Deniz İpek   

II. Dünya Savaşından sonra, Avrupa'nın birleşme sürecini başlatan İtalyan federalist Altiero Spinelli ile Jean Monnet'dir. Federasyon yanlısı yaklaşım yerel, bölgesel, ulusal ve Avrupa ölçeğindeki güç odakları arasında diyaloğa ve tamamlayıcı bir ilişki kurulmasına dayanır. İşlevselci yaklaşım ise egemenliğin ulusal düzeyden Topluluk düzeyine geçirilmesini savunur.

Bu görüşler sonucunda yapılan anlaşmalar ile AB'nin hukuki temeli meydana gelmiştir. Bu anlaşmalar sırayla aşağıda belirtilmiştir.

Paris Anlaşması (1951): Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) kuruldu.

Roma Anlaşması (1957): Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (Euratom) kuruldu.

Avrupa Tek Senedi (1986)

Maastricht Avrupa Birliği Antlaşması (1992)

Topluluk başlangıçta altı üye (Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg) ile kuruldu. Amacı ise kurucu üyeleri arasında bir kömür ve çelik ortak pazarı kurulması ile sınırlıydı. Fransızların 1957 yılında Avrupa Savunma Topluluğu projesini reddetmesiyle topluluğun amacı işgücü ile mal ve hizmetlerin serbest dolaşımına dayanan bir ekonomik topluluk olması şeklinde değişti. 1968'de mamul mallarda gümrük vergileri kaldırıldı, ortak tarım politikaları geliştirildi. Topluluğun başarıya ulaşmasıyla İngiltere, Danimarka ve İrlanda da üyeliğe 1961'de müracaat ettiler; Fransa iki kez veto yetkisini kullandı; çetin bir pazarlık döneminden sonra 1972 yılında üyeliğe kabul edildiler. 

Topluluk, 1981'de Yunanistan'ın, 1986'da da İspanya ve Portekiz'in katılmalarıyla güneye doğru genişledi; 1995'te Avusturya, Finlandiya ve İsveç'in üyeliğiyle Orta ve Kuzey Avrupa'da yeni açılımlar sağlandı.

Gelelim, Avrupa Birliği'nin deniz ulaştırması konularındaki politikalarına. AB ortak denizcilik politikası aşağıda ana başlıklarla gösterilen müktesebat çerçevesinde belirlenmektedir:

1. Hizmetlerin Serbest Dolaşımı

2. Yerleşim Hakkı

3. İşgücünün Serbest Dolaşımı

4. Rekabet Kuralları:

         i.  Belirli şartlar ve yükümlülükler altında hat konferanslarından

             muaf tutulunması

         ii. Gemi inşaya devlet yardımı

         iii. Deniz ulaştırmaya devlet yardımı

5. Dış İlişkiler

6. Deniz Emniyeti: Bu konuda, Topluluk, denizcilik politikasını IMO Konvansiyonlarına ve kurallarına dayandırmakla beraber, Avrupa'nın çıkarlarını gözetmek için, uluslararası kuruluşlardaki konumu güçlendirmeyi planlamaktadır.

7. Çalışma Koşulları

8. Deniz Yolu ile Demir-Çelik Taşıması Deniz Ticaret Odası olarak, ana başlıklarını yukarıda verdiğimiz müktesebatın incelenmesi sonucunda tespit ettiğimiz önemli hususlarda Oda'mızın görüşünü oluşturarak Ankara'da Sn.Mesut Yılmaz başta olmak üzere Denizcilikten Sorumlu Devlet Bakanımıza, Müsteşarımıza, diğer ilgili Bakanlıklara, AB Genel Sekreterliği'ne ilettik. Bu görüşlerimizi şöyle özetleyebiliriz.

• Sektörün Serbest Dolaşımı:

Hizmetlerin Serbest Dolaşımı: Tüm üyeliğe geçildikten sonra uygulamaya geçilmesi zaruridir. Tam üyelik öncesinde sektörün serbest dolaşıma açılması, bu sektörde çalışan tüm firmaları olumsuz olarak etkileyerek güç duruma düşürecektir.

Kabotajın Kaldırılması: Tam üyeliğe geçildikten sonra, Yunanistan'ın yapmış olduğu gibi AB'den uzun süreli (11 yıla varan) muafiyet talep edilmesi gerekmektedir. Aksi taktirde, tüm filomuzu kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalabiliriz.

• Rekabet Kuralları:

Avrupa Birliği komisyonu ve Topluluğa Üye Devletler devlet yardımı yapılmaz ise topluluk filosunun çok azalacağını ve bundan dolayı AB'nin dış ticaret yüklerini taşıma konusunda başka filolara bağımlı olacağını düşünmüktedirler. Bu sebeple denizcilik sektörüne yapılan devlet yardımları komisyon tarafından resmen kabul edilmektedir.

Haksız fiyat uygulamalarıyla ilgili OECD-Maritime Transport Committee üyesi olarak ülkemiz yapılan çalışma süreçlerine dahil olup, gereğini yerine getirmektedir.

• Deniz Emniyeti:

Ülkemiz denizcilik sektöründe, tüm uluslararası kurallara uyma konusunda gerekli hassasiyeti göstermekte ve Kod'ları imzalamaktadır

• Liman Devleti Kontrolü:

Liman Devleti Kontrolünün en kısa sürede uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir.

Ulusal Klasımız olan Türk Loydu'nun devreye alınması gerekmektedir. Bu konuda yine AB müktesebatında görüleceği üzere Yunanistan kendi klasının 3 yıl boyunca yeterli şartları yerine getirmemesine rağmen tanınması hakkını elde etmiştir. Türk Loydu'na da benzer bir hakkın tanınması gerekliliği vardır

Bilindiği üzere, 1999 Helsinki Zirvesindeki, Türkiye AB'ye aday ülke olarak kabul ve ilan edildi ve 8 Kasım 2000 tarihinde Katılım Öncesi Doküman hazırlandı. Bunu takiben 19 Mart 2001 tarihinde sunulan Ulusal Program ile Türkiye kısa ve uzun vadede, bir takım taahhütlerde bulundu.

     Deniz İpek

     DTO Genel Sekreteri

Deniz İpek'e teşekkürlerimizle

Denizce

   Kaynakça:
   Deniz Ticareti Dergisi - Ekim 2001