Hukuk    

  Petrol Kanunu        

KANUN NO: 6326

PETROL KANUNU (*)

Kabul Tarihi: 7 Mart 1954

Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 16 Mart 1954 - Sayı: 8659

3.t. Düstur, c.35 - s.1390

_____

(*) 4 Kasım 1983 tarih ve 2942 sayılı (KAMULAŞTIRMA KANUNU) nun 40 ncı maddesi ikinci fıkrasına göre, Petrol Kanunu ile ek ve değişikliklerindeki kamulaştırmaya ilişkin hükümler saklıdır.
_____

BİRİNCİ KISIM

UMUMİ HÜKÜMLER

BÖLÜM: 1

MÜLKİYET VE MAKSAT

MADDE 1 - Türkiye'deki petrol kaynakları Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

MADDE 2 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bu kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti petrol kaynaklarının milli menfaatlere uygun olarak, hızla sürekli ve etkili bir şekilde aranmasını, geliştirilmesini ve değerlendirilmesini sağlamaktır.

BÖLÜM: 2

TARİFLER

MADDE 3 - Bu kanunda kullanılan terimlerin delâlet ettiği mânalar aşağıda gösterilmiştir:

1. a) Yerden çıkarılan veya çıkarılabilen mayi veya gaz halindeki bilcümle tabii hidrokarbonlara;

b) (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Mayi petrol, veya gazla birlikte istihsale elverişli olan veyahut bunların içinde erinmiş bulunan bilcümle asfalt ve diğer sulp hidrokarbonlara;

c) Yukarki fıkralarda yazılı maddelerden müştak hidrokarbon mahsullerine; "petrol".

2. Teksif, kimyevi muamele, tasfiye veya diğer usul ve ameliyelerle petrolden istihsal edilen mamul veya yarı mamul her hangi bir hidrokarbona "petrol mahsulü";

3. İktisadi işletmeye elverişli miktarda bir petrol birikintisi ihtiva ettiği tesbit olunan arz parçasına "petrollü arazi";

4. Bir petrollü arazinin bulunmasına "keşif";

5. a) Petrol araştırılması ile ilgili olmak üzere arazinin yerden ve havadan topografifk, jeolojik, jeofizik, jeoşimik ve benzeri usullerle mesaha ve tetkik edilmesine ve -arama sondajları hariç- lüzumlu ameliye, tecrübe ve jeolojik malumat almak maksadiyle sondajlar yapılmasına "jeolojik istikşaf";

b) Petrol bulmak veya petrollü arazinin vüsatini tesbit etmek maksadiyle tecrübe kuyuları açılmasına "arama sondajı";

c) (a) ve (b) fıkralarındaki ameliyelerin hepsine birden "arama";

6. Bir petrollü arazinin hudutlarının ve çıkarılabilir petrol varlığının tayini ve petrolunü çıkarılması maksadiyle sondajlar yapılmasına ve petrollü arazinin teçhiz edilmesine "inkişaf";

7. Bir petrollü araziden petrolün çıkarılmasına ve bu petrolün iptidai muamelesine, petrollü arazi dahilinde veya civarında kain depolara, boru hattına veya tasfiyehaneye nakline kadar tabi tutulduğu ameliyelere "istihsal";

8. a) (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Arama, keşif, inkişaf, istihsal tasfiye ile petrolün ve petrol mahsullerinin depolanmasına, nakledilmesine ve satılmasına; (Petrol mahsullerinin doğrudan doğruya tüketiciye perakende olarak veya tevzi müesseseleri tarafından satış, satış için gerekli depolama ve nakliye işleri hariç)

b) Yukarki ameliyelerden herhangi biri için lüzumlu enerji ve su tesislerinin, bina, kamp ve diğer bilcümle tesislerle teçhizatın inşaasına, kurulmasına ve işletilmesine;

c) (Ek: 6558 - 13.5.1955) a ve b bentlerinde sözü geçen ameliyelere mütaallik idari faaliyetlere,

"petrol ameliyatı" veya sadece "ameliye";

9. Bu kanuna göre verilen jeolojik iştikaf müsaadesine "müsaade";

10. a) Bu kanuna göre verilen petrol arama ruhsatnamesine "arama ruhsatnamesi";

b) Bir arama ruhsatnamesinin taallûk ettiği sahaya "arama sahası";

11. a) Bu kanuna göre verilen petrol işletme ruhsatnamesine "işletme ruhsatnamesi";

b) Bir işletme ruhsatnamesinin taallûk etiği sahaya "işletme sahası";

12. Bir petrol ameliyatı ile ilgili araziyi kiralama ve bu arazi üzerinde tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarına "kullanma hakkı";

13. Arama, keşif, inkişaf ve istihsalden başka bir petrol ameliyatı yapmak üzere bu kanuna göre verilen müsadeye "belge";

14. Bir belge ile yapılmasına izin verilen bir ameliyat için lüzumlu sahaya "belge sahası";

15. Müsaade sahibine "araştırıcı";

16. Arama ruhsatnamesi sahibine "arayıcı";

17. İşletme ruhsatnamesi sahibine "işletmeci";

18. Bir müsaadeden veya arama ruhsatnamesinden veya işletme ruhsatnamesinden veya belgeden doğan haklardan her hangi birine "petrol hakkı";

19. Bu kanuna göre tâyin olunmuş bir petrol bölgesine "bölge";

20. Bu kanunun hükümleri dairesinde aramaya, işletmeye veya bunlar için müracaata açık bulundurulan bir sahaya "açık saha";

21. Bir petrol ameliyatının yapılmasında, tecrübeli bir şahıstan aynı hal ve şartlar altında beklenebilecek gayret, ehliyet, verimlilik, basiret ve tedbirliliğe "hüsnüniyet";

22. Bir petrol ameliyatının yapılmasında petrolün, petrol mahsullerinin, hazne enerjisinin, suyun veya diğer minarellerin zıyaına, karışmasına, bozulmasına veya suiistimaline sebebiyet veren ve bu ameliyatın hüsnüniyetle yapılmış olması halinde normal olarak vukuuna imkan bulunmıyan bir fiil veya ihmale "israf";

23. (Değişik: 6987 - 29.5.1957) Bir petrol ameliyatının yapılmasında bu ameliyatın yapıldığı mahalde veya yakınında meşru surette bulunan bir kimsenin ölümüne, malûliyetine veya sıhhatinin bozulmasına sebep olan veya olabilecek mahiyette bulunan ve ameliyenin hüsnüniyetle yapılmış olması halinde normal olarak vukuuna imkan bulunmıyan bir fiil veya ihmale "tehlikeli fiil";

24. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) İçsuların, karasularının veya uluslararası anlaşmalara veya teamüllere göre petrol ameliyatı amacı ile Türkiye'nin tasarruf edebileceği karasuları dışındaku suların altında aralıklı veya sürekli olarak kalan arazi de dahil olmak üzere Türkiye topraklarına "Arazi";

25. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) a) Petrol hakkı sahibinin Türkiye'de ödemekle yükümlü olduğu Kurumlar Vergisi ve tevkilafı ile hissedarlar adına tevkif edilmesi gereken Gelir Vergisi hariç, petrolle doğrudan doğruya ilgili vasıtalı vergilerle, Gümrük ve resimleri dahil olmak üzere petrolün Türkiye içinde veya dışında en yakın erişilebilir dünya piyasasında evsaf ve izafi ağırlık bakımlarından normal olarak mutad ayarlamalara göre tespit edilmiş serbest rekabet fiyatına; aynı evsafta petrolün dünya piyasasından Türkiye'de teslim edildiği yere kadar getirilmesi için gerekli bütün giderlerin eklenmesi ile elde edilen meblağı veya erişilebilir dünya piyasası mevcudolmadığı takdirde petrol hakkı sahibi tarafından Türkiye'de teslim edildiği yerde fiilen uygulanan satış fiyatına "Piyasa fiyatı": (Bu fıkrada belirtilen serbest rekabet fiyatı ihtiyacın devamı olarak teminine müsat bir piyasada fiilen sağlanabilen fiyattan yüksek olamaz.)

b) Tasfiye edilmiş petrol mahsullerinden başka petrolün kuyu başından Türkiye'de teslim edildiği yere kadar getirilmesi için Gelir ve Kurumlar vergileri ile bu vergiler sebebiyle tevkif edilmesi gereken vergilerden gayri vasıtalı ve vasıtasız vergiler de dahil olmak üzere gereken bilcümle masrafların piyasa fiyatından düşülmesi ile elde edilen rakama "kuyubaşı fiyatı";

26. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Miadı bir yıldan fazla olan malzeme ve tesisat masrafları ve genel idare giderleri hariç olmak üzere arama maksadiyle yapılan masraflara "arama giderleri";

27. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) a) Miadı bir yıldan fazla olup tesis edilmemiş veya kullanılmamış olan veya tesisinden veya kullanılmasına başlanılmasından itibren bir sene sonunda kullanılabilecek durumda olan veya hurda kıymeti bulunan tesisat veya malzeme masrafları hariç olmak üzere kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu ameliyelere hazırlık için ve bunlara müteferri olarak yapılan bilcümle işçilik, yakıt, tamir, bakım, nakliye, ikmal ve malzeme masraflarına "sondaj fer'i giderleri";

b) Sondaj aletleri ve benzeri teçhizat hariç olmak üzere sonraj fer'i giderleri ile ekonomik miktarda petrol verimi olmayan kuyuların açılmasında kullanılan veya gerekli olan herhangi bir maddi ekonomik değer için yapılan masraflara "yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderleri";

28. Muayyen bir arazide bir petrol ameliyatı yapmak hakkına karşılık Devlete arazi vüsatine göre ödenen sabit meblağlara "Devlet hakkı";

29. İstihsal olunan petrol üzerinden Devlete verilecek hisseye "Devlet hakkı";

30. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) a) Menkul ve gayrimenkul mallara, sınai haklara, menkul kıymetlere ve bunlara taallûk eden her nevi hak ve menfaatlere "İktisadi kıymetler";

b) Petrol hakkı sahibinin Türkiye'deki petrol ameliyatı ile ilgili olarak kullanmaya tahsis ettiği sermaye mevcutlarının Vergi Usul Kanununa göre hesaplanmış kıymetine "sermaye mevcutları esası";

c) Vergi Usul Kanununda değerlendirme ölçüleri gösterilen ekonomik işletmelere dahil kıymetler ile petrol hakkı sahibinin aynı kanunun hükümleri gereğince sermaye hesabına alıp aktifleştirdiği arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderlerine "sermaye mevcutları";

31. (Değişik: 6987 - 29.5.1957) Petrol dahil, gerek ham, gerek yarı mamül, yahut mamül bilcümle eşya, teçhizat, alat, edavat, makina, nakil vasıtaları, bilcümle diğer vasıtalar ve bunlara mütedair yedek parçalarına "malzeme";

32. Bir işletme hakkına dahil petrollü araziden her birine "münferit saha"; (*)

33. (Değişik: 6558 - 13.5.1955) 15,5 santigrat derecesinde ve her santimetrekare başına 1,03 kilogram tazyik altında ölçülen 158,984 litre (42 galonluk bir varil) mayi petrole veya 500 metreküp gaz halinde petrole "petrol birimi"; (*)

34. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına "Bakan";

35. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bu kanunun uygulanması ile görevlendirilen kuruluşa "Petrol İşleri Genel Müdürlüğü";

36. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne "Genel Müdür";

37. (...) (Madde 3 ün 1. fıkrasının (37) numaralı bendi, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

38. Hakiki veya hükmi şahıslara "şahıs"; (*)

39. Bu kanunun tatbik suretini göstermek üzere neşrolunacak Petrol Nizamnamesine "nizamname"; (*)

40. Türkiye Cumhuriyeti Devletine "Devlet"; (*)

41. (Ek: 1702 - 5.4.1973) Milli ekonominin ihtiyaçları, Petrol varlığının korunması ve sahanın verimi göz önünde bulundurularak Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce her bir kuyu itibariyle ekonomik olduğu kabul ve tespit edilecek 24 saatlik verime "Ekonomik miktarda petrol";

42. (Ek: 2808 - 28.3.1983) Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye'nin diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerinin ve Türkiye'deki tasfiyehanelerin petrol tasfiye etmeleri için kullandıkları petrol ve Türkiye hudutları ve karasuları dahilinde her türlü yabancı kara, deniz ve hava vasıtalarına verilen petrolün tümüne "memleket ihtiyacı" denilir.
_____

(*) Bend numaraları, 13.5.1955 tarih ve 6558 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu şekilde değiştirilmiştir.
_____

BÖLÜM: 3

TAKDİRE ESAS OLAN KISTASLAR

MADDE 4 - Petrol hakkı iktisabı için yapılan bir talebin kabul veya reddedilmesinde:

1. Talebin milli menfaatlere ve bu kanunun maksadına uygun bulunup bulunmadığı;

2. Talibin;

a) Tatbik olunan kanun ve nizamnamelere ve talimatlara riayetkârlığı:

b) Bu kanunun maksadına uygun bir surette çalışacağı hususunda karine olabilecek evvelki faaliyetleri;

c) Benzeri ameliyatın yürütülmesindeki tecrübesi;

d) Tasarlanan petrol ameliyatını yürütmek hususundaki malî iktidarı;

3. Yukardaki fıkralara göre aynı derecede kabule şayan bulunan müracaatlar arasında tercih yapılırken müraccat sırası;

nazara alınır.

BÖLÜM: 4

MEMNUİYETLER VE HUSUSİ KAYITLAR

MADDE 5 - (Değişik: 6558 - 13.5.1955) a) Bu kanuna göre müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya belge alınmadan hiçbir petrol ameliyesi yapılamaz.

b) Başka bir kanuna göre bir asfalt veya diğer bir sulp hidrokarbon yatağı için verilmiş herhangi bir hak, bu hakkın sahibine bir petrol ameliyatı yapmak veya bir ameliyeye müdahale etmek hakkını vermez.

MADDE 6 - (Değişik: 4046 - 24.11.1994) Petrol ile ilgili, müsaade, arama ruhsatnamesi ve işletme ruhsatnamesi alma hakkı Devlet adına, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına aittir. Ortaklık bu hakkı bizzat veya idaresine ve sermayesine hakim olduğu uzman kuruluşlar aracılığı ile kullanır veya bu Kanun hükümleri dahilinde bu kuruluşlara devredebilir.

Bu Kanundaki esaslara uygun olmak şartıyla, sermayelerinde kamu payı bulunanlar da dahil, sermaye şirketlerine veya yabancı devletler mevzuatına göre sermaye şirketi niteliğinde bulunan özel hukuk tüzelkişilerine müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi verilebilir.

Kuruluş amacına uygun olmak şartiyle, yukardaki belirtilen tüzelkişilere, ülke ekonomisine yararlı olması halinde, Bakanlar Kurulunca belge verilebilir. Ancak, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılan özelleştirme uygulamaları sonucu, özelleştirilen kuruluşun devri tarihinde sözkonusu belge, kuruluşu devralan özel hukuk tüzel kişilerine devredilmiş sayılır ve belgenin tescili ile bu husustaki diğer işlemler Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yapılır.

MADDE 7 - Aşağıdaki yerlerde vekilin mahsus müsaadesi olmadan petrol ameliyatı yapılamaz:

1. Devletin hudutlarından 5 kilometre mesafe dahilinde veya askeri yasak bölgeler içinde.

2. Tarihi veya dinî bir yer veya tesise, petrol ameliyatiyle ilgisi bulunmıyan bir yapıya bir su tesisinde, bir yol veya umumi geçide 60 metre mesafe dahilinde,

3. Bir şehir veya kasaba belediye imar sahası dahilinde.

MADDE 8 - Müsaade arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya belge, sahibine bu kanunla veya başka bir kanunla girilmesi veya bulunulması memnu olan bir yere girme veya o yerde bulunma hakkı vermez.

MADDE 9 - 1. Müracaat sahibi, ameliyat esnasında vukuu melhuz zarar ve ziyanı ve bu kanuna göre ödemek mecburiyetinde kalacağı her türlü meblağları karşılamak üzere, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce tesbit edilecek makul miktarlarda teminat vermedikçe, müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi veya belge alamaz.

2. Bakan, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine petrol hakkı sahibinin yatırmış olduğu teminatın değiştirilmesini veya makul nispette çoğaltılmasını istiyebilir. Bu talebe Bakanın tâyin edeceği makul müddet içinde uymıyan petrol hakkı sahibine yeniden 90 günlük bir mühlet verilerek bu mühlet zarfında talebe uymadığı takdirde sahip olduğu müsaade arama ruhsatnamesi işletme ruhsatnamesi veya belgenin nihayetleneceği bildirilir.

MADDE 10 - Petrol hakkı sahibi, petrol ameliyatında veya bu ameliyat dolayısiyle israf veya tehlikeli fiil yapmamaya veya bunların yapılmasına mahal vermemeye mecburdur.

MADDE 11 - Bir petrol ameliyatını tehdit eden bir hal hasıl olduğu takdirde, tehtid altında bulunan petrol hakkı sahibi derhal Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü ve bundan müteessir olabilecek diğer petrol hakkı sahiplerini haberdar eder ve tehdidin mahiyeti ile bunu önlemek üzere alınmakta olan tedbirleri bildirir.

BÖLÜM: 5

MİLLİ MENFAATİN KORUNMASI

MADDE 12 - 1. (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Yabancı devletlerin doğrudan doğruya veya dolayısiyle idaresinde müessir olabilecekleri mikyasta veya şekilde malî ilgileri veya menfaatleri bulunan hükmi şahıslarla yabancı bir devlet için veya yabancı bir devlet namına hareket eden şahıslar;

a) Petrol hakkına sahip olamazlar ve petrol ameliyatı yapamazlar;

b) petrol ameliyatına lüzumlu menkul ve gayrimenkul emvali satın alamazlar, bunlara sahip olamazlar veya bunlar üzerinde hak veya menfaat tesis edemezler;

c) Bir petrol ameliyatına müteferri veya onun bir kısmını teşkil eden tesisleri kuramaz veya işletemezler.

2. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bakanlar Kurulu karariyle bu hükme istisna taşınınabilir. Bu karar aleyhine 1 inci fıkradaki şahıslar tarafından adli ve idari haza mercilerine müracaat olunamaz.

MADDE 13 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Petrol hakkı sahipleri, 1 Ocak 1980 tarihinden sonra keşfettikleri petrol sahalarında ürettikleri ham petrol ve tabii gazın tamamı üzerinden, kara sahalarında % 35 ini ve deniz sahalarında % 45 ini ham veya mahsul olarak ihraç etmek hakkına sahiptirler, geri kalan kısım ile 1 Ocak 1980 tarihinden önce bulunmuş sahalardan üretilen ham petrol ve tabii gazın tamamı ve bunlardan elde edilen petrol mahsulleri memleket ihtiyacına ayrılır.

Petrol hakkı sahiplerinin ürettikleri ham petrol ve tabii gazdan memleket ihtiyacını karışlamak üzere ayrılan kısmına piyasa fiyatı uygulanır. Piyasa fiyatının teşekkülüne esas olan ve bu kanunun 3 üncü maddesinin 25 inci fıkrasında zikredilen unsurları ve uygulama esaslarını tespite Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bakanlar Kurulu bu yetkiyi gerektiğinde Bakana devredebilir.

Petrol hakkı sahibince kendi petrolü için talep ettiği piyasa fiyatına esas olan serbest rekabet fiyatı Bakanlıkça bu esaslar dahilinde değerlendirilerek onaylanır. Dünya serbest rekabet fiyatları değiştikce bu işlem tekrarlanır.

Ülkede petrol mahsullerinin fiyatlarının teşekkülüne esas olan unsurların ve uygulama esaslarının belirlenmesine Bakanlar Kurulu yetlidir.

2. Bakan, mevcut kuyulardan kafi miktarda petrol istihsal etmelerini petrol hakkı sahiplerinden isteyebilir. Bununla beraber hiç bir petrol hakkı sahibi;

a) Kuyulardan en iyi verimle azami istihsal nispetinden fazla istihsal yapmakla,

b) Diğer petrol müstahsillerinden istenilenden daha büyük nispette istihsalini artırmakla mükellef tutulamaz.

Ancak milli emniyetin veya hakkaniyetin gerektirdiği veya israfı önleminin emrettiği nispette, Bakanlar Kurulu kararıyla, bu kaideden inhiraf edilebilir.

İKİNCİ KISIM

İDARE 

BÖLÜM: 1

NİZAMNAME

MADDE 14 - Bu Kanunun tatbik suretini göstermek üzere bir nizamname yapılır. Bu nizamname, aşağıdaki hususları da ihtiva eder:

1. İdare makamlarına müracaat ve itirazların yapılmasında rapor ve vesikaların verilmesinde riayet olunacak müddet ve usuller.

2. Bu vesikalardan lüzum görülenlerin mahiyetleri ve ihtiva edeceği hususlar.

3. Resmi Gazete'de neşredilecek mevat ve bu ilanların yapılmasında riayet olunacak müddet ve usuller.

4. Petrol sicilinin ne suretle tutulacağı, kayıtların ne suretle tashih, tadil ve terkin edileceği.

5. Müracaat, itiraz, kayıt ve ilana mütaallik diğer hususlar.

MADDE 15 - Nizamanemeye uygun olmıyan müracaat, itiraz, rapor ve vesikalar sahibine bir hak temin etmez. Ancak bunların nizamnameye uygun olmamaları bazı maddi hatalarla mâlûl bulunmalarından ileri geliyorsa Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bu hataların düzeltilmesine müsaade eder.

MADDE 16 - (...) (Madde 16, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

BÖLÜM: 2

TEŞKİLAT

MADDE 17 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bu kanunun ve petrol mahsulleri ile ilgili diğer mevzuatın tatbiki ile görevli katma bütçeli ve tüzel kişiliği haiz olmak üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığa bağlı bir Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

MADDE 18 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bir Genel Müdürün idaresi altında merkez kuruluşu ile merkez kuruluşu dışında bölge müdürlüklerinden teşekkül eder.

Merkez kuruluşu Genel Müdürün idaresi altında Genel Müdür Başyardımcısı ve yardımcıları ile teftiş kuruluş başkanı ve müfettişlerden; yeteri kadar teknik, hukuk ve ekonomik müşavirlerinden; başmühendisler ve mühendislerden, jeologlardan, jeofizikçilerden ve uzmanlar ile ekonomistlerden, müdürler, kontrolörler ve diğer memurlardan terekküb eder.

Bölge kuruluşu merkez kuruluşuna bağlı olup Genel Müdürün teklifi ve Bakanın onayı ile münasip yerlerde kurulur. Her bölge müdürlüğü bir müdürün idaresi altında müdür muavinleri ile teknik ve idare elemanlardan teşkil olunur.

Petrol İşleri Genel Müdürlüğünde sözleşmeli personel istihdamı caizdir. Ancak; hangi hizmetlerin sözleşme ile yürütüleceği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının teklifi üzerine Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Dairesinin mütalâası alınmak suretiyle Bakanlar Kurulunca tespit olunur.

MADDE 19 - 1. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Petrol İşleri Genel Müdürü Bakanın inhası üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile tâyin olunur.

2 - Genel Müdür muavinleri, müşavirler ve müdürler Genel Müdürün inhası üzerine Bakan, muhasebe müdürü ve memurları Maliye Vekaleti ve diğer memurlar Genel Müdür tarafından tâyin edilirler.

(Ek: 6558 - 13.5.1955) Petrol İşleri Genel Müdürü Disiplin Komisyonu, Genel Müdürün başkanlığı altında, Genel Müdür muavinleri, şube müdürleri ve hukuk müşavirinden teşekkül eder. Bu Komisyon Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce tâyin edilmiş memurlara taallûk eden disiplin işleriyle meşgul olur. Bakan tarafından tâyin edilmemiş memurlara taallûk eden disiplin işleri Bakanlık Disiplin Komisyonunca incelenir.

MADDE 20 - Genel Müdür bu Kanun hükümleri dairesinde bilcümle müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi ve belgeleri vermeye salâhiyetlidir ve bu Kanuna göre yapılması lazımgelen tebliğ, ilân ve tescil işlerinden mesuldür. Ancak dördüncü maddenin birinci fıkrasındaki hususların takdiri Bakana aittir.

MADDE 21 - (...) (Madde 21, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 22 - (...) (Madde 22, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 23 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün gelirleri:

a) Devlet bütçesinden apılacak yurdımlardan,

b) Petrol hakkı sahiplerinin ödeyecekleri Devlet haklarından terekkübeder.

2. Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yazılı gelirler her yıl Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün betçe kanuna bağlı (B) işaretli cetvelinde gösterilir.

BÖLÜM: 3

KOORDİNASYON

MADDE 24 - 1. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Diğer bir makamın yetki alanına giren bir hususu da ihtiva eden bir müraccat hakkında karar almadan önce, Bakanlık ilgili merciin muvafakatını alır. ilgili merciler Bakanlık tarafından bu madde ile ilgili olarak yapılan talepleri öncelik ve ivedilikle incelemeye ve iki ay içinde sonuçlandırmaya mecburdurlar. Bu süre içerisinde sonuçlandırılmayan taleplere muvafakat verilmiş sayılır.

2. (Ek: 6558 - 13.5.1955) Bu kanunun tatbikatiyle ilgili bulunan tâyin edeceği tarihlerde toplanarak kanunun 2 inci maddesinde yazılı maksadı temin için alınması gereken tedbirleri tâyin ve tesbit ederler.

3. (Ek: 1702 - 5.4.1973) Petrol hakkı sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Bakanın göstereceği lüzum üzerine petrolle ilgili incelemelerle petrol ameliyatının denetiminde Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yardımcı olmakla yükümlüdür.

BÖLÜM: 4

İTİRAZ HAKLARI VE TAHKİKAT USULLERİ

MADDE 25 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Müracaat ve petrol hakkı sahibi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından alınan ve müracaat, müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya belgeden doğan haklarına tesir eden kararlara karşı bu Kanun hükümleri dairesinde tebliğ tarihinden itibaren yirmi gün içinde Bakana itiraz edebilir.

MADDE 26 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bu kanunun hükümlerine göre iktisabedilmiş veya edilebilecek olanbilcümle haklardan müracaat veya hak sahipleri arasında çıkacak ihtilafların Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından müzakere ve sulh yolu ile haline çalışılır. İhtilafların bu yolda haline imkan bulunmadığı takdirde ihtilaflı konu Bakana intikal ettirilir.

MADDE 27 - 1. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bakan ve Genel Müdür bu kanunun kendilerine verdiği görevleri yaparken lüzumlu gördükleri her türlü soruşturmayı yapmaya delilleri tetkik ve soruşturma ile ilgili petrol müesseselerinin bütün işlem, hesap ve kayıtlarını tetkike, petrol ameliyatı ve tesisatını denetlemeye yetkilidirler.

2. Tahkikatta takip edilecek usul, nizamname ile tâyin olunur.

3. Bakan veya Genel Müdür lüzum gördükleri takdirde tahkikatı âleni olarak yapabilirler.

4 - (...) (Madde 27 nin (4) numaralı fıkrası, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 28 - (...) (Madde 28, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 29 - (...) (Madde 29, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 30 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Bakan, kendisine itiraz yolu ile intikal eden ihtilafları en çok yirmi gün içinde karara bağlar ve Bakanın bu kararı en çok on gün içinde ilgililere tebliğ olunur.

MADDE 31 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Bu Kanun hükümleri dairesinde itiraz etmek ve Danıştay'da dava açmak suresi kararların tebliği tarihinden itibaren yirmi gündür.

Danıştay bu davaları öncelik ve ivedilikle karara bağlar.

MADDE 32 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün petrol hakkı ile ilgili olup kesinleşen kararlarının on beş gün içinde Resmi Gazete ile ilân edilmesi zorunludur. Her türlü mükellefiyet bu ilân ile başlar.

2. Bakan kararlarına karşı petrol hakkı sahibi tarafından vakı itiraz ile birlikte tehiri icra talep edildiği takdirde Devlet Şûrası bu talep hakkında en geç bir hafta zarfında kararını verir.

3. Petrol hakkı sahibi aleyhindeki nihai karar muktezasının yerine getirilmesi vakte muhtaç olan hallerde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından alakalıya münasip mehil verilir.

BÖLÜM: 5

MÜKELLEFİYETLERİN KALDIRILMASI VE TEVSİİ

MADDE 33 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Petrol hakkı sahibinin talebi üzerine Genel Müdürlük müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya belgenin ifasını emrettiği veya kanunen yapılması gerekli olan petrol ameliyatını, haklı ve makul sebeplerin ortaya çıkması halinde 6 ay süre ile uzatabilir. Uzatma sebeplerinin ortadan kalkması veya bunların tamamen veya kısmen varid olmadığının anlaşılması halinde Genel Müdürlük verilen süreyi kısaltabilir veya büsbütün kaldırabilir. Yapılan uzatmalar arama ve işletme ruhsatnamesi veya belgenin bu kanuna göre tespit edilmiş bulunan azami müddetinin uzatılmasını gerektirmez.

BÖLÜM: 6

TESCİL VE İLAN

MADDE 34 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bir petrol sicili tutar. Bu sicil alenidir.

2. Petrol siciline nizamname hükümleri dairesinde aşağıdaki hususlar kaydedilir.

a) Arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi ve belge iktisabı maksadiyle bu kanuna uygun olarak yapılan bilcmüle talepler.

b) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri, belgeler ve bunlardaki değişiklikler, bunların ve müsaadelerin her ne suretle olursa olsun nihayetlenmeleri.

c) (Değişik: 6987 - 29.5.1957) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri ve belgeler ve bunlardan doğan petrol hakları üzerinde tesis edilecek haklar.

d) (Değişik: 6987 - 29.5.1957) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri ve belgelerin ve bunlardan doğan petrol haklarının veya bunlar üzerindeki hakların devri ve bütün bunlar üzerine konulacak her türlü takyitler.

e) Nizamnamede petrol siciline kaydedileceği gösterilen diğer hususlar.

3. Bu maddeye göre petrol siciline kaydedilmesi gereken hususlar hakkında diğer kanunların sicile ve tescile ait hükümleri tatbik olunmaz.

MADDE 35 - 34 üncü maddenin 2 nci bendinin (c) ve (d) fıkralarında yazılı olan hususların kabul ve tescili talebi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından derhal ele alınır. Talep, petrol ameliyatının daha çabuk veya daha verimli yürütülmesi veya petrol hakkı sahibi tarafından kifayetli veya munzam kaynak temin edilmesi maksadına mâtuf ise müracaat tarihinden itibaren 60 gün zarfından bir karara bağlanır.

MADDE 36 - 1. (Değişik: 6987 - 29.5.1957) Arama ve işletme ruhsatnameleri ve belgeler ve bunlardan doğan petrol hakları ve bu petrol haklarının arama veya işletme sahasının herhangi bir parçasına taallûk edenleri petrol siciline kaydedilmekle beyi, rehin ve saire gibi gayrimenkuller üzerinde yapılabilecek akitlere, bu kanunda yazılı şartlar dairesinde, mevzu olabilirler.

2. (Değişik: 6987 - 29.5.1957) a) Bir petrol hakkının kullanılmasını icap ettiren ve usulü dairesinde tescil edilmiş bulunan bir hakkın sahibi, kendi hakkının şümulü nispetinde petrol hakkı sahibinin haklarına malik ve onun vecibeleriyle mükellef olur.

b) Bir arama veya işletme ruhsatnamesi veya belgenin veya bunlardan doğan petrol haklarından herhangi birinin hissedarları, hisseleri nispetinde, bu kanunun bahşettiği haklara sahip ve tahmil ettiği vecibelerle mükellef olur.

3. Haciz ve ihtiyati tedbirler hariç olmak üzere 34 üncü maddenin 2 nci bendinin (c) ve (d) fıkralarında yazılı olan haklardan ve takyitlerden hiç biri Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kabul ve petrol siciline kaydedilmedikçe Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne ve üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etmez.

4. (Ek: 6987 - 29.5.1957) a) 1 ve 2 numaralı fıkralar hükümlerinin tatbik edileceği petrol hakları,

b) 2 numaralı fıkrada yazılı hak sahiplerini ve hissedarları temsil edecek mümessile ve bu hak sahiplerinden veya hissedarlardan birinin vecibe ve mükellefiyetlerini yerine getirmemesinin diğer hak sahipleri ve hissedarlar hakkında tevlit edeceği neticelere ait hükümler Nizamnamede gösterilir.

MADDE 37 - 1. Tasfiyehane ve boru hatları belgeden ayrı olarak herhangi bir tasarrufa mevzu olamazlar.

2. Bunlar bir taraftan tapu siciline bir taraftan da petrol siciline kaydedilirler. Tasfiyehane ve boru hatları, sahibinin veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün lüzumlu vesaiki vermek suretiyle yapacağı talep üzerine tapu sicil muhafızlığınca tescil edilirler. Sicile bunlara ait her hangi bir tasarrufu Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün izni bulunmadıkça kaydolunamıyacağı şerhi de verilir.

3. Tapu siciline kaydedilen tasfiyehane ve boru hatlarının petrol siciline kaydında ayrıca harç alınmaz.

MADDE 38 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü:

a) Nizamname ve tadillerini,

b) Bölgelerin tâyin ve tadillerini,

c) Açık sahaların tespit, tadil ve kapanmalarını,

d) (...) (Madde 38 in (1) numaralı fıkrasının (d) bendi, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

e) Genel Müdürün tayini,

f) (...) (Madde 38 in (1) numaralı fıkrasının (f) bendi, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

g) (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Müsaadeye taallük edenler hariç olmak üzere müracaatlar hakkında verilen kararları,

h) Bir arama veya işletme ruhsatnamesinin veya belgenin verildiğini, tadil veya devrolunduğunu, bunların ve müsaadenin nihayetlendiğini, arama ve işletme ruhsatnameleri ve belgeler üzerinde tesis olunan diğer hakları ve takyitleri,

i) (...) (Madde 38 in (1) numaralı fıkrasının (i) bendi, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

j) Bu kanunun veya nizamnamenin neşrini emrettiği diğer herhangi bir hususu,

Resmi Gazete'de ilân eder.

2. Resmi Gazete'de ilân tebligat mahiyetindedir; ancak bu kanunun veya nizamnamenin hususi tebligatı amir hükümleri mahfuzdur.

3. Resmi Gazede'de ilân edilen her hangi bir hususun neşir tarihi; bu ilanda aksine sarahat bulunmadıkça, mer'iyet tarihi olarak itibar olunur. kendilerine hususi tebligat yapılmamış şahıslar için arama veya işletme ruhsatnamelerinin başlangıç, temdit ve nihayet bulma tarihleri de bu husustaki kararların neşri tarihleridir.

BÖLÜM: 7

ŞAHSIN TESCİLİ VE TEBLİGAT

MADDE 39 - 1. Bu kanuna göre hak talep eden hükmi şahıs, Türkiye'de adres göstermeye mecburdur. Bunun yapmıyana müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi veya belge verilmez.

2. Araştırıcı, arayıcı veya belge sahibi:

a) Müsaadeyi, arama veya işletme ruhsatnamesini veya belgeyi elde ettiği tarihten itibaren 30 gün zarfında Türkiye'de mukim bir mümessil ve bunun kanuni ikametgâhını,

b) Vukubuldukları tarihten itibaren 30 gün içinde ikametgâh ve mümesil değişikliklerini,

Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirmeye mecburdur.

3. 2 nci fıkrada yazılı hususlar petrol siciline kaydedilir.

4. a) Anonim ve sermayesi eshama münkasim olsun veya olmasın bu kanuna göre bir petrol hakkı iktisap eden ecnebi tabiiyetini haiz bir şirket, 30 teşrinisani 1330 tarihli Ecnebi anonim ve sermayesi eshama münkasim şirketlerle ecnebi sigorta şirketleri hakkındaki "kanunu muvakatin 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11 ve 13" üncü maddelerine ve 1 inci ve 4 üncü maddeleri dolayısiyle 12 nci maddesine tabidir.

b) Ancak bu kanunu muvakkatin 1 inci maddesine tadat edilen evrakın tasdikli suretlerinin şirketin iktisap ettiği petrol hakkının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde Petrol Genel İşleri Genel Müdürlüğü vasıtasiyle Ekonomi ve Ticaret Vekaletine tevdi edilmesi lâzımdır.

5. Bu maddenin 2 nci fıkrasının (a) bendine ve 4 üncü fıkrasına göre gösterilecek mümessilin aynı şahıs olması lâzımdır.

MADDE 40 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 39 uncu maddeye göre:

1. Petrol siciline tescil edilmiş adreste mümessile yapılan tebligat petrol hakkı sahibine yapılmış sayılır.

2. Adreste vukubulan değişiklik hemen bildirilmediği ve yenisi de tebliğ memurunca tespit edilmediği takdirde tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına diğer nüshası da Genel Müdürlükte herkes tarafından görülebilecek bir yere asılır ve eski adresin kapısına asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Bundan sonra tebliğler, yeni adres bildirilmediği müddetçe, yalnız Genel Müdürlükte herkes tarafından görülebilecek bir yerdeki ilân tahtasına asılmak suretiyle yapılır.

3. Adres gösterilmemişse, her türlü tebligat, tebliğ evrakı Genel Müdürlükte herkes tarafından görülebilecek bir yerde 96 saat asılı bulundurmak suretiyle yapılır.

4. Yukardaki durumlar dışında Genel Müdürlükçe bu kanuna göre yapılacak her türlü tebligat hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.

BÖLÜM: 8

KAYITLAR, RAPORLAR VE TEFTİŞ

MADDE 41 - Petrol hakkı sahibi:

1. Nizamnamenin emrettiği kayıtları ve hesapları tutmaya;

2. Nizamnamede tesbit olunacak hal ve şekillerde numuneleri saklamaya;

3. Ameliyatın mahiyet, şümul ve neticelerine ait malûmatı nümunelerle birlikte Nizamnamede tesbit olunan müddetle, şekilde ve kifayette Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne tevdie; mecburdur.

MADDE 42 - 1. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bu kanunu uygulamakla görevli olanlar veya bunların temsilcileri petrol ameliyatını, ameliyat esnasında elde edilen verileri ve numuneleri, bilcümle belgeleri ve muhasebe kayıtlarını denetlemeye, kontrol etmeye ve gerekli gördükleri verileri ve nümuneleri ve herhangi bir kaydın, hesabın, raporun ve belgenin suretini almağa ve petrol ameliyatının normal seyrini aksatmaksızın muayene ve tecrübeler yapmağa yetkilidirler.

2. Petrol hakkı sahibi, birinci fıkra gereğince salâhiyetlerini kullandıkları sırada vazifelilere yardım etmekle mükelleftir.

MADDE 43 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. Bu kanun hükümlerine göre görevli kimseler, görevleri sebebiyle, öğrendikleri petrol ameliyesine ilişkin sırlarla malî ve petrol faaliyeti ile ilgili teknik mahiyetteki sırları, petrol hakkı sahibinin rızası olmadıkça, petrol hakkının devamı süresince gizli tutmakla yükümlüdürler.

Petrol hakkı sahibinin petrol endüstrisinin her safhasında elde ettiği tecrübe ve yaptığı işlem ve kurduğu iş münasebetlerini ve benzerlerini ilgilendiren ve yalnız petrol hakkı sahibi ile, birlikte çalıştığı kimselerce bilinen ve umuma veya her halde ilgili petrol endüstrisi kolunda çalışanların büyük çoğunluğunca bilinmeyen hertürlü teknik, ticarî ve malî bilgiler sır teşkil ederler. Vergi Usul Kanunundaki özel hükümler saklıdır.

2. Genel mahiyetteki teknik, malî ve jeolojik bilgilerle kuyu yerleri, sondaj kesitleri, muhafaza boruları kayıtları ve genel üretim ve satış rakamları sır sayılmaz.

MADDE 44 - Bu kanun dairesinde elde edilen malûmattan gizli tutulması gerekenlerin dışında kalanlar herkese açık bulundurulur ve nizamnade gösterilmiş ise petrol siciline kaydolunur.

BÖLÜM: 9

BÖLGELER VE AÇIK SAHALAR

MADDE 45 - 1. Türkiye bu kanun bakımından Bakanlar Kurulu karariyle mütaaddit bölgeye ayrılabilir. Bölgeler tadil ve bölge taksimatı yeniden tâyin edilebilir. Bir bölge üç milyon hektardan aşağı olamaz.

2. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bir bölge Bakanlar Kurulu kararı ile tamamen veya kısmen aramaya veya işletmeye açılabilir veya açık bir saha tadil edilebilir veya kısmen veya tamamen kapatılabilir.

Bir bölgenin arama veya işletmeye kısmen veya tamamen, kapalı olması, o bölgenin uzantısını teşkil eden ve Türk karasuları dışındaki sularda arama veya işletme ruhsatnamesi verilmesine engel olmaz.

Karasuları dışında denizlerde arama ve işletme ruhsatnamesi verilmesinde ve bu ruhsatlarla ilgili süreler ve yükümlülükler konusunda uygulanacak hukusî rejim Bakanlar Kurulu tarafından tespit olunur.

3. Yukarki fıkralara göre verilen kararlar müktesep hakları ihlâl edemez.

4. (Ek: 1702 - 5.4.1973) Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı kapalı bölgelerde de Bakanlar Kurulunun izni ile petrol ameliyatı yapabilir. Askerî yasak bölgelerde yapılacak aramalarla ilgili müsaade verilmeden önce Genelkurmay Başkanlığının izni alınır.

ÜÇÜNCÜ KISIM

ARAMA VE İSTİHSAL

BÖLÜM: 1

MÜSAADE

MADDE 46 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü jeolojik istikşafta bulunmak için, vâkı talebi kanuna uygun bulduğu takdirde, talepnamede gösterilen arazinin tamamı veya bir kısmı üzerinde, inhisarı tazammun etmemek kaydiyle ve muayyen müddetle gereken müsaadeyi verebilir.

2. Bu talep, büsbütün reddolunabileceği gibi Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından konulacak kayıt ve şartlarla ve müsaadenin müddeti de tespit olunarak is'af edilebilir.

3. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü müsaade talepi hakkındaki kararını, müracaat tarihinden itibaren altmış gün içinde vermeye mecburdur.

MADDE 47 - 1. Bir araştırıcı petrol ameliyatı yapmakta olan diğer bir petrol hakkı sahibinin rızası olmadan sondaj veya jeofizik etüdlerin yapıldığı yerlere giremez veya diğer bir petrol hakkı sahibinin ameliyatı ile tedahül eden faaliyette bulunamaz.

2. Bir araştırıcı müsaadesinin şartları ve tahditleri ve 1 inci fıkradaki kayıtlar dairesinde müsaadenin taallûk ettiği saha içinde jeolojik istikşaf yapabilir.

MADDE 48 - Muayyen bir mahalde ameliyatı nihayetlenmiş bulunan bir araştırıcı, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün aksine emirleri olmadıkça, araziyi ve üzerindeki her şeyi mümkün olan süratte ve mertebede bu ameliyata başlamadan önceki vaziyete ifrağ etmekle mükelleftir. Bu mükellefiyeti yerine getirmekten imtina eylerse bunu Petrol İşleri Genel Müdürlüğü araştırıcının nam ve hesabına yapabilir.

MADDE 49 - Bir araştırıcı, üzerinde ameliyat yaptığı arazinin malikî veya zilyedi bulunan şahsa, araziye ika ettiği zararı ve bu şahsın mahrum kaldığı mâkul kârı ödemekle mükelleftir.

BÖLÜM: 2

ARAMA RUHSATNAMESİ

MADDE 50 - Bu kanun hükümlerine tabi olmak kaydiyle bir arama ruhsatnamesi, sahibine, arama sahasında:

1. Jeolojik istikşaf yapmak,

2. (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Kendi petrol imkanlarını tespit maksadiyle, arama sahası dışında müsaade sahibi imiş gibi jeolojik istikşafta bulunmak,

3. İnhisarı tazammun etmek üzere arama veya inkişaf sondajı yapmak ve bu sahadan petrol istihsal etmek,

4. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bir keşfi müteakıp işletme ruhsatnamesi talebinde bulunmak haklarını verir.

Şu kadar ki verilecek arama ruhsatnamesine, kanunun maksadına uygun şekilde, ameliye ile ilgili kayıt ve şartlar konabilir.

MADDE 51 - 1. Arama ruhsatnamesi almak istiyen bir hükmi şahıs, nizamname hükümlerine uygun olarak Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bir talepname ile müracaat eder. Talepnameye ruhsatname harcının ödendiğini gösteren makbuz da bağlanır.

2. Arama ruhsatnamesi bir araştırıcı tarafından talep edilmişse, bu talep kanuna ve nizamnameye uygun olup olmadığına göre kabul veya reddolunur.

3. Arama ruhsatnamesi araştırıcı olmıyan bir hükmi şahıs tarafından talep edilmişse, bu talep kanuna ve nizamnameye uygun olduğu taktirde dahi reddedilebilir.

4 - (...) (Madde 51 in (4) numaralı fıkrası, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 52 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) 1. Petrol aramalarına açık bir sahaya yapılan arama ruhsatnamesi müracaatlarının muhtevası ilk müracaatı takiben dört iş günü gizli tutulur.

a) Bu süre içinde aynı arazi parçasının kısmen veya tamamen ihtiva eden başka bir veya birdan fazla müracaat yapılmışsa bu müracaatlar aynı günde yapılmış sayılarak Genel Müdürlükçe bu Kanunun 4 üncü ve 51 inci maddeleri çerçevesinde değerlendirilir.

b) Birinci müracaatı takiben dört iş günü içinde aynı arazi parçasının tamamı veya bir kısmı için başka bir arama ruhsatnamesi müracaatı yapılmamışsa talep Genel Müdürlükçe 4 ve 51 inci maddeler dikkate alınarak karara bağlanır.

c) Birinci müracaatı takiben dört iş gününden sonra yapılan ve aynı arazi parçasını kısmen veya tamamen ihtiva eden arama ruhsatnamesi müracaatları değerlendirmeye tabi tutulmaz.

2. Reddedilen arama ruhsatnamesi müracaat sahasına veya terkedilen bir arama sahasına, red veya terk keyfiyetinin kesinleşip Resmî Gazete'de ilanını takiben yapılacak müracaatlar hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.

3. Usulüne uygun olarak yapılmış olan müracaatlar Genel Müdürlükçe en geç üç ay içinde sonuca bağlanarak Bakana sunulur. Bakan bu Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci bendi ve 20 nci maddesi hükümleri dahilinde takdir hakkını kullanarak gerekli kesin kararı en geç yirmi gün içinde verir.

MADDE 53 - 1. Bir arama sahası 50.000 hektardan fazla olamaz.

2. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Bir bölgede bir tüzelkişi aynı zamanda en fazla sekiz arama ruhsatnamesine sahip olabilir. Ancak, Türkiye Petrolleri Anonim ortaklığı toplam ruhsat adedi petrol arama bölgesi sayısının on katını aşmamak kaydıyla her bölgede en çok oniki adet arama ruhsatı alabilir.

3. Hiç bir hükmi şahıs 1 ve 2 nci fıkralarda yazılı tahditleri doğrudan doğruya veya dolayısiyle bertaraf edecek şekilde diğer bir hükmi şahıs ile anlaşamaz.

4. (Ek: 1702 - 5.4.1973) (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Kanunî süresi sona eren veya terk edilen bir arama ruhsatnamesinin kapsadığı arama sahası için, aynı tüzelkişi tarafından bir yıl içinde yeniden müracaatta bulunamaz.

MADDE 54 - Arama sahaları şimal -cenup ve şart- garb istikametindeki doğru hatlarla çevrilir. Bu sahaların en ve boy nispeti, diğer sahalarla komşuluğu ve birleşimi bakımından nizamname hükümlerine uygun olması lâzımdır.

MADDE 55 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. (Değişik: 2808 - 23.3.1983) Bir arama ruhsatnamesinin süresi dört yıldır.

2. (Değişik: 2808 - 23.3.1983) Bir bölge dahilinde arama sahalarının herhangi birinde bu Kanun hükümlerine riayet etmek suretiyle ve hüsnüniyetle aramaya devam eden bir arayıcının o bölgedeki arama ruhsatnameleri süresi ihtiyaca göre iki yılı aşmamak üzere uzatılabilir.

Ancak, ikinci yılın sonunda arayıcının çalışmaları keşif ihtimalini doğuracak durumda ise uygun bir programla uzatma talebinde bulunulması halinde, Bakanlar Kurulu teminat karşılığında süreyi iki yıla kadar daha uzatabilir. Teminatın cinsi ve miktarı Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilir. Programda öngörülen hususların yerine getirilmemesi halinde teminat hazineye irat kaydedilir.

3. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Bu madde hükümlerine göre yapılan uzatmalar dahil 4 üncü fıkra hükmü müstesna olmak üzere bir arama ruhsatname süresi ilk yürürlük tarihinden itibaren sekiz yıldan fazla olamaz.

4. Bir arayıcı kendi arama sahasında bir keşif yaptığı takdirde Genel Müdürlük 3 yılı aşmamak üzere arayıcının petrollü araziyi tespit etmesine imkân verecek yeterli bir zaman kadar ruhsatname süresini uzatabilir.

5. Yukarda belirtilen süreler deniz aramalarında yüzde elli oranında artırılabilir.

MADDE 56 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Arayıcı her arama sahası için Devlet hakkı ödemekle yükümlüdür. Devlet hakkı, arama sahasının hektarı başına yılda;

Bakanlar Kurulu, bu miktarları on katına kadar artırabilir.

Arayıcının bir yıl zarfında fiilen yaptığı jeolojik araştırma ve sondaj masrafları o yıl içinde ödeyeceği toplam Devlet hakkından tenzil edilir. Ancak, tenzil edilecek miktar toplam Devlet hakkının yüzde ellisinden fazla olamaz.

Yukarda belirtilen Devlet hakkı deniz aramalarında su derinliği ve çalışma şartları göz önüne alınarak Bakanlıkça yüzde elli oranına kadar azaltılabilir.

MADDE 57 - (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Arayıcı, ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde arama sahası dâhilinde aramaya veya bu sahanın petrol imkânlarını tespit maksadiyle saha dışında jeolojik istikşaf yapmaya başlamakla ve ruhsatname müddetince aramaya hüsnüniyetle devam etmekle mükelleftir.

MADDE 58 - 1. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Arayıcı, aynı bölgeye dahil arama sahalarının herhangi birinde o bölgeye ait en eski ruhsatnamesinin tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde arama sondajlarına başlamaya mecburdur. Bu süre Bakanlar Kurulunca cinsi ve miktarı saptanacak teminat karşılığında, en çok bir yıl daha uzatılabilir. Arayıcının mükellefiyetini yerine getirmemesi halinde teminat hazineye irat kaydedilir.

2. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bir bölgeledeki arama sahalarından birinde bir keşif yapan arayıcı keşfi takibeden 1 yıl içinde aynı bölgedeki diğer bir arama sahasında ve yine bu keşiften itibaren 3 yıl içinde de o bölgeledeki mütebaki arama sahalarında arama sondajlarına başlamaya mecburdur.

3. Yukarki fıkralardan herhangi birinin hükümleri dâhilinde arama sondajına başlamış bulunan bir arayıcı, bu sondajlara, bir kuyunun tamamlanmasiyle bir yenisine başlanması arasında altı aydan fazla müddet geçirilmemek kaydiyle, hüsnüniyetle devam etmeye mecburdur.

MADDE 59 - Bir arama sahasında yapılan bir keşfi mütaakıp, aksine muhik sebep bulunmadıkça, arayıcı, sahayı tesbit etmek ve inkişaf ettirmekle ve bir işletmeci imiş gibi bulunan petrolü istihsal eylemekle mükelleftir.

Bu takdirde arayıcı, petrol ameliyatı ve istihsal olunan petrol bakımından bir işletmecinin bilcümle vecibelerine tabidir.

BÖLÜM: 3

İŞLETME RUHSATNAMESİ

MADDE 60 - (Değişik: 2808 - 28.3.1983) Bir işletme ruhsatnamesi, işletmeciye, bu Kanun hükümlerine tabi olmak kaydıyla, hakkı geçerli olduğu müddetçe, ilgili bulunduğu sahada petrol aramak inkişaf ettirmek, istihsal etmek, istihsal ettiği petrolü nakletmek ve her safhada satmak haklarını verir.

İşletmeciye, tek başına veya diğer işletmecilerle birlikte talebi halinde sahaların rezerv ve üretim durumu elverişli olmak ve ekonomik olduğu kabul edilmek ve bu Kanunun amacına ve belge ile ilgili diğer hükümlerine uygun görülmek kaydıyla Bakanlar Kurulu kararıyla belge de verilebilir.

MADDE 61 - 1. Bir işletme sahası en çok 25 bin hektardır.

2. Bir bölgede bir hükmi şahıs aynı zamanda mecmuu 150 bin hektarı aşmıyan işletme sahasına sahip olabilir.

3. Hiç bir hükmi şahıs 1 ve 2 nci fıkralarda yazılı tahditleri doğrudan doğruya veya dolayısiyle bertaraf edecek şekilde diğer bir hükmi şahıs ile anlaşamaz.

4. Bir işletme ruhsatnamesi 63 ve 64 üncü maddelerde gösterilen yollardan başka surette istenemez ve verilemez.

MADDE 62 - İşletme sahaları şimal-cenup ve şark-garb istikametlerindeki doğru hatlarla çevrilir. Sahaların en ve boy nispeti diğer sahalarda komşuluğu ve birleşimi bakımından nizamname hükümlerine uygun olması lâzımdır.

MADDE 63 - (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Arama sahasında bir keşif yapmış bulunan ve arama ruhsatnamesi yürürlükte iken nizamname hükümlerine uygun olarak işletme ruhsatnamesi talebeden bir aracıya, arama sahası

2. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) İşletme ruhsatnamesinin verilmesiyle arama ruhsatnamesi nihayet bulur. Ancak, arama sahasının arta kalan bölümü için hak sahibi tarafından yeniden arama ruhsatı talebinde bulunur ise, bu talep Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kanunun 53 üncü dâhilinde kendi seçtiği ve arama sahasının yarısını aşmıyan herhangi bir veya mütaaddit arazi parçası için 61 ve 62 nci maddelerdeki tahditlere tabi olmak kaydiyle, arama ruhsatnamesinin verildiği tarihte cari bulunan şartlarla işletme ruhsatnamesi verilir. Arayıcı, talepnamesine ruhsatname harcının ödendiğini gösteren makbuzu da bağlar.

3. Arama sahasının yarısını aşmamak üzere işletme sahalarının tâyin ve tahdidinde riayet edilecek esaslar ve usuller nizamnamede gösterilir.

4. (Ek: 1702 - 5.4.1973) İşletme ruhsatnamesi talebeden arayıcı ruhsat talebinde işletme sahasının geliştirilmesi ve üretimi ile ilgili bir programı ekler. Genel Müdürlük bu programda petrol endüstrisinin gereklerine ve Türkiye ihtiyaçlarına uygun değişiklikler yapılmasını isteyebilir.

MADDE 64 - 1. Üzerinde arama veya işletme hakkı bulunmıyan bir saha işletme ruhsatnamesi mevzuu olarak, Bakanlar Kurulu kararıyle müzayedeye çıkarılabilir.

İşletme ruhsatnamesi evvelce müzayedeye çıkarılmış bulunan bir işletme sahasının tamamı veya bir kısmı yine Bakanlar Kurulu karariyle müzayededen kaldırılabilir.

2. Müzayedeye çıkarılan bir saha için, müzayede kararı kaldırılmadıkça başka suretle arama veya işletme ruhsatnamesi verilemez.

3. 1 inci fıkrada yazılı müzayede nizamname hükümleri dahilinde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.

4. Bir sahanın müzayedeye çıkarılması en fazla teklifte bulunana verilmesini veya herhangi bir teklifin kabul edilmesini tazammun etmez.

5. (Ek: 1702 - 5.4.1973) Şu kadar ki Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, müzayedeye çıkarmazdan önce, T.P.A.O. na bu sahayı işletme ruhsatnamesi konusu olarak isteyip istemediğini süre tayini suretiyle yazacağı bir yazı ile T.P.A.O. dan sorar. T.P.A.O. nın talebi halinde saha müzayedeye çıkarılmaz ve işletme ruhsatı konusu olarak T.P.A.O. ya verilir.

MADDE 65 - 1. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Bir işletme ruhsatnamesinin süresi yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 20 yıldır.

2. Arama sahasındaki bir keşfi mütaakip, inkişaf için arama ruhsatnamesi, 55 inci maddenin 4 üncü fıkrası gereğince temdit edilmiş ise, temdit müddeti işletme ruhsatnamesinin müddetine mahsup olunur.

3. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Vecibelerini tamamen yerine getirmiş olan işletmecinin talebi üzerine, işletme ruhsatnamesi Genel Müdürlük tarafından milli menfaatlere, teknik ve ekonomik esaslara uygunluğu tespit ve teklif edilmek suretiyle ve toplamı (10) ar yılı geçmemek üzere iki defa Bakanlar Kurulu karariyle uzatılabilir.

MADDE 66 - İşletmeci:

1. Hakkının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl zarfında, işletme sahasının hudutlarını nizamnamenin gerektirdiği tarzda ve münasip miktarda hudut noktalariyle işaretlemeye,

2. İşletme sahasının tadil edilmesi halinde, bu tadilin tatbik mevkiine konulduğu tarihten itibaren 4 ay zarfında, işletme sahasının değişmiş bulunan hudutlarını münasip miktarda hudut noktalariyle 1 inci fıkrada yazılı olduğu veçhile işaretlemeye,

3. İşletme sahasının hudut noktalarını muhafaza etmeye mecburdur.

MADDE 67 - Bir işletmeci işletme sahası kâfi derecede inkişaf ettirilmemişse, işletme ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren altı ay zarfında bir inkişaf sondajına başlamaya ve o zamana kadar yapılandan daha geniş ölçüde olmak üzere her petrollü araziyi hüsnüniyetle tâyin ve inkişaf ettirmeye, bunlardan petrol istihsaline, bu petrolü için pazar aramaya ve onu satmaya mecburdur.

MADDE 68 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. Bir işletmeci işletme ruhsatnamesinin alınmasından başlıyarak bir yıl içinde işletme sahasından ekonomik miktarda petrol istihsal etmediği takdirde Genel Müdürlük kendisine ekonomik istihsal şartlarını da gözönünde tuturak 90 gün süre verir. İşletmeci bu süre içinde de ekonomik miktarda petrol istihsalinde bulunmazsa işletme hakkı düşer.

2. Bir işletme sahasında yapılan ekonomik miktarda petrol istihsali sonradan durduğu takdirde Genel Müdürlük işletme ruhsatnamesinin ilk bir yılı sona erdirdikten sonra en az 90 günlük bir süre vererek işletmeciden ekonomik miktarda petrol istihsaline yeniden başlamasını istiyebilir. İşletmeci bu tebligata rağmen mücbir sebep olmaksızın, ekonomik miktarda petrol istihsaline başlamazsa verilen süre sonunda işletme ruhsatnamesi düşer.

Ancak, bu tebligat istihsalin durduğu tarihten itibaren 3 ay ve işletme sahasında arama veya işletme sondajları hüsnüniyetle yapılmakta ise 1 yıl geçmeden icra edilemez.

MADDE 69 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. (Değişik: 2808 - 28.3.1983) İşletmeciler her işletme sahası için bir Devlet hakkı ödemekle mükelleftirler. Devlet hakkı işletme sahasının hektarı başına yılda;

Bakanlar Kurulu, bu miktarları on katına kadar artırabilir.

2. Arama sahasındaki bir keşif dolayısiyle işletmeci mükellefiyetlerine tabi bir arayıcının ödeyeceği Devlet hakkı arama sahasının yarısı için, arayıcı sıfatiyle ödemesi gereken Devlet hakkından fazla olamaz.

BÖLÜM: 4

AMELİYATIN BİRLEŞTİRİLMESİ

MADDE 70 - İşletme sahaları kısmen veya tamamen aynı petrollü arazi içinde bulunan ve ameliyatlarını birleştirmekle israfın önleneceği, istihsalin ve verimin artacağı veya istihsal maliyetinin azalacağı anlaşılan işletmeciler, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün dermeyan edebileceği mâkul şartları kabul ettikleri takdirde bu dairenin tasvibi ile ameliyatlarını birleştirebilirler. İşletmecilerin bu yoldaki talepleri kısa bir zamanda karara bağlanır.

MADDE 71 - (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Petrol İşleri Genel müdürlüğünce dermeyan olunan şartlara tabi olmak kaydiyle ameliyatlarını birleştiren işletmeciler, birleştirilmiş petrollü arazinin verimli olarak işletilmesinin bütün icaplarına tevessül edebilirler. Ve müşterek istihsal için tek bir Devlet hissesi ödiyebilirler. Bu suretle birleşen işletmeciler birleşme haricinde kalan sahaları için normal olarak ödemekle mükellef bulundukları Devlet hakkına ilâveten birleştirilmiş petrollü arazi üzerinden aralarında tâyin ve tesbit edecekleri nispetlerde Devlet hakkı ödemekle mükelleftirler.

MADDE 72 - (...) (Madde 72, 28 Mart 1983 tarih ve 2808 sayılı Kanunun 24 ncü maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)

MADDE 73 - Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından dermeyan olunmuş şartlar ve yukardaki maddelerde zikredilen hususlar müstesna olmak üzere birleştirme, işletmecilerin kendi sahalarında ve bu sahalar üzerinde sahip oldukları haklarda ve vecibelerde değişikliği tazammun etmez.

BÖLÜM: 5

ARAMA VE İŞLETMEYE AİT MÜŞTEREK HÜKÜMLER

MADDE 74 - Bir hükmi şahısla bunun hisselerinin % 25 inden fazlasına veya kârının başlıca kısmına doğrudan doğruya veya dolayısiyle sahip olan veya idaresinde karar verme kontrol etme veya müdürlerini tayin eyleme salâhiyetini haiz bulunan hükmi şahısların aynı bölge dâhilinde iktisap ettikleri arama sahalarının adedi 8 den ve işletme sahalarının yüz ölçümlerinin mecmuu 150 bin hektardan fazla olamaz.

MADDE 75 - 1. Bir hükmi şahsın sahip bulunduğu arama ve işletme sahalarının adet ve yüz ölçümü bu kanunla tesbit edilen azami miktarları geçtiği takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü münasip bir mehil vererek, fazla sahaların terkini bu hükmi şahıstan ister.

2. Arayıcı veya işletmeci 1 inci fıkra gereğince yapılan tebligata riayet etmediği takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü sahaları azami miktarlara irca edecek tarzda kısıntılar yapar.

MADDE 76 - Bir arayıcı veya işletmeci, kendi arama veya işletme sahaları dahilindeki veya civarındaki depolara giden toplama boruları ve yakıt hatları tesis edebilir.

(...) (Madde 76 nın 2. paragrafı, 5 Nisan 1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle kaldırılmıştır.)

MADDE 77 - Bir arayıcı veya işletmeci yaptığı bir keşiften Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü haberdar etmeye mecburdur. İhbarın zamanı ve şekli nizamnamede gösterilir.

MADDE 78 - 1. (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Bir arayıcı veya işletmeci, arama veya işletme sahasından istihsal edip depoladığı petrolün sekizde birini Devlet hissesi olarak ödemekle mükelleftir. Ancak:

a) Arama ve işletme sahası ile ilgili olarak yapılan arama, inkişaf veya istihsal ameliyelerinde, veya

b) Daha çabuk, daha verimli veya nihai olarak daha büyük istihsal yapmak maksadiyle, aynı veya diğer bir hazne tabakasına sevk etmek suretiyle kendisi tarafından kullanılan petrollerden Devlet hissesi ödemez.

2. (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Petrol müstahsilinin ödeyeceği Devlet hissesi nakden veya bu maddenin 3 üncü fıkrasında derpiş edildiği veçhile aynen ödenebilir. Ve bu ödemelerin tutarı kuyubaşı fiyatı üzerinden hesaplanır. 13 üncü maddenin 1 inci fıkrası mucibince petrol hakkı sahibinden memleket ihtiyaçlarına mukabil temini talebedilen miktarlardan kendisi tarafından aynen ödenen Devlet hissesi miktarları tenzil edilir.

3. a) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bir ödeme devresinin ilk ayı içinde gelecek ödeme devresinde Devlet hissesinin tamamını veya bir kısmını aynen almak istediğini müstahsile bildirir.

b) Bu takdirde müstahsil bu petrolü kendi petrolünü muhafaza ettiği depolarda Hükümet teşkilâtına teslim eder.

c) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tespit ettiği Devlet hissesi petrolün tamamını veya bir kısmının müstahsilden, kendi imkanları mevcut olduğu takdirde depolarından gayrı bir yerde teslim etmesini isteyebilir. Ancak, bu teslimat, müstahsilin deposundaki teslimattan daha masraflı olduğu takdirde, ilave masraf Hükümetçe müstahsile ödenir.

4. Bir müstahsilden, Devlet hissesi olarak aynen alınan:

a) Gazı hiç bir suretle,

b) Mavi petrolü ise 30 günden fazla,

depoda muhafaza etmesi istenemez.

MADDE 79 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) 1. Arayıcı ve işletmecilerin ödemekle mükellef bulundukları Devlet hakkı ve hissesi kendi beyanları üzerine tahakkuk ettirildikten sonra madde delillere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespit olunan farklar üzerinden ikmalen Devlet hakkı ve hissesi tarhiyatı yapmaya Genel Müdürlük yetkili ve görevlidir.

İkmal tarhiyatına karşı ilgililerin Bakan nezdinde yapacakları itiraz ihtilaflı kısmın tahsilini durdurur.

Bakan kararının taraflara tebliğinden sonra bu karar gereğince tahsil edilecek miktar Genel Müdürlükçe ilgiliye tebliğ olunur.

İkmalen tarh edilen Devlet hakkı ve hissesi yüzde yüz fazlası ile alınır.

2. Devlet hakkı ve hissesi tahakkukun ilgili bulunduğu takvim yılını takibeden yıldan itibaren 5 yıl içinde tarh ve tebliğ olunmadığı takdirde zamanaşımına uğrar.

3. Nakden ödencek Devlet hakkı ve hissesi Genel Müdürlüğün bulunduğu yer vergi dairesine ödenir. Devlet hakkı ve hissesinin beyan, tarh, tahakkuk, ödeme, usul, şekil ve zamanı ile ikmalen tarhiyata ait diğer hususlar nizamnamede gösterilir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

NAKİL, TASFİYE VE DİĞER AMELİYELER 

BÖLÜM: 1

BELGE

MADDE 80 - (Değişik: 1702 - 5.4.1973) Belge; yapılabilmesi müsaade, arama veya işletme ruhsatnameleri istihsaline mütevakkıf bulunan ameliyeler müstesna olmak ve münhasıran belgede belirtilen işleri yapmak üzere sahibine bu Kanun hükümleri dairesinde faaliyette bulunmak hakkını verir. Belge süresi azami 30 yıldır. Bu süre Bakanlar Kurulu Kararı ile daha 10 yıl kadar uzatılabilir.

MADDE 81 - (Değişik: 6558 - 13.5.1955) Petrol İşleri Genel müdürlüğü, belge istihsali için yapılacak müracaatın:

1. Mevkii muameleye konmuş bulunan diğer bir müracaatla tedahül etmemesi,

2. Evvelce verilmiş ve müracaat tarihinde yürürlükte bulunan bir belge ile tedahül etmemesi,

3. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce bu kanunun maksadına aykırı görülmemesi,

halinde, müracaatın alındığı tarihten itibaren 90 gün içinde bu kanunun maksadına uygun olarak tesbit edeceği şartlarla istenilen belgeyi verir.

MADDE 82 - 1. (Değişik: 1702 - 5.4.1973) İki veya daha fazla müracaat veya bir müracaatla bir belge veya bir arama veya işletme ruhsatnamesi: