Güvenlik / Sağlık  

 Çevrenin Koruyucu Hekimlik Yönü                                                   Dr. Nedim İnce

İnsanın ve genel olarak canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için iki çevrenin dengede olması, uygun olması gerekir; kendi varlığının oluşturduğu iç çevre ve içinde yaşamını sürdürdüğü dış çevre.

İnsanoğlu uzun süre dünyada kendini ayrı bir yere koymuştur. Dünya’daki  canlılar, cansızlar bir yerde insanoğlu diğer yerde şeklinde düşünmüştür. Gelişen bilişsel kapasitesi, düşünce yeteneğine bağlı ürettiği teknoloji, sosyal yaşantı bu farklılık düşüncesini pekiştirmiştir. “Ben bir yana Dünya bir yana” anlayışı dış çevresini sadece kendi gereksinimlerine göre kullanabileceği duygusunu geliştirmiş, bu da dış çevreye istediği tasarrufu yapma davranışlarını doğurmuştur.

İnsanoğlunun çevreyi kendi gereksinimlerine göre sınır tanımaksızın kullanması, tüketmesi başlangıçta sadece kendi dışındaki canlılara zarar vermiştir. İnsan-çevre ilişkisi nedeniyle soyları tükenen yüzlerce canlı türü bunun somut örneğidir. Son yüzyıllarda gelişen bilim ve teknoloji bir yandan insanın ömrünü uzatarak sayısının hızla artmasına neden olmuş, diğer yandan tüketim kapasitesini katlayarak çoğaltmıştır. Artan tüketim kapasitesiyle birlikte artan insan sayısı, çevreyi eskisinden çok daha fazla etkileme potansiyeline ulaşmıştır.

Çevreyi etkileme ne yazık ki olumlu şekilde olmamaktadır. Çevre, tüketilecek bir nesne görüşüyle hızla canlıların yaşamasını tehlikeye sokacak şekilde yok edilmektedir ve artık bu canlılar içine insan da girmeye başlamıştır.

Madencilik faaliyetleri, aşırı tüketime yetiştirilmeye çalışılan orman ürünleri, otlak veya mera yapmak için yakılan, kesilen ormanlar Dünyanın ciğerini yok etmektedir. Ormansızlaşma gün geçtikçe artan küresel ısınmanın %14 den sorumludur.

Gelişmiş ülkelerinin artan tüketimi, kaynakları da hızla azaltmaktadır. Tüketim enerji tüketimini hızla arttırmaktadır. Küresel ısınmada enerji kullanımının payı %49 dur. Enerji tasarrufunun önemini vurgulayan net bir rakamdır.

Endüstri ve tarımdaki üretim artışları sırasıyla %24 ve %13 paylarla küresel ısınmaya katkıda bulunmaktadır.

Artan küresel ısınma çölleşmeyi beraberinde getirecek, azalan tarımsal üretim beslenme bozukluklarına ve bunun getireceği bir çok hastalığa yol açacaktır. Artan seller kıt olan temiz içme suyu kaynaklarını kirletecek ve içme suyu yoluyla birçok hastalığın bulaşmasına, yaygınlaşmasına neden olacaktır. Ani ve zorlu fırtınalar birçok insanın yaralanmasıyla sonuçlanacak, sağlığı tehdit etmesi yanında yarattığı yıkımları onarmaya kaynak harcatarak daha olumlu kullanılabilecek kaynakları tüketecektir. Değişen iklim nedeniyle canlıların yaşam koşulları zorlaşacaktır. Canlıların yaşamlarının tehlikeye girmesi zincirleme etkileşimle insanların yaşamlarını da tehlikeye sokacaktır.

Kentler çağımızın önemli yaşam alanlarıdır. İnsanın yapısına aykırı kent yapılaşması, yaşanan gürültü kirliliği depresyonun hızla yaygınlaşmasına neden olmaktadır. İnsan ilişkilerini sıcaklaştıracak, gürültüyü en alt düzeyde tutacak bir kent yapısı depresyonu önleme işlevini de üstlenecektir.

Genetiği değiştirilen organizmalar (GDO) önemli bir sağlık sorunu oluşturma potansiyeline sahiptir. İleride henüz adını bilmediğimiz, tanımadığımız hastalıklara yakalanmak istemiyorsak uzak durmakta yarar var düşüncesindeyim. Bazı maddelerin etkileri vücutta çok yavaş olmakta ve çok uzun seneler sonra yaptığı hastalık ortaya çıkabilmektedir.

Evsel ve sanayi atıkları canlıların yaşamlarını tehlikeye sokmayacak şekilde ortadan kaldırılması önemlidir. Bu sayede gerek  zararlı maddelerin yapabileceği hastalıklardan gerekse bu ortamın oluşturacağı enfeksiyon hastalıklarından korunabiliriz.

Çevre başta sağlık sektörü ile birlikte tüm sektörleri ve kişileri ilgilendiren, sorumluluk almalarını gerektiren çok önemli bir “Koruyucu Hekimlik” alanıdır. Çevrenin korunmasının önemini kavrayıp bir an önce harekete geçmezsek sadece bizim dışımızdaki canlıların değil kendi yaşamımız da ciddi bir tehdit altına girecektir. Harekete geçmekte gecikilirse gelişmişlik düzeyini gösterdiği ileri sürülen kişi başına düşen enerji tüketimi, kağıt tüketimi, otomobil, asfalt yol vb... birçok göstergenin aslında Dünya’daki canlı yaşantısını tehlikeye sokan göstergeler olduğunu anlamamız çok uzun sürmeyecektir.

Dr. Nedim İnce'ye teşekkürlerimizle

Denizce