|
Enjektörlerin Kontrolü:
Enjektörlerin kontrolünün gerçek anlamda yapmak için kontrol
aparatı olsa da çoğunlukla böyle bir şeye sahip olma gereksinimi
duymayız. Peki kontrol için sanayideki pompacıya mı gideceğiz?
Bence buna hiç gerek yok. Madem ki kontrolü kendimiz yapacağız,
başlayalım o zaman.
Enjektör yerinden sökülüp dışarıda kendisine ait olan yakıt
borusuna bağlanır. Bunu yaparken boruya zarar vermemeye dikkat
edilir. Volan uygun bir anahtar ile yavaş yavaş çevrilir. Bir
süre sonra enjektördeki akış gerçekleşecektir. Eğer damlama,
akma (işeme de denmekte) oluyorsa o enjektörün memesinin
değişmesi gerekmektedir. Enjektör memesinin üzerinde bulunan
deliklerden duman veya sis şeklinde bir akış olmuşsa o
enjektörün memesi iyi çalışıyor demektir. Bu işlem diğer
enjektörlere de uygulanarak kontrol bitirilmiş olur.
Enjektör memesi değişimi basittir. Bu iş için mengeneye ihtiyaç
duyulsa da eğer becerikli iseniz iki anahtar yardımıyla
(anahtarın biri yerden destek alınarak kullanılır)
sökebilirsiniz. Sökülen memenin üzerindeki numaralardan yeni
alacağınız memenin ne olacağını bulabilirsiniz. Takarken
yuvasına oturtmaya dikkat edilir. Bir de meme alırken uçlarına
konulan özel pullarını da almayı unutmayın sakın.
ÇEŞİTLİ MOTOR ARIZALARI
Motor düzgün çalışmıyor:
- Yakıt filtresi tıkalı olabilir.
- Enjeksiyon pompasında veya herhangi bir yerde hava vardır.
- Yakıt bağlantı rekorlarında gevşeklik olabilir.
Eksozdan siyah-mavi duman çıkıyor:
- Yağ fazla olabilir.
- Enjektörlerin biri veya birkaçı çalışmıyor.
- Fazla yakıt püskürtülüyor.Püskürtme ayarları bozuk.
- Kompresyon ayarları bozulmuş olabilir.
- Hava girişi tıkalı olabilir.
- Yakıtın kalitesi bozuk olabilir.
- Segmanlar sıkı olabilir.
- Gömlekler aşınmış olabilir.
Yağ basıncı düşük:
- Yağ eksiktir.
- Ana yataklar veya biyel kol yatakları tıkalı olabilir.
- Yağ filtresi tıkanmıştır.
- Yağ pompa dişlisi aşınmıştır.
- Gevşek bir basınç ayar subap yayı olabilir.
- Çok ince yağ konulmuştur.
- Yağ basınç göstergesi bozulmuştur.
Yağ basıncı yüksek:
- Sıkışmış bir basınç ayar subap yayı olabilir.
- Yağ fazla kalındır.
- Yağ boruları tıkanmış olabilir.
Motor çok fazla ısınıyor ve sarsıntı yapıyor:
-Soğutma yetersiz,kanallar tıkanmış.
- Enjektörler arızalı olabilir.
- V kayışı kopmuş.
- Aşırı püskürtme var.
Motor çalışmıyor:
- Yakıt bitmiştir.
- Stop çekili kalmış olabilir.
- Yakıt filtresi veya pompası tıkalı olabilir.
- Akü bozuk veya şarjsızdır.
Motor çok zor çalışıyor:
- Akü şarj istiyor veya bozulmak üzeredir.
- Akü kutup başları oksit yapmış veya gevşek olabilir.
- Yakıt yeterince gelmiyor.
- Motor yağı çok kalın veya soğuktan kalınlaşmış olabilir.
- Stop yarım çekili halde olabilir.
Motora yağ koyma:
Motorun yağı değiştirilmeden önce motor birkaç dakika
çalıştırılıp ısınması sağlanır. Böylelikle yağ akışı daha kolay
olacaktır. Yağ doldurma kapağı açılır. Yağ seviye kontrol çubuğu
yerinden çıkarılır. Yağ tamamen boşalana kadar karter’deki (Veya
varsa yağ boşaltma pompası) tapa kapatılmaz. Yağ boşaldıktan
sonra bir iki litre temiz yağ koyma imkanınız varsa karter iyice
temizlenmiş olacaktır. Tapa dikkatlice kapatılır. Yağ
doldurulmaya başlanır. Ara sıra temiz bir bezle silinmiş olan
yağ seviye kontrol çubuğu yerine sokularak çıkarılır, her
seferinde tekrar temizlenir ve seviye kontrolü yapılır. Yağ
koyma işlemi bittikten sonra (yağ seviye kontrol çubuğu yerine
sokulmuş, yağ doldurma kapağı takılmış olarak) motor birkaç
dakika çalıştırılıp yağlama yaptırılır. Varsa göstergeden yağ
basıncı gözlenir.
Yağ seviye kontrol çubuğu üzerine dikkatlice bakılacak olursa,
ucuna doğru iki adet çizgi göreceksiniz.Bu çizgilerin birinde
Min. Diğerinde ise Max. yazar. İşte bu çizgiler koyacağımız veya
yağ seviye kontrollerinde durumu bize bildirirler. Yağ
kesinlikle Min. çizgisinden altta olmamalıdır. En iyisi bu
seviyeye inmemesini sağlamalıyız. Yine Mak. çizgisinden yukarıda
da olmamalıdır.Normali iki çizgi arasında olmasıdır. Her
ihtimale karşı Mak. Çizgisine yakın olursa daha iyi olur.İki
ayrı cins yağı birbirine karıştırıp kullanmayın.
Yeni motorlarda yağ sarfiyatı daha fazla olmaktadır.Yağda
eksiklik varsa zaman geçirmeden tamamlamak gerekmektedir.Yatak
sarma veya başka bir deyişle kol çıkarma motorda yağlamanın
arıza nedeniyle olmayışı veya yağın bitmesi nedeniyle
olmaktadır.Çok kötü bir durumdur ve çok pahalıya patlar.
Motor yağının Görevleri:
- Aşımayı önlemek.
- Soğutmayı sağlamak.
Motor yağı çalışan parçaların birbirine sürtmesi nedeniyle
oluşan aşınmaları önlemektedir.Ayrıca yanma nedeniyle oluşan
ısının dağıtılması görevini üstlenir.Hava soğutmalı motorlarda
yağ soğutucusu bulunur ve burada soğutulan yağ tekrar sisteme
dağıtılarak soğutma sağlanmış olur.Su soğutmalı motorlarda bu
görevi su almıştır.Radyatör-pervane vasıtasıyla su
soğutulur.Soğutma kanalları daima temiz tutulmalıdır.
Hava Filtreleri:
- Yağ banyolu hava filtresi.
- Kuru tip hava filtresi.
Pistonun aşağıya inmesiyle (aynı zamanda emme subapı açık halde)
silindir içine güçlü bir şekilde yanmanın sağlanabilmesi için
hava emişi yapılmaktadır. Bu hava içinde çeşitli maddeler (toz,
çeşitli katı veya plastik parçaları, yaprak veya kağıt gibi)
bulunabilir. Bunlar motorumuz için son derece zararlı
olacağından bunları daha girişte engellemek için hava filtreleri
kullanılır. Filtrenizin girişine eğer yoksa sinek teli cinsinden
sık örgülü sağlam bir teli kelepçe ile bağlantı yapmanızı
öneririm.
Yağ banyolu filtrelerde emilen hava filtre içindeki borudan
geçtikten sonra filtre içinde bulunan yağa değerek ön temizleme
yapılır. Daha sonra buradan çıkan hava filtre içinde bulunan
filtre elemanına çarparak iyice temizlenmesi sağlandıktan sonra
emme manifoltundan silindire girer. Filtreyi ara sıra kontrol
etmekte fayda vardır.Yağ kirlenmiş ise değiştirilmesi gerekir.
Filtreye bağlı yağ doldurma tası içinde bir çizgi mevcuttur. Yağ
bu çizgiye kadar konulmalıdır.
Kuru tip hava filtrelerinde ise temizleme kağıt elemanlar
sayesinde olur. Toz çanağı zaman zaman temizlenmelidir. Ayrıca
kağıt filtre bozulmamış ise hava tutularak temizlenir. Bunlara
dikkat edilirse kağıt filtrelerin uzun ömürlü olması sağlanmış
olur.
Subap Ayarı
Subap, silindir içine havanın alınmasını ve yanmış gazların
dışarı atılmasını sağlayan mekanik bir parçadır. Subapların
çalıştığı ortamda çok yüksek sıcaklıkların olması nedeniyle
uzama yaparlar. İşte subap ayarı bunun için (motor komple bakıma
girince de mecburen ) yapılmaktadır.
Ayar yapılırken biraz boşluk verilerek (tatlı sert denir)
yapılmalıdır. Bütün motorların subap ayar değerleri değişiktir.
Kataloguna bakmak gerekir. Ayrıca subap ayarı motor soğukken
yapılır. Bunun için sentil (subap ayar çakısı) denilen mm’lik
veya inch cinsinden ayar bıçağı bulunur. Yine kitapçığından bu
değerin kaç olduğu mm’rik veya inch’lik ile mi yapılacağı ve
motorunuzun silindir sayısına göre ateşleme sırası bulunmalıdır.
Ayar yapılacak silindirin pistonu sıkıştırma pozisyonunda yani
ekzost subapı kapanıp emme subapı açılmak gelinceye kadar volan
anahtar yardımıyla ağır ağır çevrilir. Subaplar yukarıda
anlatılan duruma gelince volan tarafına bir işaret konur ve 360
derece (bir tam tur daha) çevrilip bırakılır. Sentil subap
aralığına sokulur, her iki yüzeye hafifçe değiyorsa ayar iyidir.
Çok sıkı veya bol ise ayar somunu gevşetilir, tornavida
yardımıyla ayarın doğru olması sağlanır ve somun sıkılıp tekrar
kontrol edilir.Yukarıda sözünü ettiğim “ayar yapılırken biraz
boşluk verilmeli” burada uygulanmalıdır. Yani sentil subap
aralığından ne çok sıkı nede çok gevşek bir şekilde geçmelidir.
Sıkı olursa tehlikelidir.Gevşek yapılırsa verim düşecektir.Bu
kontrol veya ayar emme ve ekzost subapları için ayrı ayrı
yapılmalıdır. Ayrıca emme ve ekzost subapları ayar değerleri
farklı olabilir. Bu duruma dikkat edilmelidir.Ayar sırasında
kapak açık olduğundan içeri herhangi bir şey düşürmemeye dikkat
ediniz.
Motor Çok Uzun Süre Çalışmayacaksa
Diyelim ki bir sezon (yaz veya kış) motorunuzu
çalıştırmayacaksınız. O zaman yapılması gereken işlemler vardır.
En azından onu pas veya kışın olabilecek dondan korumalısınız.
Aksi takdirde çok üzüleceğinize eminim. Her tarafı pas yapmış,
boyaları dökülmüş veya daha da kötüsü eğer motorunuz su
soğutmalı ise antifirizi bulunmayan motorunuzu bloğunun çatlamış
olarak bulmaktır.
Yapmanız gerekenlere gelince,
- Dışı mazot veya benzinle silmek gerekir.
- Karterdeki ve hava filtresi içinde bulunan yağ boşaltılıp
Pas önleyici yağla doldurulur.
- Motor bir müddet çalıştırılıp her tarafının korutucu yağla
yağlanması sağlanmalıdır.
- Hava filtresi, ekzost girişleri özellikle suyun girmemesi için
sıkıca kapatılmalıdır.
- Radyatör veya bloktaki suyu ister tamamen boşaltın veya her
ihtimali göz önüne alarak fazlaca antifiriz koyun.Yeri gelmişken
antifiriz ölçüsü normal olarak 1/3 dür. Yani üç litre suya bir
litre antifiriz konur. Radyatörde bulunan suyu sık sık
değiştirmek iyi değildir. Su iyice bozulmadan kesinlikle
değiştirmeyin. Antifiriz koyacağınız zaman mecburen su akıtmanız
gerekeceğinden bu suyu atmayıp antifiriz konduktan sonra ilave
için kullanın.
Arızasız günler dileklerimle, motorunuzun bakımlarını geçirmeyin
sakın...
Feridun Tutumlu
28.05.2002
|
