Dost Köşesi    

Herkese yeniden merhaba, 

Umumi istek üzerine Kanada Notları yazı dizisine devam ediyoruz.  

1.  Hala kendimize iş bulamadık. Ama nasıl iş bulunacağı konusunda kursa gittik. Böylece gelişmiş ülkelerde (Kanada bir G7 ülkesi) de aynen gelişmemişlerdeki gibi gazete ilanı ile iş bulunamayacağını öğrendik. Burada da sadece işlerin %20'i ilan ediliyor ve gerisi de tanıdıkla dolduruluyor. Kursta nasıl tanıdık edinirsiniz diye bölüm bile var. Kısaca iş arama sertifikamız oldu. Artık rahatlıkla iş arayabiliriz.:-)) (Hoş tanıdık bulmadan iş bulmak mümkün olamayacak gibi) 

2.  Burası birdenbire soğudu. Yaklaşık 2 haftadır ısı gündüz 8-10, gece ise 0-1 derece arasında değişiyor. Sokaklarda palto ile gezenlerin yanında (bizler) tişort ile gezenler de var. 

3.  Burada peynirler hala berbat. :-((  

4.  Hani TC'de zorunlu tasarruf yasası vardı ya? hep dalga geçtiğimiz; burada da var.....İnanması zor ama Kanada'da hükümet insanların tasarruf yapmasını zorunlu tutuyor. Buradakinin farkı emekli olana kadar (65) bu paraya dokunamıyorsun. Emekli olurken de devlet bu paradan vergi alıyor. Ama en azından hükümet bonosu vb alabiliyorsun. Yıllık % 4-6 getiriyor. 

5.  Kanada'da da enflasyon var. Yıllık yaklaşık %4. Bu nedenle de ev kirası vb şeyler her yıl artıyor. Ancak hiçbirşey doğrudan enflasyona endeksli değil. Kimse toptan eşya fiyatı ya da tüketici fiyatı gibi kavramları bilmiyor. 

6.  Emekli maaşı ile Kanada'da yaşamak imkansız olduğundan hükümet Kanada'lıları tasarruf yapıp kendi paraları ile emekli olmaya çağırıyor. İlke de çok basit. Eğer 45 sene her ay 100 dolar biriktirirseniz iyi bir emekli ikramiyeniz olabilir. 

7.  Kanada'da herkesin nerede ise ortalama 200,000.-CDN borcu var. Uzun vadeli kredi imkanı kişileri borçlu yaşamaya alıştırmış. Burada da herkesin kredi kartlarıyla başları belada. Kredi kartı faizleri %18 ile % 36 arasında değişiyor. (yıllık) En yüksek faizli olanlar mağazalardaki taksitli alışveriş kartları. Buradaki mağaza kartlarının satış felsefesi ise daha da iyi. " bugün al, 2005'e kadar ödeme" (2 senelik faizi nasıl ise sonra ödeyeceksin) Bankalardaki vadeli mevduatın %1.5 getirdiğini düşünürsek iyi kar. 

8.  Burada da peşin para ile alışverişlerde özel indirim alabiliyorsun. 

9.  Kanada'lılar emekli olunca çalışmayacakları bir dünya hayal ediyorlar. 

10. Çocukların yaşlandıklarında ebeveynlerine bakmaları kanun ile zorunlu kılınmış durumda. Buna karşılık, cocukların borçları için bankalar ebeveynler üzerine yasal takip yapabiliyorlar. Biliyorum saçma ama öyle....Burada çocuk yapmadan önce iyi düşünmek lazım. 

11. Afganistan'da devriye gezerken araçları mayına çarptığı için ölen iki Kanada'lı asker burada büyük bir tartışma başlattı. Araçların Kanada yapımı ve eski teknoloji eseri olması ve orduya başka ülkelere satıldığından daha pahalıya satılmış olması gibi nedenlerle Savunma Bakanı eleştiriliyor. Ne ilginç değil mi? Acaba biz yanlışlıkla hala TC'de miyiz? 

12. Bu arada yeni evimize taşındık. Eskisi ve yenisiyle ilgili resimler ilişikte. Bu ev artık bir town house değil. Bir apartman. 25 katlı ve her halde 500 aile aynı binada yaşıyoruz. Bir küçük yüzme havuzumuz ve saunamız oldu. Biz ve birkaç kişi dışında kimse bu imkanları kullanmıyor. 

13. Bu arada arabamız da resimde gözüküyor. :-)) 

14. Burası bir vergi cenneti. En düşük vergi %26 ve asgari ücreti kapsıyor. İkinci dilim %36 ve en yüksek vergi oranı da %47. Burada ölümün bile vergisi var. Hatta deniyor ki devletin her bir durum için bulduğu bir vergi varmış. Biz henüz hepsini bilemiyoruz. 

15. Gittiğim bir kursta (40 saat) Kanada'nın tüm emeklilik, sigortacılık, fonlar ve gelir vergilendirmesi konusundaki detayları öğrendim. İnanın kitap ayağınıza düşse 1 hafta yürüyemezsiniz. Hatta sonunda sınava girip geçmeyi bile başardım. Ama bu yetmiyor. Bu konuda danışmanlık yapabilmek için bir de eyaletin açtığı sınava girmem gerekiyor. Kimseyi tanımadan nasıl sigorta danışmanı olacağımı ben de hünüz toparlayamadım...:-)) 

16. Burada da bir boat show bulup hemen intikal ettik. Toronto'nun on the water annual boat show'unda şok olduk. Bizimki bile daha zengin. Geçen yıl İstanbul'da yapılan Boat Show'un beşte biri kadar birşeydi ve gene Avrupa firmaları çoğunluktaydı. Buralı olarak da sadece Hunter vardı. O ada Amerikan yapımı. 

17. Burada ikinci el tekneler çok pahalı. 1970'li yılları tekneleri bile bizdeki benzerlerinin iki katı ve hemen hiç donanım yok. Tekne alınacak ise leasing ile yeni alınacak..... 

18. Burada musluk suyu içiliyor. Ama göller kirli. Heryerde girilmez diye yazılar var. Ama birsürü insan giriyor. İngilizce bilmeyen göçmenler olabilirler. 

19. Ayşe 5 ben ise 12 kilo verdim. Uzun bir süredir ilk kez 100 kilonun altına indim. Pantalonları daraltmam gerekecek. Kemer olmayınca düşüyorlar. 

20. Yeni hobiler edindim. Evdeki yatak bazalarını ahşap alarak kendim yaptım. Burada tahtaları kesmek için de para alıyorlar. Bu sinir birşey. 

21. Benim tüm yazdıklarıma rağmen Kanada'ya gelmek isteyen var ise size öneri: buraya malzeme getirmeye kalkmayın. Heryere para ödemek zorunda kalıyorsunuz. Astarı yüzünden pahalı. Ama özellikle gümrükleri belirtmeliyim. Mükemmel. 3 dakikada malları gümrükten çektik. Hatta mallarımızı kontrol bile etmediler. Bu arada gümrükte herşey bedava. Parayı nakliyeciler alıyor. 

22. Taşıma firmaları burada da üçkaatçıların elinde. 

23. Fırtına  mevsimi devam ediyor. En son Huan geldi ve Halifax'ı dümdüz etti. Bir haftadan fazla oldu bazı yerlerde hala elektrik yok. Isabel de New York üzerinde Toronto'ya kadar gelmiş ve birçok ağacı sökmüştü. Pekçok ara yol ağaçlar yüzünden 2 gün kapalı kaldı. 

24. Ayşe part time bir işe girdi. Bir fotograf tamircisinin yanında tezgahta duruyor. Saati 10 dolar, haftada 1 gün. Bu işi nasıl mı bulduk? Tanıdık yoluyla......ciddiyim....Ayşe diyor ki bu iş full time olsaydı eski işimdeki kadar kazanacaktım. Bundan ne çıkar? ....Bilmem? 

25. Buraya da cep telefonu salgını gelmiş. Henüz cocuklarda pek yok. Hatlar yıllık planlarla satılıyor. Telefonu hattı satan şirketten almak zorundasın. Bizim cep telefonu sisteminin ilk hali gibi. Dolayısı ile piyasada öyle alengirli telefonlar yok. Kendin telefon alsan da telefonu götürüp ilgili servis sağlayıcıya onaylatman gerekiyor. Onay ise verilmiyor, yani seçenek var ama kullanmak imkansız. 

26. Arçelik  beyaz eşyalar var ya öpüp başınıza koyun. Buradaki beyaz eşyalar 40 yıl öncesinden kalma. Hala aynı modellerle ve teknoloji ile üretiliyor. Henüz enerji tasarrufu buraya gelmemiş. Ama ufukta Hydro'nun (Bizim TEK) özelleştirilmesi var. O zaman anlayacaklar. 

27. Geçen hafta salı günü bir ara seçimler yapıldı. (Ontario) İnsanlar işe giderken ya da dönerken oy verdiler. Haberleri izlemesek seçim olduğunu anlamayacaktık. Akşam saat 9'da sonuçlar açıklandı. Yönetim Liberallerin eline geçti. Seçim öncesi adayların birbirine söyledikleri şeyler inanılmazdı. İktidardaki parti (Torries) Liberal parti adayına "kitten eater evil reptile" ??? şeklinde çamur attı. Liberaller de Not this time Ernie (eski Başkan) not this time şeklinde TV reklamı yaptı. Bütün çekişme bundan ibaretti. (Bizde çok daha renkli canım...Değerini bilin!) 

28. Kanada'da da Nüfus Cüzdanı olsun diyenler var. Genel kanı ise bunun kişisel haklara bir saldırı olduğu yönünde..... 

29. Hükümet müslümanlara Amerika'ya gitmeyin ben sizi koruyamam diyor. Burada ise müslüman olmak ya da olmamak hiçbir şeyi etkilemiyor. 

30. En son istatistiklere göre yeni göçmenlerin % 47'si Toronto'ya, %16'sı Vancouver'a ve %12'si Montreal'e geliyor. Gelmeyi düşünenler için bu kentlerin dışında bir yerlere gelmeyi planlaması önerilir. Buralarda işsizlik çok yüksek. Her yer mühendis dolu. Birçok bilgisayarcı işsiz. İş arama konusunda ciddi rekabet var. Hayatta kalmak için herkes her işi yapıyor. Gece bekçisi olan Genel Müdürler var. (Hintli ve Çinli) 

Hayatını başka bir ülkede sürdürmek isteyenler için bir uyarım var. Yeni ülkede yeni dilinizi eski ülkenizdeki kadar rahat kullanıncaya dek yabancısınız. Yabancı olmak ise insanı gerçekten yıpratıyor. Bu nedenle, zaman zaman umutsuzluğa kapılıyor ve vazgeçmek istiyorsunuz. Ama bu da kolay değil. Hedefleri akılda tutmak ve yılmamak lazım. Başarı ise kaçınılmaz. Sadece zaman alıyor. 

Bize gelince hepimiz iyiyiz. Alışma ve öğrenme devam ediyor. Günler inanılmaz hızlı bir şekilde geçiyor. Geleli 2 ay oldu bile. 

Bugünlerde hiç simit yediniz mi? Yemedi iseniz bizim için beyaz peynirle beraber bir simit yiyin. İnsanların özlediği şeyler inanılmaz. 

Herkese bol bol selam ve sevgiler..... 

Ayşe & Cemal Demetçi
 

Ayşe Demetçi

Ekim 2003