Dost Köşesi    

  Anıtkabir                                                                                       Ahmet Serim

Anıtkabir konulu güzel yazıyla bizleri bilgilendiren Sayın Cem İşmen ve Grubuna en az şahsım adına teşekkürler ederim.

Kendilerine benzer çalışmalarda yardımcı olabilir umuduyla bazı bilgiler aktarmak isterim.

1969-1973 yılları arasında, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde İnşaat Eğitimi gördüm. Hepsi birer değer olan hocalarımızın bir kısmı, kuşaklarının son üyeleri olarak çok önemli bir özelliğe sahiptiler:

Prof. Orhan Arda Anıtkabirin mimarlarından biriydi. Mimarlık Bilgisi hocam oldu.

Prof Kemal Erguvanlı, mozoledeki lahit taşını bulan ve Ankara’ya getiren jeoloji uzmanı idi. Tüm Anadolu’yu karış karış bilirdi.

Prof. Vahit Kumbasar zemin mekaniği hocamızdı ve Rasattepe’nin sağlamlaştırılmasını yürüten ekiptendi.

Belki başkaları da vardı, ancak ben bu hocalarımı biliyor ve hatırlıyorum. Bildiğim kadarıyla hepsi vefat etmiş oldukları için hepsine rahmetler dilerim.

Takdir edersiniz ki, tüm sınıf olarak, elimize geçen bu olanağı değerlendirdik ve bu hocaları bunaltana kadar sorular sorduk, ağızlarından cevaplar aldık.

Ayrıca çok az miktardaki kişisel anılarımdan başka, internetteki çok zengin bilgiler kapsayan  www.atatürk.net  adresinde  “Tüm Yönleriyle Anıtkabir” başlığı altında birçok bilgiler bulunmaktadır ki, ben de burada bunları kullandım.

Bu yazıların çok esaslı kaynaklara dayandığı, verilen bilgi ve tarihi resimlerden görülüyor. Ziyaret edilmesini ve dikkatle izlenmesini önemle öneririm.

Şimdi önemli olduklarını sandığım ilave bilgilere geçelim.

İşin önemi ve cesametini daha iyi anlayabilmek için bir kronoloji:

Görüldüğü gibi inşaatın bazı etapları uzun sürmüştür. Rivayetler ve dedikodular üretildiği gibi başta İnönü olmak üzere inşaatı ve tamamlanmasını geciktirme çabaları yoktur.

Canlı şahitler olan hocalardan duyduklarımız : Anıtkabirin yeri olan Rasattepe, yumuşak ve kaymalara elverişli bir yapıya sahipmiş. Bu nedenle, ileride her hangi bir nedenle bir olumsuzluk yaşanmaması için, binlerce tonluk taş ve betondan oluşan yapının ağırlığını taşıtmak için değişik yollardan zemin ıslah edilmiş. Yapının gerektirdiği bölümler (asıl kabir odası, koridorlar gibi) hariç, bina ve alanın tüm altı çok sayıda kazıklarla da desteklenmiş. Elbette şimdinin yapı ve iş makineleri olmadığı için bu işlemler uzun zaman almış.

Ayrıca bazı arızi olaylar da yaşanmış. Örneğin görkemli lahit taşı, aslında ikinci taşmış. İlk taş, bulunduğu yerde ocaktan çıkarılıp kağnı türünde araba ile ve çok zor yolardan gelirken bir akarsu geçişinde (Kızılırmak sanıyorum) arabadan kayıp düşmüş ve ikiye ayrılmış. Haydi yeniden arayıp ikinci bir kütle bulmuş ve getirmişler, işlenip yerine konmuş.

Ayrıca Prof. Onat ve Doç. (ben tanıdığımda Prof.) Arda projeyi hazırlarken öyle tanımlar ve isimler koymuşlar, öyle incelikler düşünmüşler ki, uygulamacılara yapılacak hep tek şey kalmış. Mesela anlatılan taş döşemeler ve bir kısım basamaklar, Aslanlı yol adı verilen Eti aslanı heykelleri, insan grubu heykelleri, kulelerin isimlendirilmeleri, duvar rölyefleri ve yazılar hep bu şekildedir. Kullanılacak ve döşenecek taşlara kadar her şey projede yer almıştır.

İlk projede, çatının üstünde, Bodrum’daki orijinal mozole benzeri bir taş kütle ile bir azamet kazandırmayı düşünmüşler. Ancak sonradan, başkalarının da görüşü ile, şimdiki şekilde karar kılmışlar.

Ahmet Serim'e teşekkürlerimizle

Denizce

07.01.2005