Ertuğrul Evcimen  

Bu seferki  maketimiz Sayın  Cemil AKÇE’nin  çizmiş  olduğu   plana  uygun  olarak  yaptığım 19.yy. da yük taşımacılığında kullanılmış Yelkenli Türk Çektirmesi. 4,5 - 6 m. genişliğinde, 15 - 25 m. boyunda yapılan çektirmelerin motorlu olanları 1970’lere kadar Marmara ve Karadeniz’de deniz taşımacılığında kullanılmışlardır. Bu yelkenli çektirme maketinin boyu (civadrası dahil) 58,5 cm, genişliği 11,5 cm. ve yüksekliği 43 cm.dir.  Oldukça yakışıklı bir tekne olduğunu göreceksiniz.

Kullanacağımız Malzemeler:

1.  6 mm kalınlığında kavak kontraplak (omurga ve postalar için)

2.  2x6 mm. ayaus kaplama çıtası

3.  3, 4, 5 ve 8 mm. çaplı yuvarlak gürgen çıtalar (direk, civarda, gabya ve serenler için)

4.  1x8 mm. maun çıta (ambar kapakları için)

5.  6x6 mm. ayaus çıta (babalar için)

6.  1 mm çapında prinç tel

7.  3 mm. prinç şerit

8.  6 mm. çapında 30 adet ahşap Bogota  (modelimize 28 adet gerekli ama her ihtimale karşı 2 yedek almakta fayda var)

9.  5 mm. uzunluğunda 30 adet prinç makara

10.  0.5 ve 1 mm. kalınlığında mumlu ip (çarmıklar ve halatlar için)

11. 1 adet demir çipolu çipa 

12. Çelik macun

13. Astar boya (tercihen gri renkli)

14. Siyah ve nefti yeşil mat sprey boya

15. Koyu meşe renkli vernik.

16. Renksiz mat vernik.

17. 1 mm kalınlığında prinç çiviler

Haydi bakalım kolay gelsin.

Daha önce Karadeniz Takası yapılırken omurga ve postaların nasıl kesildiğini, kaplamanın nasıl yapıldığını anlatmıştım. Bu nedenle, plana bağlı kalarak gittiğimizde teknenin yapımında herhangi bir fark olmadığı için bu kısmı geçiyorum.

Çektirmemizin teknesi hazır. Teknenin omurga ve postaları 6 mm. kavak kontraplaktan, kaplamaları 2x6 mm. Ayaus kaplama çıtasıyla yaptım. Güverteyi de 1x5 mm. Ayaus çıtalarla yapıp biz ile çivi efektleri verdim. Zahmetli ve sıkıcı gelebilecek kaplama, tefsiye, macunlama yine tesfiye, astar, boya gibi aşamaları geçip şimdi hazır tekne üzerinde çalışmaya devam edeceğiz. Yukarıdaki fotoğrafta güverte ve küpeşteler yapılmış, hatta ambar kapakları ve ırgat gibi birkaç aksesuarımız da güvertedeki yerlerini almışlar. Onlar sadece “nasıl duruyorlar” diye deneme amacıyla yerlerine konulmuş ama yapıştırılmamıştır.

İki parçadan oluşan civadrayı 5 ve 3 mm çapındaki yuvarlak çıtalardan yaptım. Koyu meşe renkli vernik ile vernikledikten sonra 3 mm. eninde prinç şeritten bileziklerini ve 0,5 mm.lik prinç telden mapaları yaparak planda gösterilen yerine yapıştırdım. Tabi verniğin kurumasını beklerken ambar kapaklarını da 1x8 mm. maun çıtalar kullanarak yaptım. Kapakların yerlerine konulup kaldırılması için kullanılan halkaları yine 0,5 mm.lik prinç telden yaptım.

Teknenin ana direğini 8 mm., gabya çubuğunu 5 mm. çapında yuvarlak gürgen çıtadan yaptım. Her iki çıtayı da bir ucundan bir ucuna birazcık incelecek şekilde zımparayla tesfiye ettim. Yine koyu meşe vernik ile vernikleyip güvertedeki yerine yapıştırdım. Teknenin kıç tarafındaki ızgarayı, kıç ve baştaki küçük ambar kapaklarını ve herhangi bir plana bağlı kalmadan tamamen resimlerini inceleyerek yaptığım ırgatı yerlerine yapıştırdım. Cıvadranın gergi halatlarını bağladım.

Bogotaları (çarmıkların gerilmesinde kullanılan ahşap malzeme) sancak ve iskele bordalara bağlamak için 1 mm kalınlığında prinç tel kullandım. Direği sabitleyen çarmık ve merdiven bağlantılarını bu bogotalarla sağlayacağız. 

Bu fotoğrafta, pek net olmamasına rağmen bogotaların nasıl bağlandığını daha güzel görebiliriz.

Çarmıklar ve merdivenler tamamlandı. Ana ambar kapağı, kamara girişi, armadora çeliği konsolları da yerlerine yapıştırılıp verniklendi. Plandan kağıt şablon çıkartarak ve Amerikan bezinden bir terziye diktirdiğim yelkenleri de yavaş yavaş yerlerine takmaya başladım. Burada flokların takıldığını görüyorsunuz.

Serenler ve yelkenler yerlerine bağlanmaya,  yelkenleri ve serenleri kontrol eden halatlar, makaralar yavaş yavaş çoğalmaya ve teknenin donanımını oluşturmaya başladı. Bu arada dümen palası ve yekesi hazırlanmış ve yerine takılmıştır. Dümeni yerine takmak için 3 mm.lik prinç şeritten faydalanarak menteşeleri yaptım. Yelken ve serenleri kontrol eden halatları bağladığımız armadora çeliklerini  bildiğimiz yuvarlak kürdanlardan, balık sırtı eğe kullanarak yaptım ve sonra koyu meşe rengi vernikle vernikledim. Ama dilerseniz piyasada prinçten yapılmış hazır armadora çekikleri de satılmakta.

Evet sanırım teknemiz bir şeylere benzemeye başladı. 

Çektirmemizin son yelkenini de yerine taktıktan sonra artık işimiz bitti sayılır. Çapasını, güverteden sarkan halatlarını, güverte içinde armadora çeliklerine asılmış halat yumaklarını da yapıştırdıktan sonra teknemizi tamamlamış sayılırız.

Teknemizi üzerinde sergileyeceğimiz kalastrayı 0.5 x 10 x 40 cm.lik bir gürgen tahtadan yaptım. Etrafını da 0.6 x 6 mm. maun çıtayla çevreledim. Verniklendiği zaman koyu maun rengi bir çerçeve gibi hoş bir görüntü verdi.

Evet artık yelkenli çektirmemizi sergileyebiliriz. Soranlara da tamamen kendi el işçiliğimiz olduğunu söyleyip hava atabiliriz. Bu teknenin omurgasının kesilmeye başlamasıyla, kalastrasına konup sergilemeye başlayana kadar geçen süre yaklaşık bir aydır. Ufak tefek hatalarımız mutlaka olacaktır. Ama ortaya çıkan ürün her makette daha da tatmin edici olacaktır. Hepinize kolay gelsin der, yeni bir modelde buluşmak üzere saygılar sunarım.

Ertuğrul Evcimen'e teşekkürlerimizle
Denizce

20.02.2009