Küllerinden yeniden doğmuş bir kent... Doğanın güzelliklerini esirgemediği bu kent, halkının azmi ve sevgisiyle de hafızalara kazınmış durumda. Kent geçmişteki acı olaylardan Erzincanlıların gayretiyle kurtulmuş, şimdi dimdik ayakta duruyor ve ziyaretçilerini ağırlıyor.

Erzincan, birinci derecede deprem kuşağı üzerinde yer aldığından, tarihinde pek çok deprem yaşamış. Bunların içinde en önemlisi kuşkusuz kenti yerle bir eden, 1939 yılında meydana gelen büyük deprem. Bu yıkımın ardından kent merkezi adeta yeniden kurulmuş. Bunun sonucu olarak da, günümüzde Erzincan’ı dolaştığınızda, çok planlı cadde ve sokakları hemen gözünüze çarpıyor. Düzlük bir alana kurulmuş olan bu samimi kentte, nereye gitseniz dört bir yanındaki karla kaplı dağlar ise size eşlik etmeye devam ediyor.

Kentin daha uzak tarihini de merak ediyor ve ilk zamanlarını araştırıyoruz. Erzincan’ın ilk çağ tarihi hakkında kesin bilgiler mevcut değil. Ancak kent ve civarında M.Ö. 1050-1180 tarihinde Anadolu’da hüküm süren Hititler’in ve M.Ö. 900 yıllarında kurulan Urartular’ın izine rastlanmış olduğunu öğreniyoruz. O dönemde Van’ı (Tuspa) başkent yapan Urartular, kuzeyde Erzurum-Erzincan’a kadar genişlemişler. 1953 yılında Erzincan yakınlarındaki Altıntepe’de, Prof. Dr. Tahsin Özgüç’ün yaptığı kazı çalışmalarında da Urartular’a ait pek çok eser çıkarılmış.

İlçeler, Doğal ve Tarihi Güzellikler

Erzincan dendiğinde akla ilk gelenlerden biri kuşkusuz Girlevik Şelalesidir. Şelale, merkeze yaklaşık 30 km. uzaklıkta bulunan, Çağlayan mevkiindeki Girlevik Köyü’nde yer alıyor. Sarp kayaların arasından ilerleyen su, civarda da bitki örtüsünü canlandırmış ve buranın önemli bir mesire yeri haline gelmesini sağlamış. 30-40 metre yükseklikten dökülen şelalenin suları, uzaktan adeta bir tül gibi gözüküyor. Kışın donan sular ise bambaşka bir doğa harikasını gözler önüne seriyor. Şelalenin çevresinde bulunan Keşiş ve Kılıçkaya dağları ise yörenin güzelliğini bir kat daha arttırıyor.

Kent merkezine yaklaşık 11 km. uzaklıkta bulunan Ekşi Su ise bölgede çıkan doğal maden suyu ile ünlü. Bir çok hastalığa iyi geldiği söylenen bu su, sağlık açısından oldukça önem taşıyor. Hemen ilerisinde yer alan Üzümlü ilçesi ise üzümüyle nam salmış. Bölgeye has simsiyah üzümler, dağların yamaçlarındaki eğimli arazilerde yetiştiriliyor.  

Yaşam Kaynağı Fırat

Erzincan’ı bir baştan bir başa geçen Fırat Nehri, kentin merkezinden uzakta da yerleşimler kurulmasını sağlamış en önemli yaşam kaynağı. Fırat kıyısına kurulmuş güzel Kemaliye ilçesi de bunlardan biri. Suyun kıyısında bir yamaç üzerinde kurulmuş olan ilçenin eski adı olan Eğin, “Güzel/Cennet Bahçe” anlamına geliyor.

Tepeden görüldüğü ilk anda da kocaman bir bahçeye baktığınızı düşünüyorsunuz. Yemyeşil bahçeler içinde, birbirinden güzel ahşap evlerle donatılmış Kemaliye, günümüzde koruma altında bulunuyor. 2002 yılında Kemaliye temsilciliğini açan ÇEKÜL, yörede çalışmalarına devam ediyor. İlçenin en önemli doğal güzelliği Karanlık Kanyon son derece etkileyici. Hem sudan hem de karadan ulaşılarak gezilebilen kanyon, her yıl bir çok ziyaretçiyi kendisine çekiyor.

Fırat’la Doğan İlçeler

Tarihte Mengücekliler’in önemli eserler bıraktığı Kemah’ın arkasında muhteşem Munzur dağları yükseliyor. İlçedeki Kemah Kalesi ülkemizdeki en önemli doğal kalelerden birisi konumunda. Erzincan’a yaklaşık 50 km. mesafede bulunan Kemah, dağlardan inen derin Tenasur Vadisine de ev sahipliği yapıyor.

Fırat kıyısına kurulmuş yeni ilçelerden bahsetmeden geçemeyeceğimiz bir diğeri de İliç. Hayvancılığın çok geliştiği yöre, lezzetli Erzincan tulum peynirinin yoğun biçimde üretildiği yerlerden biri. Erzurum yönüne doğru gidildiğinde ulaşılan Tercan ilçesi de, kültür ve iklim olarak Erzurum’a biraz daha yakın. Tarihi açıdan çok önemli olan, taş işçiliğinin doruğa çıktığı Mamahatun Kervansarayı ve Türbesi ilçede mutlaka ziyaret edilmeli.

Otlukbeli

Geçmişte Otlukbeli savaşının yapıldığı alana kurulan Otlukbeli, Erzincan için bir başka önemli ilçe. İlçe ve çevresinde bulunan Koç Başlı mezar taşları oldukça ilginç. Bu taşların bir kısmı Erzincan Kültür Müdürlüğü’nün bahçesinde sergileniyor. Üzerinde çeşitli resim ve şekillerin yer aldığı bu mezar taşları, ait olduğu insanla ilgili önemli bilgiler veriyor. Örneğin mezar taşında bir saz resmi varsa o kişinin ozan olduğunu, at resmi varsa savaşçı olduğunu gösteriyor. Bölgede yer alan Otlukbeli gölü ise çanağı ve oluşumu bakımından uzmanlarca dünyada tek tip olarak görülüyor. Denizden 1855 metre yükseklikteki bu traverten gölü ve çevresindeki toprak kırmızı tonunda. Etrafındaki dağlarla muhteşem bir görünüm sergiliyor.

Erzincan ve civarındaki ilçeler farklı farklı güzellikleri, değerleri barındırıyor. Bu bölgede doğa adeta ihtişamını sergilemiş. Dağlar, vadiler, kanyonlar başınızı döndürürken, suyun getirdiği kültür içinize işliyor. Fırat’ın değdiği her yer sanki büyülenmiş. Gezinin sonunda, sıcak ve dostane tavırlı Erzincan insanlarının burayı bu kadar sevme ve sahiplenmekte, ne kadar haklı olduklarını düşünmeden edemiyoruz. Kent geride, gördüklerimizin tadı ise damağımızda kalıyor...

Yazı : Emel Yenigelen             
Fotoğraf : Lütfi Özgünaydın          

    Kaynakça:
   SkyLife - Nisan 2009