Gezelim Görelim  

  Herşeyiyle Denize Ait Garipçe                                                    İbrahim Yoğurtçu

Son demlerini yaşayan sonbahar, güneşe veda etmekte zorlanan bizlere kıyamıyor sanki... Güneşin bedenlerimizi olmasa da içimizi ısıttığı bir gün çıkıyoruz yola. Hava tahmin raporları pastırma yazının da sona erdiğini bildiriyor. Artık kasvetli kış günleri yakın. Son enerjisini üzerimize yollayan güneşin tadını çıkarmak, biraz da boğaz havası almak için sahil yolundan Sarıyer'i geçip tepelere doğru tırmanıyoruz. Rumeli Feneri istikametine doğru giderken, sağ kolda Garipçe tabelasını görüp, sağa sapıyoruz. Adı gibi garip görünüyor... Sessiz, sakin, kendi halinde bir yer. Zaman durmuş gibi. Sihirli bir el gelip, her şeyi seneler evvelki haliyle dondurmuş gibi... İstanbul'a bu kadar yakın olup da, özgünlüğünü korumayı başarmış bir yer bulmak oldukça zor olsa gerek. Garipçe Sarıyer'e bağlı 9 köyden biri. Karadeniz'in girişinde yer alan, Rumeli Feneri'ne doğru giderken, küçücük bir koyun yamaçlarına kurulmuş, 100-150 haneli bir köy. Boğaz'ın öte tarafında, kendisi gibi başka bir köy daha var:

Poyrazköy. İkisi senelerdir, Boğaz'ın iki yakasında birbirlerine komşuluk ediyor. Garipçe bir balıkçı köyü. Nüfusun tamamı balıkçılıkla geçiniyor ve tamamına yakını da Karadenizli. Karadenizli derken, özellikle Rizeli ve Trabzonluların meskeni olduğuna dikkat çekelim. Bütün köy ekmeğini denizden çıkarıyor. Balıkçı teknesi olmayanların balık lokantası var. Bir yanıyla yine balıkla ilgileniyorlar yani. Garipçe'nin ismi nereden gelir bilinmez ama, balık avı mevsimi başlayıp da köyün erkek nüfusu yaz başında dönmek üzere balığa gidince, garip kalıyor Garipçe. Bu aylarda köy kadınlara emanet.

Garipçe'ye yerleşen Karadenizli ailelerin geçmişi 120 yıl öncesine dayanıyor. Turgut Coşkun'un da dedesi gelmiş Rize'den. Denize bakan, taş döşeli avlusu yosun kokan tek katlı evinin bahçesinde konuşurken, balıkçı bir ailenin hikayesini can kulağıyla dinliyoruz kendisinden. Turgut Reis de Rizeli ama aslında Rize ile bir bağlantısı kalmamış; dedeleri seneler evvel gelmiş buralara. Turgut Amca, nam-ı diğer Turgut Reis, ata toprağını merak edip 20 sene evvel ziyarete gitmiş memlekete... Rize'yi, Çayeli'ni, Gündoğdu'yu o zamanki izlenimleriyle anlatıyor. Garipçe Karadeniz kentlerine çok benzediği için Karadenizlilerin buraya yerleştiğini söylüyor Turgut Reis. Evin girişinde avluya açılan demir kapı dahil, bütün bahçenin üstünün asma ile kaplı olduğu dikkatimizi çekiyor. Masanın üzerinde duran, içi kokulu üzümle dolu kaptan enfes bir koku yayılıyor. Üzümler yörede söylendiği şekliyle Pepeçura denilen tadı için ayrılmış. Siyah üzüm ezilecek, içine un ve su ilave edilerek yapılacak bu tadı. İçerideki mutfaktan enfes kokular gelmeye başlıyor. Bir süre sonra, maharetli ellerden çıkmış Karadeniz Mutfağı'na özgü nefis yemeklerle donanıyor yemek masası. Karalahana dolması, tereyağlı Laz Böreği, mısır ekmeği ve onun ayrılmaz eşlikçisi yoğurt, daha önceden yapılıp buzdolabına konmuş siyah üzüm pepeçurası, yeni demlenmiş öz be öz Rize çayı... Çay ince belli bardakta.

Söz sırası yine ona geçiyor bu vesileyle. "Hayatımız denizde geçerdi. Günlerce koy koy dolaşıp balık arardık. Biraz da şans, kader meselesi... Bazı günler masrafları çıkarır, bazı günler de birkaç haftalık avı bir günde yapardık", diyor. Binlerce balığın ağlardan çıkıp tekneye döküldüğü anın görüntüsü hiçbir şeye değişmez. Emeğin karşılığıdır bu. Mutluluğun, hazzın doruğa ulaştığı son noktadır. Boğaz'dan süzüle süzüle geçen bir şilebe takılıyor gözleri, dalıp gidiyor uzaklara... Kolay değil koca bir ömür mavi ummanda geçmiş. "Seneler evvel Karadeniz'deydi galiba. 1981 senesi olabilir, bir seferde tam 50 bin adet kofana yakalamıştık. Hayatımın en bereketli avıydı. Ondan sonra bir daha öyle bir bereketle karşılaşmadık." Gözlerimiz açılıyor; bir defada 50 bin kofana... Kofana lüferin dedesi olarak biliniyor. Epeyce büyük bir balık yani. O kadar sıradan bir şeymiş gibi anlatıyor ki, iyiden iyiye şaşırıyoruz. İster istemez onaylatma gereği duyuyoruz: "Elli bin mi?". "Evet doğru. Hayatım boyunca unutamadığım bir anıdır" diyerek onaylıyor yılların kapatanı. "O zamanlar havayı koklayarak anlardık ne olacağını, tekne personeline ona göre talimat verip hazır olmalarını söylerdik. Vardiyalar halinde çalışan personel sabaha kadar sürdürüyor balık avını. Gecesi gündüzü olmayan bir iş bu." Keşke biraz daha zamanımız olsa. Turgut Reis'in sohbetine doyum olmuyor ama yapılacak işler, çekilmesi gereken fotoğraflar var.

Köye girerken sağ tarafta kalan kule ve tam karşısındaki kale surları Garipçe'nin mutlaka gezilmesi gereken yerleri. Kale Cenevizlilerden kalma. Boğaz'ın girişinde yer alan bu kale, ticaret yollarını kontrol ve savunma amaçlı yapılmış. Kalenin üstüne çıkınca muhteşem bir Boğaz manzarası karşılıyor sizi. Boğaz'ın hemen girişinde sıra sıra balıkçı tekneleri. Kalenin içine doğru indikçe, tarihi değerlerimizin ne denli titizlikle! korunduğuna bir kez daha şahit oluyoruz. Daha sonra öğrendiğimize göre, kalenin turizme kazandırılması için Garipçe muhtarlığı senelerdir uğraşıyormuş ama bürokratik engeller aşılamadığından tarihi kale turizme kazandırılamıyormuş. Tarihi kale surları çocuklar için oyun alanına dönüşmüş. Kale surlarının üzerinden köyün içlerine doğru yürürken gerçekten bir Karadeniz kentinde olduğunu hissediyor insan. Bir iki katlı ahşap evlerin avlularında oynayan çocukların neşeli şamatası yaşama sevinci uyandırıyor. Günün son ışıkları çocukların gölgelerini uzatırken, adımlarımız bizi sahildeki balık lokantasına götürüyor. Elini uzatsan deniz... Havasıyla, manzarasıyla, doyulmaz lezzetleri ve öyküleriyle denize bu kadar yakın olmak ne mutluluk! Manzaralı bir masaya yerleşip, mevsim balığı lüfer sipariş ediyoruz. Ve kalamar, yanında salata, bol roka, limon...

Boğaza giriş yapan gemiler İstanbul'a doğru yavaş yavaş süzülürken, gecenin mavisi çökmeye başlıyor. Dalgaların hafif hafif kıyıya vurmasından çıkan huzurlu şıkırtıya yan masalardaki konuşmalar eşlik ediyor. Biz de nar gibi kızarmış lüferin tadına bakıyoruz.

Yazı ve Foto: İbrahim Yoğurtçu    

Kaynakça: SeaLife - Aralık 2006

İbrahim Yoğurtçu'ya teşekkürlerimizle

Denizce

09.02.2007

İletişim:
KOPTUR Seyahat Acentası
Nispetiye Cad. No:15/B
Etiler/İstanbul
Tel     : 0212-351 0301
Faks : 0212-351 1190

info@koptur.com

www.dunyaninrenkleri.com