T.C. Cumhurbaşkanları ve Başbakanları    

  Cemal Gürsel

 

1895 -  1966 1895 yılında Erzurum’da doğdu. İlk öğrenimini Ordu ilinde yaptı. Daha sonra öğrenimini Erzincan ve İstanbul’da askeri öğrenci olarak sürdürdü. 1915-1917 yıllarında topçu subayı olarak Çanakkale Savaşlarına katıldı. Filistin ve Suriye cephesinde bulundu. Türk İstiklâl Harbinin Batı cephesindeki bütün savaşlarına katıldı. 1929 yılında Harp Akademisi’ni bitirdi. 1940’da Albaylığa, 1946’da Tuğgeneralliğe, 1953’de Korgeneralliğe, 1957’de Orgeneralliğe yükseldi. 1958 yılında Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na atandı. Bütün bu görevleri sırasında meslekî bilgi ve karakteri ile ordunun ve halkın sevgisini ve güvenini kazandı.

Kara Kuvvetleri Komutanlığının ikinci yılı Gürsel için siyasî hayata girişin dolaylı bir başlangıcı oldu. Demokrat Parti’nin bazı aydın çevrelerde hoşnutsuzluk yaratan tutumunu tenkid eden ve alınabilecek tedbirler konusunda, Millî Savunma Bakanı’na hitaben yazdığı 12 maddelik bir mektup yüzünden 3 Mayıs 1960 tarihinde Başbakanlıkça izinle görevinden alındı. Bu olaydan 24 gün sonra, Demokrat Parti iktidarına karşı yapılan 27 Mayıs 1960 ihtilalini gerçekleştiren subaylar, Gürsel’i ihtilal liderliğine çağırdılar. Daveti kabul eden Gürsel, ihtilalci subaylardan oluşan Millî Birlik Komitesi’nin başına geçti.

Gürsel, 27 Mayıs 1960 günü açıklanan ve 3’ü asker, 14’ü sivillerden kurulu Millî Birlik Komitesi Hükûmeti’nin başına geçti. 10 Ocak 1961 tarihine kadar devlet ve hükûmet başkanlığının yanı sıra Türk Silahlı Kuvvetleri Başkomutanlığı görevini de üstlendi.

27 Mayıs 1960 harekâtının lideri olarak kabul edildi. Yeniden demokratik düzene dönülmesinde ve 1961 Anayasası’nın hazırlanmasında önemli rol oynadı. Halkoyuna sunulan ve kabul olunan bu Anayasa gereğince, 10 Ekim 1961 tarihinde yapılan seçimlerden sonra teşekkül eden Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye’nin dördüncü Cumhurbaşkanı olarak seçildi. 1966 yılında rahatsızlığının görevini engellemesi üzerine, Anayasa uyarınca Cumhurbaşkanlığı görevi sona erdi.

1927 yılında Melahat Hanım'la evlenen ve bir çocuğu olan Cemal Gürsel, Fransızca bilmekteydi. 14 Eylül 1966 tarihinde vefat etti.
 

Kaynakça: www.devletarsivleri.gov.tr