Gezelim Görelim  

  Bordeaux                                                                                         Gamze Kurt    

  Atlas Okyanusu, Nehirler, Şarap ve Golf 

  Hava Şartları 

Bordeaux'nun, tüm Fransa sınırları içinde, en ideal iklim koşullarına sahip bölge olduğu söylenmekte. Genelde ılıman olan hava, kışları ortalama 7.5 C, yazları ise 18 C civarında seyrediyor. Donma çok seyrek görülmekle birlikte üzümlere ve şaraplara verdiği zarar çok büyük boyutlarda. 1991 Nısan'ında, -11 C'a düşen gece ısısı, tüm üzümleri mahvetmişti. Nehirlerin etkisi bu noktada yeniden önem kazanıyor çünkü havayı yumuşatan Gironde Nehri'ne yakın bölgeler bu donlardan çok az veya hiç etkilenmemekte.

Genelde güneş ışıkları Bordeaux'nun üzerinden hiç eksilmiyor. Sene boyunca 2010 saat süreyle etkisini gösteren güneş ışınları üzümlerin olgunlaşması için gerekli olan yeterli kuru ve ılık havayı sağlıyor. Nemli ve taze ilkbahar ile, güneşli ve sıcak geçen sonbahar mevsimleri, Bordeaux şaraplarının kalitesini belirleyen önemli etmenlerden bir tanesi.

Doğa sporlarına uygun ortamlar sunduğu için, yazları bölgenin nüfusu artmakta. Bu sahil beldelerinden olan Lacanau'da bir tane golf okulu ve muhteşem golf sahaları var. Diğer önemli beldelerden Soulac, Montalivet, Hourtain ve Maubuisson ise ormanlar arasına gizlenmiş birer küçük cennet gibiler. Bu ormanların çok eski çağlardan beri buralarda olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz çünkü bunların oluşturulmaya başlanması 19.yy'dan itibaren olmuş. Les Landes'ın bataklık olduğu günlerde buralarda ulaşım neredeyse imkansızken, bugün bu ormanlar kereste üretimi açısından çok önem arzetmekteler. Bölgedeki tüm demiryolları l. Dünya Savaşı akabinde kereste taşımak için yapılmışlar. Bu bölgeyi özellikle bisikletle gezmek ise çok zevkli.

Bassin d'Arcachon Gölü ve gölün bulunduğu yöre ise bir başka gözde mekanlardan. Doğa güzelliklerinin yanısıra istiridye çiftlikleri ile meşhur. Göl denmesine rağmen aslında okyanusa bağlantısı bulunuyor. Burada, Bordeaux yöresinde şarapçılık yapanların evleri bulunmakta. Arcachon beldesi, özellikle 1920'leri yansıtan nostaljik atmosferi ile çok etkileyici. Gölde ulaşımı sağlayan teknelerin bulunduğu rıhtım beldeye ayrı bir güzellik katmakta. Arcachon'un güneyinde Avrupa'nın en yüksek kum tepesi olan Pyla bulunuyor. Tırmanırken kendinizi Sahara Çölü'nde hissetseniz de, tepesine çıktığınızda bir tarafta Arcachon, diğer bir tarafta Atlas Okyanusu gözükmekte. Arcachon'a Bordeaux'dan otobanla ulaşabilirsiniz. Veya yol üstünde bulunan Gujan-Mestras (Kuş Parkı) ve La Teste (Kelebek Bahçesi)'yi görmek isterseniz, otoban yerine alternatif karayolunu tercih etmelisiniz. Gölün kenarında bulunan rıhtımda istiridye satılsa da, asıl Gujan- Mestras köyü istiridye konusunda uzmanlaşmış. Burada nefis balıkların servis edildiği restaurantlar bulabilirsiniz, bunun haricinde bu köyde bir de istiridye festivali düzenlenmekte.

Tüm Bordeaux yöresi golf severler için adeta bir cennet. Onlarca golf sahası, profesyonelleri ve amatörleri buraya çekmekte. Yürüyüş yapmayı sevenler için, sahil boyunda bulunan ormanların içine özel yürüyüş parkurları yapılmış. Şatolara veya manastırlara meraklı iseniz Entre-Deux-Mers'e gitmelisiniz. Şaraplar ve üretimleri hakkında bilgi edinmek istiyorsanız pek çok Chateaux'dan bir tanesini seçebilirsiniz. Tüm bu aktiviteler Bordeaux'yu çevreleyen 50 ila 80 km.lık bir alan dahilinde yapılabilmekte.

  Şarap Güzergahı 

En ünlü şarap bölgeleri; Medoc, Bordelais, Sauternes, Saint-Emillion, Graves, Entre-Deux-Mers. İlerde özellikleri ile daha detaylı anlatacağımız tüm bu yöreler Bordeaux'dan yarım saatlik mesafelerde bulunmaktalar. Bordeaux şarap yöresi yaklaşık 115.000 hectarlık bir alanı kaplıyor. Fransa'nın diğer şarap yöresi olan Burgundy'den tam beş kat daha geniş bir alan.

bağlardan oluşurken, 13.000 şarap üreticisinden 5.000 kadarı bunu koperatıf bünyesinde gerçekleştiriyor. Bölgede 400 adet şarap firması bulunuyor ve Gironde yöresinde her altı kişiden bir tanesi şarap işinde çalışıyor. Bordeaux'da bulunan tüm Chateau (üretici)'larda % 75'i kırmızı şarap, % 25'i ise beyaz şarap olmak üzere üzüm yetiştiriliyor. Bölgenin, kırmızı, sek beyaz, tatlı beyaz, pembe (rose), açık kırmızı (clairet), köpüklü (cremant) şarap olmak üzere 53 adet resmi belgelendirilmiş şarabı bulunuyor.

  Şarabın Sınıflandırılması 

1855 yılında Medoc'ta toplanan tüm üreticiler ve uzmanlar şarapların ilk resmi sınıflandırılmasını yapmışlardı.

  Üzüm Çeşitleri 

Diğer şarap yörelerinden olan Alsace ve Burgundy'nin aksine, Bordeaux şaraplarının özelliği birden fazla üzüm çeşidinden elde edilmeleri. Birbirine katılan bu üzümlerin özellikleri birbirini tamamlar nitelikte. Tüm Bordeaux şaraplarının birbirinden farklı olmasının nedeni de bu. Bölgedeki üzüm çeşitleri Ortaçağ'dan beri aynı.

Beyaz şarap yapımında kullanılan Semillon ve Sauvignon Blanc arasındaki fark ise, Sauvignon taze, mis kokulu şarapların üretimine yardımcı olurken, Semillon üzümlerinden elde edilen şaraplar daha derin ve güçlü bir lezzete sahipler.

  Toprak Etkeni 

Ilıman iklimin etkilerinin yanısıra üzüm üretiminde en önemli etmenlerden olan toprak, Gironde yöresinde çok farklı kompozisyonlar sergilemekte. Bu da şarabın lezzet farklılıkları göstermesinin diğer bir nedeni, ilk çağlarda nehirler vasıtası ile burada çok farklı toprak katmanları birikmiş. Yüksek alanlardan, Pireneler'den ve diğer alanlardan buralara nehirler yoluyla biriken çakıllar, bazı yörelerde derin ve verimli toprak katmanları oluşturmuşlar. Bu da (çakıllar) üzüm kökleri için, su biriktirme ve boşaltma açısından mükemmel bir ortam yaratmakta. Medoc, Graves ve Saint Emilion bu tepelere bolca sahip olan yörelerden.

  Yemek Kültürü 

Eğer doğru seçim yapılırsa, şarap yemeğin lezzetini ortaya çıkartır. Bordeaux yöresinde ise bir Chateau tarafından yemeğe davet edilmek, tüm şarapseverler için bir onur sayılıyor. Eskiden şarapla yöresel yemeklerin eşsiz kombinasyonunun servis edildiği bu davetler daha sıkça yapılmaktaymış. Şarabın yemeksiz, yemeğin şarapsız eksik olduğunu düşünen Bordeaux mutfağının belli başlı duayenleri arasında, Pauillac yöresine özgü kuzu eti, Bassin yöresine özgü istiridye, Gers yöresine özgü ördek eti, Blaye yöresine özgü kuşkonmaz, Bazas yöresine özgü biftek haricinde, Atlas Okyanusu'ndan gelen balık, deniz böcekleri, kabuklu deniz mahsulleri, Larmont'dan sosis, Gironde'den karides ve lamprey (nehirde bulunan minik yılan balığı) çokça tüketilen besinler arasında. Peynire gelince, peynir ülkesinde tercih edilen Hollanda peyniri.

Özellikle, dana pirzola, kuzu eti, biftek gibi ızgaraları yapılan etlerin pişirilme şekli önemli. Asma dallarının közünde yavaş yavaş ızgara edilen etler çok lezzetli ve şaraplarla mükemmel uyum sergiliyor. Kırmızı şarabın tüm lezzetini ortaya çıkaran bu ızgaralar, geleneksel olarak hasat vakti, üzüm toplayıcılarına sunulmakta, hem de kahvaltı niyetine. Bir de, Gironde sularında yetişen, uzun bir balık türü olan lamprey'in kırmızı şarap sosunda hazırlanması ile servis edilen yemek, yine yöre mutfağının özellikleri arasında. Bu balık türü genelde kavanozlarda saklanmakta ve şarküterilerde satılmakta. Söylendiğine göre hava almayan bu kavanozlarda yıllandırıldığı zaman lezzet kazanmakta. Yöreye ait diğer bir balık çeşidi olan ve Blaye Kasabası'nda havyar üretiminde kullanılan mersin balığının avlanması ise artık yasak. Bu balığın nehirlere geri dönmesi ve çoğalması için yoğun çaba harcanıyor. Chevrettes denen, beyaz ve şeffaf karides ise mutfak kültürünün diğer bir gözdesi. Aperatiflerle birlikte sunulan karides, genelde nehir boylarındaki barlardan satın alınabiliyor. 

  Turistik Notlar 

Bordeaux şehrinde belli sayıda iyi otel bulunmasına rağmen, pansiyonlar da tercih edilebilir. Oda rezervasyonu yaparken çok sık çalan çan kulelerine yakın olanların yerine, sessiz ve huzurvericı üzüm bağlarına bakanları tercih etmeniz, dinlenebilmeniz açısından çok önemli.

Ama biraz sohbete ve sıcak ilişkilere ihtiyacınız olacaktır. Üslubunuz, konuşma tarzınız, şaraba olan ilginiz üretici firmaları etkilemeye yetiyor. Şarapları denerken ise şarabı tükürmenizde bir mahsur yok çünkü bu zaten uygulanan bir şey. Yalnızca bunun için özel bir kap istemeyi unutmayın. Çıkarken bir şişe şarap satın almanız, üretici firmanın gururunu okşamaya yetiyor, Fransızca konuşulan tek dil olmasına rağmen, genç şarap üreticilerinden İngilizce konuşanları da var. 

  Bordeaux Şehri 

Bordeaux şehri, Güneybatı Fransa'da bulunan önemli bir ticaret merkezi. Buna rağmen Bordeaux Limanı eski geleneksel önemine sahip değil.

Bordeaux'nun dışında devasa sergi salonları inşa edildi. Dünyanın en büyük şarap fuarı olan Vinexpo burada düzenlenmekte.
 

  Şehrin Mimarisi 

Bordeaux'nun şehir mimarisi açısından Paris'le karşılaştırılmasının nedeni, geniş caddeleri ve bulvarlarından kaynaklanıyor. Şehirdeki binalar genellıkle 18.yy'a ait. Hızla gelişen şehirleşme, modern binalar ve büyük alışveriş merkezleri Bordeaux'yu yeni bir şehir görünümüne sokarken, Paris'le benzerliği aslında yok denecek kadar az boyutlarda kalıyor.

19.yy.'a ait Fransa'nın en görkemli şehir mezarlıklarından olan la Chartreuse, yeni yapılmış Meriadeck alışveriş kompleksinin hemen yanıbaşında. Şehirdeki gezilmeye değer yerler arasında; Place de la Bourse, Allees de Tourny (bir zamanlar üzüm bağlarının bulunduğu ve bugün içinde güzel şarap evlerinin olduğu bölge), Grand Theatre Binası (bu tiyatro binası, Paris Opera Binası'nın da mimarı olan Victor Louis tarafından tasarlanmış) sayılabilir. Bir de Place des Quinconces var ki, burası pek çok aktivite ve fuarın düzenlendiği hareketli bir meydan. Çiçek ve antikaların satıldığı meydanda bulunan Girondist Çeşmesi ise görkemli tarihi eserlerden bir tanesi. Şehrin eski bölgesi diye bilinen Le Vieux Bordeaux, restorasyondan geçtikten sonra, sanat galerileri, butikler, küçük lokal restaurantlar ve turistik eşya satan dükkanlara ev sahipliği yapmakta. Bugün şehirde Roma dönemine ait kalıntılar gün be gün ortaya çıkmakta. Eski şehrin diğer bir ucunda bulunan Cite Mondiale du Vin et des spiritueux, adından da anlaşılacağı gibi şarap ve içkileri konu alan bir ticaret merkezi.

Rue Sainte-Catherine Caddesi, alışveriş açısından Bordeaux'nun en renkli caddesi. Uzunluğu bir kilometreden fazla olan caddede ne ararsanız bulabilirsiniz. Açık halk pazarlarından Marche des Capuchins, her gün sabah saat beşte açılıyor. Ünlü aşçıların taze taze malzemelerini almak için tercih ettikleri market, şehrin en eski yeri olan Place de la Victoire'de bulunuyor.

Bordeaux'da kaliteli çikolata ve peynir almak için de özel dükkanlar var. Şarap almaya gelince üç alternatifiniz mevcut; direk üretici firmalardan, şarap satan özel dükkanlardan veya süpermarketlerden. Özel dükkanlardan almak, hem bilgi, hem çeşit, hem de fiyat karşılaştırması açısından daha doğru bir tercih.

   Kaynakça:
   VARAN'la Yol Boyunca 
   Ekim-2002 Sayı:75

Gamze Kurt'a teşekkürlerimizle

Denizce