|
|
 |
|
3.7.1883 - 3.6.1924
"Labirent İçindeki İnsan"
Avusturyalı yazar, roman ve öykülerinde insanın adı
bilinmeyen, içyüzü anlaşılmayan güçlere teslim olmasını
işlemektedir. Max Brod Kafka'nın son arzusuna karşı gelerek
yapıtlarını ölümünden sonra yayınlanmak suretiyle Kafka'nın
dünya çapında ünlenmesini sağladı.
Kafka Alman asıllı Yahudi bir tüccarın en büyük oğlu olarak
Prag'da dünyaya geldi. Öğrencilik yıllarında bile içine
kapanık olan bu çocuğun yaşamında yazı yazmasının özel bir
yeri vardı. |
15
yaşındayken yazdığı ilk öykülerini sonradan imha etti. Kafka
liseyi bitirdikten sonra 1901'de kimya okumaya başladıysa da,
sonradan Alman filolojisiyle sanat tarihi bölümlerine geçti ve
en sonunda annesiyle babasının isteğine uyarak hukuk eğitimi
aldı.
1902: Max Brod
ile Tanışması
1902 yılında tanıştığı Max Brod, Kafka'yı Prag'ın edebiyat
çevrelerine tanıttı ve hayat boyu arkadaşı oldu. Kafka 1906'da
hukuk doktoru olduktan sonra bir yıl mahkeme stajı gördü. 1908
ortalarında Bohemya Krallığı İşçi Kaza Sigortaları Kurumuna
hukuk danışmanı olarak girdi. Brod ile birlikte aralarında
Paris, Weimar ve Zürih kentleri de olmak üzere, büyük
yolculuklara çıktı ve böylelikle bir aşk/nefret ilişkisiyle
bağlı bulunduğu, doğduğu kente en azından zaman zaman sırtını
çevirdi. 1912'de tanıştığı Berlinli sekreter Felice Bauer ile
iki kez nişanlandı (1914 ve 1917).
1912: Dikkate
Değer Öyküleri
1912 yılında Kafka en çok tanınan öykülerinden ikisine imza
attı. Bir baba ile oğlu arasındaki çelişkileri konu alan
Dos Urteil
(Yargı) adlı öyküsünü bir gecede
yazdı. Oğul, düğünü arifesinde ruhsal açıdan babasına bağımlı
olduğunu kabullenmek zorunda kalır ve babasının kendisi için
verdiği ölüm kararına isteyerek boyun eğer.
Die Venvandlung
(Değişim) adlı öyküsünde de ailenin
yıkıcı gücü konu alınmıştır. Gregor Samsa bir gecede çok ayaklı
bir böcek haline gelir. Kendi kabuğuna çekilir ve yıllarca
saçını süpürge ettiği ailesinin kendisiyle hiç ilgilenmediğine
tanık olur. Bunun üzerine besin almayı reddeder ve babası
tarafından da yaralanınca, ölür. Kafka 1912 yılında aynı
zamanda, ölümünden sonra Amerika
(1927) adı altında yayınlanan Der
Verschollene (Yitik)
adlı romanını yazmaya başladı. Bu yapıt, ABD'de tutunma çabaları
sonuç vermeyen 16 yaşındaki Kari Rossmann'ın başından geçenleri
anlatır.
1914: Der
Prozess
1914'te yazılıp 1925'te yayınlanan Kafka'nın en tanınmış romanı
Der Prozess (Dava) hiçbir
neden gösterilmeksizin dava edilmek üzere tutuklanan banka
memuru Josef K.'yı konu alır. Her ne kadar tutuklanma
nedenlerini araştırırken karmakarışık yargı mekanizmasını iyice
tanısa da davasını yürüten yargıcı hiçbir zaman göremez. Davası
bir yıl sürdükten sonra K. bir taş ocağında öldürülür. Bu yapıt,
insanın adı belli olmayan otoritelerce güvensizliğe itilişini
göstermektedir.
|
 |
|
Yine
1914'te In der Strafkolonie
(Ceza Sömürgesi) adlı öyküsünü yazdı. Burada bir
bilim adamı, kendisine ne gibi suçlar yüklediğini anlatan
darbelerle yaralana yaralana korkunç bir biçimde öldürülür.
Kafka 1917'de yavaş yavaş insana dönüşerek gelişmelerini
anlatan bir maymunun öyküsü olan
Bericht für eine Akademie (Bir Akademiye Rapor)
adlı yapıtını tamamladı. Aynı yıl içinde akciğer
tüberkülozuna yakalandı. İki yıl sonra da bir ayakkabı
tamircisinin kızı olan Julie Wohryzek ile kısa süreli bir
nişanlılık dönemi yaşadı.
1919'da kaleme aldığı Brief an den
Vater'de (Babaya Mektup)
aşırı taleplerinden ömür boyu rahatsızlık duyduğu otoriter
babasının baskısından kurtulmayı denedi. Ne var ki bu
mektubu babasına hiçbir zaman postalamadı. Buna karşılık
evli bir gazeteci olan Çekoslovakyalı Milena Jesenska ile
1920-23 yılları arasında çok sık mektuplaştı ve kendisine
güncelerinin tümünü verdi. |
1929'dan
Sonra:
Das Schloss Sağlığı giderek bozulan Kafka 1922
ilkbaharında malulen emekli edildi. Yazar bu tarihten sonra
üçüncü romanı olan Dos Schloss
(Şah) üzerinde çalışmaya başladı. Hiçbir zaman
tamamlanamayan bu romanı 1926'da yayınlandı. Burada K. adlı adam
arazi ölçüm işleri için şatoya çağrılmakla beraber önceleri
muhatap olabileceği hiç kimseyi bulamaz. Sonunda şato
sekreterine ulaşabildiğinde yapılan görüşme sırasında
yorgunluktan uyuyakalır. Birkaç defa sanatoryumda tedavi
gördükten sonra Kafka, 1923/24 kışını sevgilisi Dora Diamant ile
birlikte Berlin'de geçirdi. Ein
Hungerkünstler (Açlık Cambazı) adlı öykü kitabının
düzeltmelerini yaparken (1924) hastalığı şiddetlendi. Kafka aynı
yıl içinde, 40 yaşında Aşağı Avusturya Klosterneuburg
yakınlarında bir sanatoryumda yaşama gözlerini yumdu. Çoğu
yayınlanmamış yapıtlarının ölümünden sonra yakılmasını
vasiyetnamesinde istemesine karşın Max Brod yazarın bu arzusuna
uymadı.
Kaynakça:
Yüzyılın 100 Yazarı (Yeni Binyıl)
|