Ali Eser    

Giriş 

Gemi teçhizatının Avrupa Topluluğu içinde serbest olarak dolaşımının sağlanması ve gemilerin güvenliğinin arttırılması, uluslararası anlaşmalara (SOLAS, MARPOL, vb.) uyulması yönünden gerekli uluslararası kuralların (IMO kuralları) üniform olarak uygulanması amacıyla 96/98/EC no’lu Gemi Teçhizatı Yönetmeliği (MED) 01.01.2001 tarihinden itibaren Avrupa Topluluğu  içinde uygulanmaya başlanmıştır. Taslağı hazırlanmakta olan yönetmeliğin yakın gelecekte ülkemizde de uygulanması beklenmektedir. Bu yönetmelik kapsamına giren gemi teçhizatının yönetmeliğe uygun üretilmiş olma ve ilgili işareti taşıma zorunluluğu vardır. Yürürlüğe girme tarihinden sonra, ilgili işarete sahip olmayan teçhizatın gemilerde kullanılması, iç ve dış piyasalarda pazarlanması mümkün olmayacaktır.

İlgili bakanlık veya kuruluş tarafından yetkilendirilmiş, Onaylanmış Kuruluş kontrolünde tasarlanan, üretilen, muayene ve test sonuçları olumlu olan teçhizata, ilgili uygunluk işareti konulabilecektir.  Yönetmeliğin hükümlerine uygunluğun kanıtlanması amacıyla hangi prosedürlerin (modüllerin) kullanılacağı Yönetmelikte belirtilmiştir. Bu prosedürler, Gemi Teçhizatı’nın tasarımını, testlerini (örn; tip onayı) ve üretimini (üretim yöntemi veya ürün) kapsar. Modüllerin gereklerine uygunluğun belirlenmesi onaylanmış bir kuruluş tarafından yapılır. Gemi Teçhizatı Yönetmeliği; 01.01.2001’den itibaren, çeşitli uluslararası anlaşmaların isteklerine de uygun olması gereken mevcut veya yeni gemilerde kullanılacak olan ve Yönetmeliğin Ek A.1’inde belirtilen teçhizata uygulanır.

Bu teçhizatı şu başlıklar altında toplanabilir:

·        Can Kurtarma Teçhizatı

·        Deniz Kirliliğini Önleme Teçhizatı

·        Yangından Korunma Teçhizatı

·        Seyir Teçhizatı

·        Telsiz İletişim Teçhizatı

İlgili diğer yönetmelikler

Elektrik veya elektronik bileşenler içeren teçhizat, Elektro Manyetik Uyumluluk Yönetmeliği (EMC, 89/336/EEC) kapsamına girmekle birlikte Gemi Teçhizatı Yönetmeliği Ek A.1'de de bulundukları için Elektro Manyetik Uyumluluk Yönetmeliği’ne tabi değildir. Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’nde yer almayan elektrikli veya elektronik teçhizat, Elektro Manyetik Uyumluluk Yönetmeliği’ne uygun olacaktır (Ek A.1'de yer almayan veya yer alan fakat ilgili uluslararası anlaşmalara göre özellikle gemiler için hazırlanmamış teçhizat).

Hem Gemi Teçhizatı Yönetmeliği hem de Kişisel Koruma Teçhizatı Yönetmeliği (PPE, 89/686/EEC) kapsamına giren, ilgili uluslararası anlaşmalara göre özellikle gemiler için hazırlanmış teçhizat sadece Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’ne uyacaktır. Sadece Kişisel Koruma Teçhizatı Yönetmeliği kapsamına giren, veya hem Gemi Teçhizatı Yönetmeliği hem de Kişisel Koruma Teçhizatı Yönetmeliği’nde bulunan fakat ilgili uluslararası anlaşmalara göre özellikle gemiler için hazırlanmamış teçhizat sadece Kişisel Koruma Teçhizatı Yönetmeliği’ne uyacaktır.

Ürünün her iki yönetmelik kapsamında değerlendirilmesi gereken durumlarda (örn; ilgili uluslararası anlaşmaların uygulandığı gemiler ve gezi yatcılığı / tekneciliği ticareti pazarları gibi) her iki alanda da test kriterleri karşılanmalıdır.

Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’nin ayrıntıları

Gemi Teçhizatı Yönetmeliği aşağıdaki konularda bilgi verir:

- Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’ne uygun olması gereken ekipman,

- Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’nin hangi gemilere uygulanacağı,

- Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’nin uygulanma tarihi,

- Ekipmanın uygunluğunun hangi kuruluş tarafından belirleneceği,

- Modüllerde yer alan prototip ve üretim ile ilgili istekler,

-  Yönetmelik Ek A.1’inde belirtilen her bir teçhizatın Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’ne uygun olması için hangi modüllerin kullanılabileceği.

Üretici, teçhizatla ilgili aşağıdaki bilgileri Yönetmeliğin Ek A.1’inden sağlar:

               -    Teçhizat için tasarım standardı,

               -    Teçhizat için test standardı, ve

               -    Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’ne uyum için kullanılacak modüller.

Üretici tarafından hangi modül seçilirse seçilsin, Gemi Teçhizatı Yönetmeliği, temel olarak aşağıda belirtilenleri içerir:

               -    Onaylanmış Kuruluş tarafından doğrulanacak tasarım (prototip)

               -    Onaylanmış Kuruluş tarafından doğrulanacak üretim (üretim prosesi veya ürün)

Üreticinin çeşitli modül seçeneklerini ve bunların kombinasyonlarını seçmesi mümkündür.

Başvuru yapılmadan önce üretici, ürünün tasarım isteklerini karşılayıp karşılamadığını belirlemelidir. Eğer ürün istekleri karşılamıyorsa, gerekli değişimler yapılmalıdır. İsteklerin karşılandığı hallerde, tasarımın ilgili standartlara uygunluğu Onaylanmış Kuruluş tarafından onaylanır. Uygulanabilen hallerde (örn; can salları, yangın kapı kontrol sistemi, vb.) tasarımın modül B veya G’nin ilgili yerlerinde belirtilen standarlara uygunluğu, Onaylanmış Kuruluş tarafından onaylanmalıdır.

Gemi Teçhizatı Yönetmeliği’nde istenilen ilgili standartlara göre yapılacak prototip testine, Onaylanmış Kuruluş nezaret eder ve tip testleri aşağıda belirtilen şekilde yapılır:

- İlgili ülke idaresi tarafından veya kabul edilmiş bir akreditasyon kuruluşu tarafından EN 45001/2 veya eşdeğerine göre belgelendirilmiş bir laboratuvarda test yapılabilir. Test numunesi; öngörülen üretimi temsil etmesi ve onaylı tasarıma uygunluğu yönlerinden Onaylanmış Kuruluş  tarafından incelenmelidir, veya

- Üreticinin iş yerinde test yapılabilir. Testten önce numune; öngörülen üretimi temsil etmesi ve onaylı tasarıma uygunluğu yönlerinden Onaylanmış Kuruluş tarafından incelenmelidir.

Test raporları, ilgili standartlara uygunluğun doğrulanması bakımından Onaylanmış Kuruluş tarafından incelenir. Eğer tasarım ve test standartları istekleri karşılanmış ise, Onaylanmış Kuruluş AT Tip İncelemesi sertifikası düzenler (Modül B) veya Modül G’nin ilgili kısımlarına uygunluğu doğrular. İlgili tasarım ve test standartlarına uygun prototipe ilave olarak, üretici, ürünün sürekli olarak prototipe göre yapılmasını sağlamalıdır.

Eğer üretici F  modülünü seçerse, nihai ürünün orijinal  olarak test edilmiş olana uygunluğun sağlanması için, üretime başlamadan önce bir Onaylanmış Kuruluşa başvurmalıdır. “AT Tip İnceleme Belgesi” bir kez düzenlendikten sonra, Onaylanmış Kuruluş, gerekli doğrulamaları yapar ve testlere katılır. Onaylanmış Kuruluş, ayrıca üreticinin üretim işlerinde üniformluğu sağlaması ile ilgili prosedürlere sahip olduğunu belirlemelidir. Üretimi uygun bulması halinde, üreticiye “Uygunluk Sertifikası”  düzenler. Bundan sonra üretici ürünlerine “Uygunluk İşareti” iliştirebilir ve “Uygunluk Beyanı” düzenleyebilir.

Tek tek üretilen ürünler için üreticiler G Modülüne (birim doğrulama) uygunluk için başvurabilirler. G Modülü, tasarımın incelenmesi, prototip testleri, muayeneleri ve nihai ürünün testlerini içerir. Onaylanmış Kuruluş, ilgili tüm standartlara uygunluğun sağlanmış olduğunu  doğrularsa, üreticiye “Uygunluk Sertifikası” düzenler. Bundan sonra üretici ürününe “Uygunluk İşareti”ni iliştirir ve “Uygunluk Beyanı”nı düzenler.Onaylanmış Kuruluşun tanınma numarası “Uygunluk İşareti”nden sonra konulur.

Ali Eser

08.09.2005