Denizce

Selanik 1881 - İstanbul 10.11.1938

"Bağımsızlık Savaşlarının Öncüsü"

1934'te "Atatürk" (Türklerin Babası) adını alan Mustafa Kemal, modern Türk devletinin kurucusuydu. Sultan'ı tahtından çekilmek zorunda bıraktı ve kendisi tarafından ilan edilen Cumhuriyetin (1923) ilk Cumhurbaşkanı olarak din ve devlet işlerini ayırdı.

Bir gümrük memuruyla bir çiftçi kızının oğlu olarak doğan çocuğa Mustafa adı verildi. Babasının erken ölümünden sonra 9 yaşında okulu bırakmak zorunda kaldı. 1893'te Selanik'te bir askeri okula yazılan Mustafa 2 yıl sonra Manastır Askeri Lisesine geçti. 1899'da İstanbul'daki Harp Okuluna girdi ve Harp Akademisini 1905'te kurmay yüzbaşı olarak bitirdi.

1895'ten Sonra: İlk Politik Çalışmaları Amacı saltanatı devirmek ve halka dönük bir anayasa çıkarmak olan milliyetçi bir hareketin temsilcisi Jöntürklerle Mustafa Kemal askeri okulda tanıştı. Jöntürklere yakınlığıyla bilinen ihtilalci Vatan ve Hürriyet Cemiyetinin lideri oldu. Bir muhbir tarafından ele verilen Mustafa Kemal, iktidardakiler tarafından İstanbul'un işkence mahzeni olan ünlü Kırmızı Hapishanede birkaç hafta süreyle tutuklu kaldı. 1908'de isyan eden Jöntürkler 1913'te iktidara geldiler.

1915: Birinci Dünya Savaşı'ndaki Kahramanlığı Bağımsız askeri yöntemleri Mustafa Kemal'in popüler olmasını sağladı. Nefret ettiği Alman müttefiklerin talimatını beklemeden kendi birlikleriyle İngiliz ve Fransızların Çanakkale saldırısını püskürttü. Halk kendisini göklere çıkarırken askeri üstleri onu ceza olarak başka bir yere atadılar. Ardından Osmanlı Devleti'nin yenilgisini elinden hiçbir şey gelmeden seyretmek zorunda kaldı.

1920: Mustafa Kemal İktidarı Ele Geçiriyor 1919'un başında Anadolu'daki 9. Ordu müfettişliğine atanan Mustafa Kemal, 8.7.1919'da Sultanın ordusundan istifa etti ve İtilaf Devletlerine ve 1917'den beri onlara katılmış olan Yunanlıların işgaline karşı savaşını sürdürdü. Anadolu yeni iktidar merkezi olarak gelişti. Mustafa Kemal Sivas'ta Türkiye'yi kurtarmak için ulusal bir kongre topladı. Ankara'da toplanan Büyük Millet Meclisi, başında Mustafa Kemal olmak üzere İstanbul'daki Sultana karşı bir hükümet kurdu.

Türkiye'yi bir çekirdek devlet durumuna (eski devlet alanının onda biri) indirgeyen Sevr Barış Antlaşmasının (10.8.1920) imzalanmasını Mustafa Kemal ve yandaşları olan Kemalistler vatan hainliği olarak niteleyip reddettiler. Ödün vermeyişleriyle daha çok beğenildiler. 1922'de hedeflerine varmışlardı: Mustafa Kemal Paşa (1916'da Generalliğe yükseltilmişti) Yunanlıları kovdu. Sultan VI. Mehmed (Vahdettin) tahttan indirildi.

1924-34: Büyük Reformlar 1923'te ilan ettiği Cumhuriyetin Cumhurbaşkanı olarak geniş yetkilere sahip oldu. Her ne kadar halkın devrimine güvenmiş ve Cumhuriyet Halk Partisi'ni bunun için kurmuşsa da, devrimlerin temposunu ve sırasını kendisi belirlemişti. Halifeliği 3 Mart 1924'te kaldırmakla aşırı dinciliğin eğitim sistemi üstündeki etkisini kaldırmış oldu. Birkaç yıl içinde dini hemen tümüyle politikadan ayıran Mustafa Kemal, önceden İslamın damgasını vurduğu Türkiye'yi Batılı bir toplum haline getirdi. Bu reform politikası her ne kadar aşırı dinci Müslümanların direnişiyle karşılaştıysa da Mustafa Kemal'i genç neslin kahramanı haline getirdi.

1938: Yaşamı Seven Liderin Ölümü Mustafa Kemal reform politikasını kendi yaşamında da uyguladı. Geleneksel baş giysisi olan festen vazgeçerek yalnız şapkayla göründü. Eğitim görmüş bir kadın olan Latife Hanım'la evlendiğinde düğününe (1924) kadınları da davet etti ki bu katı bir cinsiyet ayrımı bulunan bir İslam ülkesi için küçük bir devrim anlamına geliyordu. Reformcunun evliliği 18 ay sonra sona erdi. 1938'in başından beri siroz tanısıyla yatak istirahatinde olan Atatürk Ekim ayında girdiği komadan bir daha çıkamadı.

Bir Mustafa Kemal vardı ışık ışık
Karanlık girmezdi ayak bastığı yere
Gelişini doğan güneşten anlardık
Mavi gözleriyle hükmederdi göklere.

Bir Mustafa Kemal vardı; dalga dalga;
Koşup gelirdi her derdine memleketin,
Düşünür, bir çare bulurdu mutlaka,
Oydu bayrağı istiklal ve hürriyetin.

Bir Mustafa Kemal vardı, alev alev
Bir bakışıyla dağlar ovalar tutuşurdu.
Kürsüye çıktımı; orada bir dev,
Orada bir vatan, bir cihan konuşurdu.

Bir Mustafa Kemal vardı; yürek yürek
Tanırdı bütün insanlarını yurdunun
Tek başına ve bir aslanca kükreyerek
Çıkardı karşısına nice dağ gibi ordunun.

Bir Mustafa Kemal vardı; bayrak bayrak
Dalgalanırdı burcunda kalelerin...
Ağlıyoruz şimdi o burçlara bakarak,
Üzüntümüz öyle büyük, öyle derin!

Bir Mustafa Kemal vardı; rüzgar, rüzgar
Eserdi vatan dağlarında sonsuz...
Şimdi, Ankara da, Anıtkabir de yatar,
Her yerde bir karanlık ve biz onsuz!
Ne kadar belli, Mustafa Kemal'siz olduğumuz...

Cem Ofset Arşivi	Cem Ofset Arşivi	Cem Ofset Arşivi	Cem Ofset Arşivi
Cem Ofset Arşivi	Cem Ofset Arşivi	Cem Ofset Arşivi