T.C.

Devlet Bakanı

Prof. Dr. Ramazan MİRZAOGLU 'nun himayelerinde

 

2. ULUSAL DENİZCİLİK ŞURASI

ŞURA TERTİP KOMİTESİ

 

Şura Başkanı      :    Dr. Mustafa KORÇAK       Denizcilik Müsteşarı
                            :    Sancay VARLI                   Müsteşar Yardımcısı
                            :    Alparslan KAYA                Müsteşar Yardımcısı
                            :    Nuri AYDOĞAN               Müsteşar Yardımcısı
                            :    Ahmet AĞAR                     Müsteşar Yardımcısı 

1. Kadir DURMUŞ               Deniz Ulaştırması Genel Müdürü
2. Korer ÖZBENLİ               Gemi inşaa ve Tersaneler Genel Müdürü
3. Arif AYDIN                      Müsteşarlık Müşaviri
4. Dr.Hasan Ali ARIKAN      Müsteşarlık Müşaviri
5. Fariz ACAR                       Çözümleyici

ŞURA SEKRETARYASI
Arif AYDIN                           Şura Sekreteri Müsteşarlık Müşaviri
Dr.Hasan Ali ARIKAN           Müsteşarlık Müşaviri
Cengiz BAYDAĞ                    Müsteşarlık Müşaviri
Fariz ACAR                            Çözümleyici
Figen KARACAN                   Sekreter
Sevil YAVUZ                          Klavuz Yardımcısı

TEL                      : (312) 232 47 79-232 47 68
FAX                     : (312) 2323846
Adres                   : GMK Blv. No: 128 Maltepe/ANKARA

e-mail                   : denizciliksurasi@hotmail.com

 

ÖNSÖZ

Bilindiği üzere, bilim, teknoloji ve haberleşme alanındaki baş döndürücü gelişmeler dünyamızda mesafe kavramını ortadan kaldırmıştır. Ülkeler ve Milletler arasındaki iktisadi, sosyal ve kültürel temas ve etkiler giderek artmaktadır. Dünyanın, yeni düzeni içinde yaşadığımız sürece globalleşme denilmektedir. Globalleşen dünyada artık hiçbir ülke içe dönük iktisadi politikalarda başarıya ulaşmayı ülkemiz için, başarının anahtarı büyük kazançlar sağlayacak sosyo ekonomik politikalarla uygulamaya koymak, pazarlarda pay sahibi olmak ve her sahada rekabette başarı kazanmaktır. Bu yüzden iktisadi kalkınma içinde Denizcilik Sektöründe de yeni ufuklar açmak gereğimiz ortadadır.

Bu cümleden olarak, Denizcilik Sektörüne ilişkin sorun ve darboğazların tespiti ile bu sektörün ülke ekonomisine katkısını artırarak sorunların çözümüne yönelik çalışmalar kapsamında tüm Kamu Kurum ve Kuruluşlarımız, Bakanlıklar, Üniversiteler, Bilimsel Kuruluşlar, Vakıflar, Dernekler, İşveren ve İşçi Temsilcilerimizin bir araya gelerek sektörümüze değerli katkıda bulunan Genel Kurula tebliğler öncesi görüş bildirerek daha geniş düşünmemizi sağlayan ve toplantılara katılarak bizleri aydınlatan tüm çalışma gruplarına Müsteşarlığım ve Sektörümüz adına teşekkür ederim.

28-30 Eylül 2000 tarihinde İstanbul'da yapılacak 2. Ulusal Denizcilik Şurası Genel Kurulunda tartışılacak olan tebliğler sektörümüzün geleceğine yol gösterecek ve sağlıklı yapılanmasını sağlayacaktır.

Bu duygularla, emeği geçen tüm görevlilere tekrar teşekkür eder saygılar sunarım.

Dr. Mustafa KORÇAK
        Müsteşar

 

2. ULUSAL DENİZCİLİK ŞURASI

EĞİTİM ÇALIŞMA GURUBU RAPORU

1. Giriş

21. Yüzyılın başlangıcında Dünya'daki geleceğe yönelik gelişmeler ile Türkiye'nin siyasal, toplumsal, ekonomik durumu ve coğrafi konumu, Türk Ticaret Denizciliği'nin sorunları, Türkiye'nin insan kaynakları topluca değerlendirildiğinde; 2. Ulusal Denizcilik Şurası'nın toplandığı bugünlerde, çözümlerin denizcilik eğitiminin başarılmasına bağlı olacağı hiçbir tartışmaya yer bırakmayacak biçimde bilinmektedir.

Artık anlaşılmıştır ki Dünya Denizleri, bireylerin ya da tek tek ulusların değil, geçmişten geleceğe tüm insanlığın ortak zenginliğidir. Ayrıca Denizcilik ve Deniz Taşımacılığı, uluslararası bir uğraş alanıdır. Bir gemiadamının eğitim eksikliği ya da yetersizliğinden kaynaklanan bir olumsuz olgunun bedelini, yalnızca o gemiadamı ya da çalıştığı denizcilik kurumu değil, tüm Dünya denizleri ve gelecek kuşakları da kapsayacak biçimde tüm insanlık ödemektedir. Bu nedenledir ki, ülkelerin denizcilik eğitimi sorunları ve sorunların çözümü, ulusal olmanın çok ötesinde uluslararası ölçeklerde ele alınmaktadır.

20. Yüzyılın özellikle son 10 yılı, denizde can, mal ve çevre güvenliği ile ilgili Uluslararası Sözleşmelerin gerekleri ve Liman Devleti denetimleri giderek daha katı olarak uygulanmaya başlanmıştır. Uygulamalar ayrıntılı biçimde irdelendiğinde, olumsuzlukların hemen hemen tümünün gemiadamlarının ya da denizcilik işletmelerinde çalışanların eğitim eksiklikleri ve yetersizliklerinden kaynaklandığı görülmektedir. Yine bu nedenle denizde güvenliği sağlamak için SOLAS uygulamaları ve simülatörlerle eğitim zorunlulukları ile ISM Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kuralları düzenlemeleri, deniz kirliliğini önlemek için MARPOL kuralları ve bütünü kapsayacak biçimde denizcilik eğitiminde STCW gerekleri öncelikli ve ağırlıklı    önemlerini korumaktadırlar.

21. Yüzyılda ancak Denizcilik Eğitimini başaranlar, Dünya Denizlerinde varolabilecek ve bayrak dolaştırabileceklerdir.

 

            1.1. Tarihsel Süreç

Osmanlı Devleti'nde kaptanlar ve gemi inşa mühendislerinin tümü Bahriye'den yetişmişlerdir. 18. yüzyılın son çeyreğine dek kaptanların Yeniçeri Ocağı'nda usta çırak ilişkileri içinde eğitilerek yetiştirildikleri bilinmektedir. Çağına göre denizcilik eğitimi yapan bir okul, ancak 18. yüzyılın sonuna doğru açılmıştır. Cebelitarık Boğazı'ndan Akdeniz'e geçen Rus Baltık Filosu'nun, Osmanlı Filosu'nu Çeşme Koyu'nda sıkıştırarak, 6/7 Temmuz 1770 gecesi tamamen yakmasından sonra Kaptan-ı Derya'lığa getirilen Cezayirli Hasan Paşa'nın çabalan sonucu Padişah III. Mustafa buyruğu ile 1773 yılında Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn açılmıştır. Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn, tarihsel süreç içinde, günümüzün İstanbul Teknik Üniversitesi olmuştur. Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn; Tersane Mimarı yetiştiren Gemi İnşaatı Bölümü ile Kaptan yetiştiren Seyr-i Sefain (Navigasyon) Bölümü'nden oluşturulmuştu.

18. ve 19. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nin deniz ticareti ve deniz taşımacılığı hemen hemen bütünüyle Levantenlerin elinde idi. Bu gelenekselleşmiş yapıyı değiştirmek amacıyla, Deniz Ticareti Taşımacılığı üst düzey insan gücü gereksinimini karşılamaya yönelik ilk eğitim-öğretim kurumu olan bugünkü İTÜ Denizcilik Fakültesi, 5 Aralık 1884 günlü Padişah II. Abdülhamit'in buyruğu ile, İstanbul-Heybeliada'da bulunan Mekteb-i Bahriye-i Şahane'nin (Deniz Harp Okulu) özel bir bölümü biçiminde yatılı olarak "Leyli Tüccar Kaptan Mektebi" adıyla açılmıştı. Yüzyılı aşkın bir süre kendi alanında tekilliğini sürdüren bu eğitim kurumumuz, tarihsel süreç içinde birçok yapısal değişime uğrayarak gelişmesini sürdürmüştür.

 

Deniz Harp Okulu, başlangıçtan beri her dönemde kesintisiz olarak, Türk Deniz Taşımacılığının her konusunda çalışarak uğraş veren üst düzey insan gücüne sürekli kaynaklık etmiştir. Ayrıca Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı Deniz Astsubay Sınıf Okulu ile başta Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi başta olmak üzere birçok birim, denizcilik eğitimine dolaysız ya da dolaylı olarak çok önemli katkılarda bulunmuştur. Deniz Harp Okulu'nun üniversite yapısına kavuşturulma uğraş ve girişimlerinin sonuçlanma aşamasına varmış olması, gelecekte Deniz Kuvvetlerimizin katkılarının daha da yoğunlaşacağını ve bilimsel araştırmaları da kapsayacak boyutlara ulaşacağını göstermektedir.

 Son 50 yılda ve özellikle 20. Yüzyılın son 10 yılında, Denizcilik Eğitimi ve Öğretimi alanında Türkiye'de önemli kurumsal yapılaşma atılımları gerçekleştirilmiştir.

2.Gemiadamları ile Denizcilik İşletmeleri ve Tersane Çalışanları

Denizcilik eğitiminin çerçevesini belirlemek açısından, gemiadamlannın yeterlik sınıflan ile denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanlarının tanımlanmaları özel bir önem taşımaktadır.

Denizcilik alanında çalışanlar, iki bölüme ayrılarak incelenebilirler.

1.  Gemiadamları

2.  Denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanları

Gemiadamlan; 30 Ocak 1997 gün 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren "Gemiadamlannın Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklerime ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik"e göre sınıflandırılarak belgelendirilmektedir.

Denizcilik   işletmeleri   ve   tersane   çalışanlarının,   mevzuat açısından ya da bir başka gerek nedeniyle, gemiadamları gibi bir yeterlik belgesi almaları gerekmemektedir. Ancak günümüzdeki iletişim araçlarının büyük gelişmişliği ve pekçok yeni gelişmelerin sürdürülüyor olması, karada konumlanan denizcilik işletmelerinin denizde bulunan geminin yönetilmesindeki etkinliğini olağanüstü arttırmaktadır. Bu nedenle denizcilik işletmelerinde çalışanların, yeterlik belgesi olmasa bile, ISM (Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kuralları) Sertifikası alınması gereği uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Günümüzdeki uygulamalar göz önünde bulundurulursa, denizcilik işletmeleri ve tersanelerde çalışanlar aşağıda gösterilmiştir. 

            2.1.Türkiye'de Denizcilik Eğitimi

Denizcilik eğitimi; ağırlıklı olarak Deniz Taşımacılığı uygulamaları göz önünde tutularak, gemiadamları, denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanları ile ayrıca yüksek lisans ve doktora eğitimlerine yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Türkiye'de günümüzde gerçekleştirilen denizcilik eğitimi; özetle, üç başlık altında toplanabilir.

A - Gemiadamlarının eğitimleri
B - Denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanlarının eğitimleri
C - Yüksek lisans ve doktora eğitimleri

 

            2.1.1.Gemiadamlarının Eğitimleri

Gemiadamlarının eğitimlerini, Dünya'da ve ülkemizdeki uygulamalar ve yasal düzenlemeler bakımından, iki ana başlık altında toplamak olanağı vardır.

1. Gemiadamlarının yeterlik almasına yönelik eğitimler
2. Gemiadamlarının sertifika almasına yönelik eğitimler

Gemiadamlarının yeterlik almasına yönelik eğitimleri; yürürlükte olan 30 Ocak 1997 gün 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" ile belirlenmiştir.

 Başlangıç tayfa yeterlikleri olan "MİÇO" ve "SİLİCİ" için;
İlkokul mezunu olmak gerekmektedir. Ayrıca güvenlikle ilgili
Ø      Denizde Canlı Kalma Eğitimi,
Ø      Temel Deniz Yangın Savunma Eğitimi,
Ø      Temel İlk Yardım Eğitimi,
Ø      Personel Emniyeti ve Sosyal Sorumluluk Eğitimi sertifikaları alınmasına yönelik eğitimler önkoşul olarak aranmaktadır.

GEMİCİ / YAĞCI

Tayfa yeterliklerinde yükselmeler için, yalnızca belirli sürelerle deniz hizmet gerekmektedir. Ancak gerek güvene gerekse makine sınıfı tayfaların vardiya sorumluluğunu üslenebilmeieri için

Ø      Vardiya Tutma Eğitimi

sertifikasının alınması gerekmektedir. Miço'luktan Gemici'liğe ve Silici'likten Yağcı'lığa yükselmek için, deniz hizmeti yanı sıra bir diğer seçenek 2 ay süreli "Gemicilik Özel Eğitimi" ya da "Yağcılık Özel Eğitimi" almaktır. Ancak "Gemicilik Özel Eğitimi" ya da "Yağcılık Özel Eğitimi", bugüne dek hiç düzenlenmemiş, Gemici ve Yağcı olmak için yalnızca deniz hizmeti koşulunu sağlamak yeterli olmuştur. Ayrıca Yağcı olmak için; Sanat Enstitüsü ya da Endüstri Meslek Lisesi kalıpçılık, torna, tesviye, metal işleri, makine ressamlığı, modelcilik, dökümcülük, maden, metalürji, iş makineleri, elektrik, elektronik, demircilik, sıhhi tesisat ve ısıtma bölümleri mezunu olmak koşulu aranmaktadır.

 
LİMAN KAPTANI

Ø      3 yıl süreli Denizcilik Meslek Lisesi Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi Güverte Avlanma Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokul Su Ürünleri Bölümü/Programı mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Fakültesi mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi İdaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

 

KIYI KAPTANI

Ø      Denizcilik Meslek Lisesi Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Deniz ve Liman İşletmeciliği Bölümü mezunu olmak

Ø      Teknik Bilimler Yüksekokulu Sualtı Teknolojisi Bölümü mezunu olmak

Ø      Fakülte/Yüksekokul Denizcilik işletmeleri Yönetimi Bölümü mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Fakültesi mezunu olmak

Ø      Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendislik Bölümü mezunu olmak

 

YAKINYOL KAPTANI KLAS III ^(*)

Ø      Deniz Harp Okulu son sınıfına geçmiş ve okuldan ayrılmış olmak

Ø      ITU  Denizcilik Fakültesi/Denizcilik Yüksekokulu/Yüksek Denizcilik Okulu Güverte 4. Sınıfa geçmiş ve okuldan ayrılmış olmak Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi İdaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

^(*)   Yakınyol Kaptan Klas III Yeterlik Sınavı'na girebilmek için, "Gemiadamlarını Eğitim, Belgelendirme, Sınav Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkınd Yönetmelik"in yürürlüğe girişinden önce yukarıda sıralanan eğitim-öğretim önkoşullarında birinin sağlanmış olması gerekmektedir.

 

SINIRLI VARDİYA ZABİTİ

Ø      4 yıl öğretim yapan Denizcilik Meslek Lisesi Güverte/üüverte-Avlanma Bölümü mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu 4. sınıfına geçmiş ya da bu sınıftan ayrılmış olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi idaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

Ø      Telsiz Zabiti olup Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmış "Telsiz Zabitleri için Sınırlı Vardiya Zabiti İntibak Eğitim Kursu"nu görmek

Ø      Ortaokulu bitirmiş ve açık denizde çalışan güverte sınıfı gemiadamı olup STCW-78 ve STCVV-95 Değişikliklerinin ilgili gereklerinde belirtilen ve Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmış "Sınırlı Vardiya Zabiti Eğitim Kursu"nu görmek

 

UZAKYOL VARDİYA ZABİTİ

IMO Model Kurs 7.03 ile 7.01 programlarını birlikte uygulayan Fakülte Güvert Bölümü ya da eşdeğer programları mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi Güverte Bölümü

Ø      Dokuz   Eylül   Üniversitesi   Deniz   İşletmeciliği   ve   Yönetimi   Yüksekokulu Güverte Bölümü

Ø      İÜ Mühendislik Fakültesi  Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği  Bölümü Gemi  İşletme Mühendisliği Programı

Ø      KKTC Yakındoğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Güverte Bölümü

 

IMO Model Kurs 7.03 programını uygulayan Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      İTÜ Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü

Ø      Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü ve Haberleşme Bölümü

 

IMO   Model   Kurs   7.03   programını   uygulayan   Denizcilik   Müsteşarlığfnc onaylanmış "Uzakyol Vardiya Eğitim Kursu"nu başarılı olarak tamamlamış olmak

Ø      TÜDEV Eğitim Merkezi Güverte Bölümü

 
 UZAKYOL BİRİNCİ ZABİTİ ve UZAKYOL KAPTANI

IMO   Model   Kurs   7.01    programını   uygulayan   Denizcilik   Müsteşarlığı'ne onaylanmış "Uzakyol Kaptanı Eğitim Kursu"nu başarılı olarak tamamlamış olmak

 
DENİZ MOTORCUSU

Ø      Sanat Enstitüsü Motor Bölümü ya da Makine Bölüm mezunu olmak

Ø      Endüstri Meslek Lisesi Motor Bölümü ya da Makine Bölümü mezunu olmak

Ø      Teknik Lise Motor Bölümü ya da Makine Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Motor Bölümü / Otomativ-Motor Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokul Makine Bölümü mezunu olmak.

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşı mezunu olmak.

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu  Motor ya da Çark  Branşı  dışındaki

branşlardan mezun olup "Gemiadamları Motor Kursu" eğitimini görmüş olmak
 

DENİZ MAKİNİSTİ

Ø      3 yıl süreli Denizcilik Meslek Lisesi / Teknik Lisesi Makine Bölümü ya da Gemi Makineleri Bölümü mezunu olmak

Ø      Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi Makine Bölümü ya da Gemi Makineler Bölümü mezunu olmak

Ø      Motor Meslek Lisesi ya da Endüstri Meslek Lisesi Gemi Makineleri Bölüm mezunu olmak

Ø      Gemi Yapı Meslek Lisesi Motor Bölümü / Gemi Makineleri Bölümü / Makine-Monta Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Motor Bölümü / Makine Bölümü / Otomativ Bölümü Makine Teknolojisi Bölümü /

Ø      Deniz Elektroniği Bölümü mezunu olmak

 

SINIRLI MAKİNE ZABİTİ

Ø      4 yıl öğretim yapan Denizcilik Meslek Lisesi Gemi Makineleri Bölümü mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu 4. sınıfına geçmiş ya da bu sınıftan ayrılmış olmak

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşları mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşları dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Motor Kursu" eğitimini görmüş olmak

Ø      Ortaokulu bitirmiş ve açık denizde çalışan makine sınıfı gemiadamı olup STCVV-78 ve STCW-95 Değişikliklerinin ilgili gereklerinde belirtilen ve Denizcilik Müsteşar!ığı'nca onaylanmış "Sınırlı Makine Zabiti Eğitim Kursu"nu görmek.
 

UZAKYOL VARDİYA MÜHENDİSİ / MAKİNİSTİ

IMO Model Kurs 7.04 ile 7.02 programlarını birlikte uygulayan Fakülte Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü ya da eşdeğer programlan mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü