| |
Sedir Ağaçlarının
Müzesi ÇIĞLIKARA
Vaktiyle
dünyanın en güzel, en
yörük gemileri Antalya'da yapılırmış, bu gemileri yapan ellerin
ustalığı kadar, yapıldığı ağaçların kerestesi de dillere
destanmış bütün dünyada. Süveyş Kanalı açılırken, Antalya
ormanlarından kesilen ağaçların keresteleri buradan Mısıra
gönderilmiş. Süveyş Kanalı bu ormanların on binlerce,
yüzbinlerce ton kerestesini yutmuş. Mısır'a demiryolu yapılırken
de on binlerce ton travers gitmiş bu zümrüt ormanlardan
Afrika'ya. Suriye de buradan kereste çekmiş.
|
 |
|
Ege adaları
Antalya ormanlarından gelen kerestelerle ihya olmuş
yüzyıllar boyunca," (Atabeyoğlu, 1972) Turkuvaz denizi,
yumuşacık kumu ve gökyüzünden hiç eksilmeyen güneşiyle
dünyanın dört bir yanından konuk çeken Antalya, tarih
boyunca ormanlarıyla ilgi merkezi olmuş.
Bu büyük ve güzel
şehrin topraklarının yarısından fazlası halen ormanlarla
kaplı.
En çok görülen
ağaç türünün kızılçam (Pinus brutia) olmasına karşın
Türkiye'de var olan Lübnan sedirinin (Cedrus libani) yarısı
da bu bölgede. Romalı General ve devlet adamı Antonius'un
Antalya ve çevresini armağan ettiği Kleopatra'nın ünlü
gemisi de, Barbaros Hayreddin Paşa'nın donanması da aynı
sedir ağaçlarıyla yapılmış. |
Milattan önceki
dönemlerde sedir, güzel kokusu, çürümemesi ve renginin güzelliği
nedeniyle saray ve tapınakların yapımında, firavun ve üst
düzeydeki devlet görevlilerinin mumya tabutlarının
hazırlanmasında, beyaz reçinesi de mumyalamada kullanılırdı.
|
 |
|
Halk arasında
katran olarak bilinen ünlü sedir ağacı, Türkiye'de Batı ve
Orta Toroslar ile Doğu Toroslar'ın iç ve dış bölümlerinde,
anti-Toros ve Amanos Dağları'nda bulunuyor.
Kutsal kitaplarda
büyüklüğün, gücün, görkemin, ünün, onur ve zenginliğin
simgesi olan sedirin en mükemmel yetiştiği topraklar ise
Çığlıkara Ormanı. |
Bugün Tabiatı Koruma Alanı olan ve Elmalı-Finike sınırında yer
alan Çığlıkara Ormanı, bu nadide ağaçların optimum yayılış
alanı. Bin ve iki bin yaşını deviren ağaçların boy gösterdiği
orman, 15.889 hektarı kaplıyor.
Elmalı'ya 55 kilometre, Antalya'ya ise 165 kilometre uzaklıktaki
Çığlıkara'yı oluşturan Lübnan sedirini kıymetli kılansa
kerestesinin yumuşaklığı, eşsiz kokusu ile dayanıklılığı.
|
 |
|
Etrafı tepelerle
çevrili iki büyük çukur ve bu çukurların içinde yer alan
küçük çukurlardan oluşan kapalı bir havza olan bölgede I. ve
II. zamana ait muhtelif türde fosillere de rastlanıyor.
Yapısını
oluşturan kalker ve üzerindeki toprağın geçirgenliği
nedeniyle bu bölgenin bir zamanlar denizle kaplı olduğu
sanılıyor. |
Çığlıkara'nın alt kesimlerinde yazlar kurak ve sıcak, kışlarsa
soğuk ve yağışlı geçiyor. Ormanı oluşturan sedirler arasında
ardıçlar da boy gösteriyor. Ancak ardıçların hükümranlığı iki
bin metreyi aşkın yükseklikte başlıyor. Bu olağanüstü
güzellikteki doğa parçasının sakinleri arasında yeşil ve mavi
Lübnan sedirinin dışında bozardıç, katranardıç, kokulu ardıç,
meşe, akçaağaç, dişbudak ve kavak ağaçları da bulunuyor.
Yüksekliğe göre değişim gösteren bitki örtüsü açısından da çok
zengin olan orman, tavşan, tilki, keklik, yaban domuzu, kartal
ve şahinleri de bağrında besliyor. Bahar gelirken titrek kavak,
hüsnüyusuf, menekşe ve ballıbabalarla yeryüzünde bir cennete
dönüşen Çığlıkara Ormanı'mn bilinen en yaşlı sakinlerinden Baba
Sedir 2.36 metrelik eni ve 28 metrelik boyuyla göze çarpıyor.
Yaşıysa tahminen bin civarında. Ancak ormanın en görmüş
geçirmişi Baba Sedir değil. Koca Katran adı verilen sedir ağacı
tam iki bin yaşında. 2.82'lik çapa sahip bu anıt ağacın boyuysa
25 metre.
Yangın kulesinin bulunduğu Çivkuş Tepesi'nin güney yamacı, iki
bin metreyi aşan yükseklikte, biri diğerinden ayrıksı duran ve
tek başına yaşayan ardıçlarla bezeli. Bu dirençli ağaçlar
rüzgâr, güneş ve soğuğun etkisiyle ilginç figürler oluşturuyor.
Anıt ağaçları, muhteşem yaban hayatı, endemik bitki örtüsü ve
olağanüstü güzelliğiyle sedirlerin doğal müzesi olarak kabul
edilen Çığlıkara, mutlaka görülmesi, mümkünse kısa süreliğine de
olsa yaşanması gereken yerlerden. Baba Sedir ve Koca Katran
sizleri bekliyor...
Kaynakça:
SKYLIFE 2002/11
Nusret Nurdan Eren'e teşekkürlerimizle
Denizce
|
|
