Özlem Dinç     

Avrupa, 2000’li yılların başında yaygınlaşmaya başlayan ortak paylaşıma açık bisiklet kiralama sistemiyle tam bir bisiklet cennetine dönüşmek üzere.

Bisikletler Paris, Barcelona, Berlin ve daha birçok büyük veya büyüyen kentlerde son zamanların en gözde ulaşım aracına dönüşüyor. Çünkü bisikletler trafiğe ve hava kirliliğine çözüm getirmesi nedeniyle belediyeler tarafından gittikçe daha da benimseniyor. Kullanıcılar tarafında ise pratik ve ekonomik bir çözüm olması ve günlük spor ihtiyacını gidermesi nedeniyle eski moda algısından kurtulup daha çok tercih edilmeye başlandı.

Bu doğrultuda yakın bir zamanda kiralık bisikletler, toplu taşıma araçları arasında büyük bir oyuncu olmaya aday olabilir. Kiralık bisiklet sisteminin yaygınlaşması elbette şehirden şehre değişiyor, bu yayılma süreci belediyelerin bu konudaki tutumuna ve hedeflerine büyük ölçüde bağlı.

Neden Bisiklet Sistemi?

Ortak bisiklet kiralama sisteminin yaygınlaşmasında, birçok avantajı da beraberinde getiriyor olmasının etkisi var. Şehir hayatı açısından bakıldığında, araba trafiğine alternatif sunması ve trafiğin azalmasına katkıda bulunması sistemin en önemli avantajlarından biri olarak öne çıkıyor. Buna bağlı olarak hava ve gürültü kirliliğini belli ölçüde azaltması da dikkate alınan bir diğer konu. İstenirse tek günlük kullanım olanağı ve tek yönlü yolculuk imkânı sunması, çoğunlukla ilk yarım saatinin ücretsiz olması, bisikletleri kiralayanlar için bir tercih sebebi. Diğer toplu taşıma araçlarına yakın yerlerde yer alan durakların daha çok kullanılması, bisiklet kiralayanların bu sistemi diğer ulaşım sistemleriyle uyumlu bir şekilde kullandığının bir göstergesi kabul edilebilir. Bu noktada durakların yaygın olması sürücüler için şehir hayatı içerisinde büyük kolaylık sağlıyor.

Aslında yaklaşık 40 senedir var olan bu sisteme olan talep, 2007 yılında Avrupa’nın pek çok kentinde patlama yaşadı. Kiralık bisiklet sayısı ve kullanım oranlarının bu dönemde ikiye katlandığı görülüyor. Hali hazırda bisiklet kullanımının yaygın ve şahsi bisikletlere sahip olma oranının yüksek olduğu ülkelerde (Hollanda, Norveç, İsveç, Almanya) bisiklet sistemine olan ilgi orta düzeyde kalırken, bu oranların daha düşük olduğu ülkeler (Fransa, İspanya ve İtalya) bu sistemi büyük ölçüde sahiplenerek uzun vadeli ulaşım planlamalarına dâhil ettiler. Belediyelere göre uzun vadede toplu taşıma planlamasında fazla personel gerektirmemesi nedeniyle daha ucuz bir çözüm olup, arabaların yaya ve bisikletlilere daha fazla dikkat etmesi nedeniyle trafikte güvenliğini artıran bir sistem olarak kabul ediliyor.

Paris, Vélib’ ile Başı Çekiyor

Paris’te kiralık bisiklet sisteminin yaygınlaştırılması için kapsamlı çalışmalar yürüten belediye, şehir içerisindeki yoğun trafiği azaltmak için otobüslere ve iki tekerlekli araçlara özel şeritler ayırarak, tek şeritte seyretmek zorunda kalan özel araçlara ulaşımı cehenneme çevirmiş durumda. Bunun sonucu olarak da hemen her yerde Vélib’ markalı bisikletli yolcular ve bisikletleri duraklara yeniden dağıtan araçlar görmek mümkün.

2007’nin Temmuz ayında yürürlüğe giren bisiklet kiralama sisteminin Kasım 2009 yılı raporlarına göre ulaştığı rakamlar ilginç. 1451 durağa yayılmış olarak kullanıma açık olan bisiklet sayısı 20 bin 600 adedi buluyor. Her gün bisikletler ortalama 75 bin defa kiralanıyor ve sistemin başından beri 2,7 milyon kişi toplam 41 milyon kere bisiklet kiraladı. Bisikletlere ayrılan parkur uzunluğu ise 371 km olarak belirtiliyor.

Diğer Ülkeler ve Kayseri

Sistemin yaygınlaştırılması konusunda, 50 bin adet bisikletle Çin’deki Hangzhou bisiklet kiralama sistemi liderliği kimseye kaptırmıyor. Paris’teki Vélib’in 13 bin 500 adetlik bisiklet filosundan sonra 6 bin bisikletle Barcelona’dan Bicing şirketi ikinci sırada yer alıyor, Lyon’daki Vélo’v 4 bin, Munich’teki Call a Bike şirketi ise 2 bin bisikletle takip ediyor.

Ülke genelinde bakıldığında Fransa 37 bine yakın bisikletle açık ara önde yer alırken, İspanya ve İtalya arkasından geliyor. Türkiye’de ise bisiklet kiralama sistemi ilk defa 2010 Temmuz’unda Kayseri’de, 300 bisikletle yürürlüğe girdi. KAYBIS adını taşıyan bisikletli ulaşım sistemi, raylı sistemin bir uzantısı olarak çalışacak şekilde tasarlanmış.

Yazı:  Özlem Dinç   
Fotograf:   Özlem Dinç - Ömer Serkan Bakır   

   Kaynakça:
   SkyLife - Ekim 2010

Özlem Dinç ve
Ömer Serkan Bakır'a teşekkürlerimizle

Denizce

03.11.2010