| |
|
 |
|
17.10.1915 - 10.02.2005
"Amerikan Toplumunun Toplumsal Eleştirmeni"
Miller
yüzyılımızın en önemli Amerikalı dram yazarlarından biri kabul
edilmektedir. Miller'in kahramanları, haşin bir toplum
içerisinde, kendi vicdanlarıyla yaşayabilmek için bireysel suç
ve sorumluluklarıyla uzlaşmaya çalışırlar.
Miller New
York'un Harlem mahallesinde dünyaya geldi.
Avusturya-Macaristan'dan ABD'ye gelmiş Yahudi bir göçmen olan
babası, bir kumaş mağazasının sahibiyken dünya ekonomik
buhranından sonra 1929'da iflas etti. |
Ekonomik durumun
güvensizliği spora meraklı genci derinden etkiledi. 1934-38
yılları arasında Ann Arbor/Michigan'da edebiyat ve İngiliz dili
yüksek eğitimini sürdürebilmek için Michigan Daily gazetesinde
redaktörlük yaptı. Miller'in bu dönemde yazdığı ilk dramlar
üniversitede takdirle karşılandı.
1947: All My
Sons
1938'de New York'a dönen Miller, burada federal hükümetin bir
tiyatro projesine katıldıysa da bu proje sözümona Komünist
eğilimi nedeniyle 1939'da rafa kaldırıldı. Miller 1940 yılında
kız arkadaşı Mary Slattery ile evlendi (iki çocuk). İlk
romanlarından, röportaj ve pek başarılı sayılmayan bir dramdan
sonra Miller, 1947'de All My Sons (Bütün Oğullarım) adlı tiyatro
oyunuyla ünlenmeyi başardı. Babalarının ticaret anlayışıyla
uzlaşamayan bir savaş zengininin oğulları ölünce, baba intihar
eder. Daha sonraki yapıtlarının tümünde olduğu gibi, burada da,
Norveçli yazar Henrik Ibsen'in dramlarını örnek alan Miller,
toplumu eleştirmektedir.

1949: Death of a
Salesman
Yazar bundan iki yıl sonra Death of a Salesman (Satıcının Ölümü)
ile en büyük başarısını elde etti. 1985'te Volker Schlöndorff
tarafından filme uyarlanan bu dramında Miller, uzun yıllardan
sonra çalıştığı firma tarafından işten çıkarılan Willy Loman'ın
yıkılışını gözler önüne sermektedir. Geriye dönüşlerle
kaçırılmış fırsatları gözünün önünden geçirir, özel hayata bir
dönüş yapar, oğulları tarafından reddedilir ve hayatına son
verir. Miller'in dramları için karakteristik olan,
başkişilerinin vicdanlarıyla hesaplaşırken aklanmaya
çalışmalarıdır. Miller'in karakterleri, ahlaki tutumlarına bağlı
olarak toplumda bir yere sahip olurlarken, bireyler tekrar
tekrar toplumun istekleri karşısında başarısızlığa uğrarlar.
Yalnızlıkları ve kendi suçlarıyla hesaplaşmaları, Miller'in
sayısız deneme yazısında da işlediği ana konuları oluşturur.
Yine 1949 yılında Millet Pulitzer Ödülünü aldı.

50'li Yılları
McCarthy ile Çelişmeleri
Zaman zaman sosyalist görüşlere yakınlık duyan Miller'in
toplumsal eleştirileri Amerika Karşıtı Çalışmaları Araştırma
Komitesinin dikkatini çekti. Miller The Crucible (Cadı Kazanı)
(1953, filme alınışı: 1956, senaryo: Jean-Paul Sartre) adlı
tiyatro oyununda, adı geçen komite başkanı Joseph R. McCarthy'yi
eleştirmişti. Bu oyunda kasaba sakinleri ahlak havarileri
tarafından kötülerin üzerine vahşice bir av düzenlemek üzere
kışkırtılırlar. Kasabaya nefret ve muhbirlik çalışmaları hakim
olur. Bu dramın yorumlanmasına bağlı olarak Miller, komünizmi
desteklemekle suçlanarak 1957'de ifade vermeyi kabul etmemesi
üzerine komiteyi hiçe sayması nedeniyle sonradan ertelenen bir
yıllık hapis ve para cezasına mahkûm edildi (1958'de
düzeltildi).
1964: After the
Fall
Miller ayrıca Marilyn Monroe ile yaptığı evlilik (1956-61)
yüzünden gazete manşetlerine girdi. Monroe için The Misfits
(Uyumsuzlar, 1959) adlı filmin (1960) senaryosunu yazdı.
Monroe'nun kendi yaşamına son vermesi üzerine Miller 1962'de
Avusturyalı Inge Morath ile evlendi (bir çocuk).
|
 |
Seks sembolü
eşinin intihar olayını ve 50'li yıllardaki özel sorunlarını
Miller, After the Fall (Düşüşten Sonra, 1964) adlı dramında
işleyerek her şeye yeniden başlayabilmek için gerekli güce
kavuşabilmek üzere kendini bulmaya çalıştı. Aynı yıl içinde
Incident in Vichy (Vichy'de Olay) adlı oyunu ilk kez
sahnelendi. Miller bu oyununda rastgele yoldan geçen
insanların masabaşı Nazi suçluları tarafından "Yahudi"
olarak tutuklanıp, sorguya çekilmelerini ve gösterdikleri
tepkileri dile getirmektedir. Playing for Time (Zaman
Kazanmaya Çalışırken, 1980) adlı televizyon senaryosunda da
Nazi dönemini ele alarak bu sefer Auschvvitz konsantrasyon
kampının orkestrasını konu alır. Miller 70'li ve 80'li
yıllarda yazdığı dramlarla eski başarılarına ulaşamadı.
1987'de Timebends (Zamanın Dönemeçleri) adlı anılarını
yayınladı. |
Miller'in Diğer
Dramları
1955: A
Memory of Two Mondays
(İki Pazartesinin Anısı): Miller'in, 30'lu yılların başında
çalıştığı bir araba yedek parçası deposundaki deneyimlerini
anlatan otobiyografik yapıtı.
1955: A View
f rom the Bridge
(Köprüden Bakış): New York'ta yaşayan Sicilyalı göçmenlerin
dünyasında geçen bir kıskançlık dramı ve toplumsal suçlama.
1968: The
Price
(Bedel): İki erkek kardeşin geriye bakarak hayatlarındaki
suçlarla ve sorumluluklarla hesaplaşması.
Kaynakça:
Yüzyılın 100 Yazarı (Yeni Binyıl)
|
|