Mart
20

1653

1727

1792

1918

1930

1933

1945

1956

1967

1971

1976

1981

1981

1996

1998

2003

Osmanlı tarihinde ilk bütçeyi yapmakla tanınan Sadrazam Tarhoncu Ahmet Paşa, bundan rahatsızlık duyanların padişaha şikayeti sonucu öldürüldü.
Bilim adamı Isaac Newton öldü.
Fransa Milli Meclisi, giyotinle idamı onayladı. Adını, mucidi Fransız doktor Joseph Ignace Guillotin'den alan giyotin, ilk kez 25 Nisan 1792'de kullanıldı.
Türk Kadını Dershanesi açıldı. Dershanede yabancı dil, Türkçe ve Müzik dersleri ile konferanslar verildi.
Ressam Hoca Ali Rıza, (47) öldü.
Naziler'in ilk toplama kampı, Münih yakınlarında açıldı.
Adana-Ceyhan'da meydana gelen 6.0 büyüklüğündeki deprem 39 can aldı, 328 ev yıkıldı.
Fransa, Tunus'un bağımsızlığını tanıdı. Tunus'un ilk Devlet Başkanı, Habib Burgiba oldu.
Kıbrıs Türk Toplumu Lideri Rauf Denktaş, 3 yıldır ayrı kaldığı adaya dönme kararı aldı.
Atatürk'ün yakın arkadaşı, Anadolu Ajansı'nın şirketleştiği 1 Mart 1925'te kurucuları arasında yer alan gazeteci Falih Rıfkı Atay, (77) İstanbul'da öldü.
Agatha Christie'nin ''Şark Ekspresi'nde Cinayet'' romanına da konu olan ünlü ''Orient Express'', 70 yolcusuyla İstanbul'a geldi.
''Otello'', ''Hamlet'' oyunlarındaki rolleriyle tanınan; Türk tiyatrosunun kurucula rından, oyuncu Ertuğrul Sadi Tek öldü. (Doğumu 1897 İstanbul)
Arjantin'in eski başkanı İsabel Peron, rüşvet suçundan 8 yıl hüküm giydi.
İngiltere hükümeti, ''deli dana'' hastalığının insanlara da bulaştığını açıkladı.
Terör örgütünün elebaşılarından Şemdin Sakık ve kardeşi, Irak'ın kuzeyinde Barzani kuvvetlerine teslim oldu.
ABD'nin Irak operasyonu, Bağdat'ın bombalanmasıyla başladı.

21

1590

1914

1937

1939

1942

1952

1956

1958

1971

1973

1990

1991

1995

1995

İran ile İstanbul Anlaşması imzalandı.
"Şair" Nigâr Hanım ''Kadınlık'' haftalık dergisini yayınlanmaya başladı.
Tunceli'de ''Dersim İsyanı'' başladı. Olaylar 22 Ekim'e kadar süren harekâtlarla denetim altına alındı.
Kurtuluş Savaşı komutanlarından Korgeneral Ali Hikmet Ayerdem öldü.
Şair ve oyun yazarı Hüseyin Suat Yalçın öldü.
950 grostonluk Galatasaray şilebi, Karadeniz'de Kefken açıklarında battı, 15 kişilik mürettebattan kurtulan olmadı.
İlk kadın milletvekillerinden Satı Çırpan (Satı Kadın), Ankara'nın Kazan Köyü'nde öldü.
Sinema ve Dublaj Sanatçısı Ferdi Tayfur, (54) öldü.
CHP'nin hükümeti destekleme kararı alması üzerine, Genel Sekreter Bülent Ecevit istifa etti.
Halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu, Sivas'ın Sivrialan Köyü'nde öldü.
Elazığ'ın Palu İlçesi yakınlarında yolu kesen teröristler, bir araçtan indirdikleri 9 mühendisi öldürdü.
Ankara'nın eski belediye başkanlarından, Mimar, Yazar Vedat Dalokay (64) ile eşi, trafik kazasında öldü.
Nevruz bayramı ilk kez ''resmen'' kutlandı.
Türk Silahlı Kuvvetleri, 35 bin personelin katılımıyla Kuzey Irak harekatı başlattı.

22

1829

1945

1963

1968

1993

1995

2001

2001

Yunan devletinin kuruluşuna ilişkin protokol, Londra'da düzenlenen konferansta Avrupa devletleri elçilerince imzalandı.
Mısır, Suriye, Lübnan, Ürdün, Suudi Arabistan, Irak ve Yemen, Kahire'de Arap Birliği'ni kurdular.
Yassıada duruşmalarında Anayasa'yı ihlal suçundan idama mahkum edilen, ancak cezası yaş haddinden müebbete çevrilen eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar, adli tıbbın verdiği rahatsızlığına ilişkin rapor üzerine, 22 Mart'ta Kayseri Cezaevi'nden tahliye edildi ve bir gün sonra Ankara'da büyük bir kalabalık tarafından karşılandı. Bayar'ın serbest bırakılması tepkilere yol açınca, cezasının ertelenmesine ilişkin karar, 28 Mart'ta kaldırıldı. Gözaltına alınması üzerine Bayar, 30 Mart'ta başladığı açlık grevini, 3 Nisan'da bıraktı.
Paris'te, Nanterre Üniversitesi'nde, ABD'nin Vietnam'da yürüttüğü savaşa karşı çıkan ve eğitimde reform yapılmasını isteyen öğrenciler, Daniel Cohn-Bendit'in liderliğinde üniversitenin birinci amfisini işgal ederek, ''68 Olayları''nı başlattılar.
Yazar Semiha Ayverdi, (87) öldü.
Irak'ın kuzeyindeki harekatta 3 bin terör örgütü mensubu çembere alındı, 200'ü öldürüldü, 8 er şehit oldu, 11 er yaralandı. 23 Mart'ta ise Haftanin kuşatıldı. 89 terörist daha ölü ele geçirildi.
Diyarbakır DGM'de, 5 yıldır süren ''Yüksekova Çetesi'' davasında 15 sanığa 3 ile 30 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi.
Atatürk'ün manevi kızı, ilk kadın pilot Sabiha Gökçen, Ankara'da (88) öldü. Gökçen, 21 Mart 1913'te Bursa'da doğdu.

23

1781

1791

1876

1921

1931

1933

1972

1973

1974

1992

1995

1998

2001

Güneş sisteminin dokuzuncu gezegeni Uranüs keşfedildi.
Hollandalı kadın hakları savunucusu Etta Palm, ''Gerçeğin Dostları Konfederasyonu'' olarak bilinen kadın kulüplerini kurdu.
Ünlü Türk düşünürü Ziya Gökalp, Diyarbakır'da doğdu.
Yunan birlikleri, Uşak ve Bursa üzerinden, Afyon ve Eskişehir'e doğru iki koldan taarruz başlattı.
Türk çocuklarının ilk öğrenimlerini Türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi.
Alman Milli Meclisi Reichstag, Adolf Hitler'e kararnamelerle ülkeyi yönetme yetkisi verdi.
Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam cezalarını onayladı. CHP, 25 Mart'ta idam kararlarının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi, idamların infazını kararlaştırdı.
Tiyatro ve Sinema Sanatçısı Şevkiye May, (58) öldü.
Hükümet, İmralı adasında gömülü olan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın mezarlarının başka bir yere taşınabilmesine izin verdi.
Şırnak'ın Cizre İlçesi'nde meydana gelen olaylarda, güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmaları izleyen Sabah gazetesi muhabiri İzzet Kezer, başından vurularak öldü.
Sanat Tarihçisi Prof. Cevad Mahmut Altar, (93) öldü.
Bakanlar Kurulu'nda, irticayla mücadelede alınması gereken önlemleri içeren yasa tasarılarının büyük bölümü imzalandı.
NATO, Kosova savaşında ''seyreltilmiş uranyum'' mermisi kullandığını itiraf etti.

24

1394

1905

1923

1926

1936

1938

1976

1978

1984

1987

1988

1999

2000

2000

Moğol İmparatoru Timurlenk, tarihin en eski kentlerinden Diyarbakır'ı işgal etti. Yavuz Sultan Selim, 123 yıl sonra Çaldıran Meydan Savaşı'nı kazanarak Diyarbakır'ı geri aldı.
Bilimkurgu romancılığının öncüsü sayılan Jules Verne öldü.
Mustafa Kemal Paşa, Time dergisine kapak oldu.
Türkiye'de petrol arama ve işletilmesinin devletçe yönetilmesini öngören kanun, TBMM'de kabul edildi.
Afyon Zafer Abidesi, Başbakan İsmet İnönü'nün konuşmasıyla açıldı.
Cumhurbaşkanlığı yatı olarak satın alınan Savarona'ya, İngiltere'nin Southampton Limanı'nda törenle Türk Bayrağı çekildi. 1 Haziran'da İstanbul'a getirilen Savarona, Dolmabahçe önüne demir attı. Atatürk, yatı gezerek incelemede bulundu.
Arjantin Devlet Başkanı İsabel Peron, bir darbeyle devrildi.
Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz, sabah aracına bindikten sonra evinin önünde öldürüldü.
Romancı Kerime Nadir, Cerrahpaşa Hastanesi'nde (67)  öldü.
Besteci Ekrem Zeki Ün, (77) Dublin'de öldü.
Eski politikacılardan Prof. Turhan Feyzioğlu, rahatsızlığı sonucu öldü.
NATO, Kosova'daki Sırp saldırılarının sürmesi ve Batı Temas Grubu'nun anlaşma taslağını reddetmeleri üzerine, Yugoslavya'ya karşı hava harekatı başlattı.
Varan Turizm'e ait otobüs, yolcularıyla kaçırıldı. Olaydan sonra yakalanan 3 kişi, 36'şar yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
Genelkurmay Başkanlığı, Talat Aydemir'in idamıyla sonuçlanan 1963'teki darbe girişimine katılan 1459 Harp Okulu öğrencisinin haklarını 37 yıl sonra iade etti.

25

1611

1807

1912

1935

1944

1957

1960

1962

1975

1976

1982

1986

1998

1999

2001

Evliya Çelebi doğdu.
İngiltere Parlamentosu, köle ticaretini yasakladı.
Türk Ocakları kuruldu.
Prof. Afet İnan, Türk Tarih Kurumu As Başkanlığı'na seçildi.
Heykeltıraş Zühtü Müritoğlu ve Hadi Bara'nın yaptıkları Barbaros Hayrettin Paşa Anıtı, görkemli bir törenle açıldı.
Roma'da bir araya gelen Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg, Avrupa Ekonomik Topluluğu (EEC-Avrupa Ortak Pazarı) ve Avrupa Atom Enerjisi Komisyonu'nun (EURATOM) kurulmasına ilişkin ''Roma Antlaşması''nı imzaladı.
Güney Afrika'da Johannesburg'da tüm siyah politik örgütler feshedildi.
EOKA'cılar Kıbrıs'ta iki camiye bomba attılar.
Suudi Arabistan Kralı Faysal, akli dengesi bozuk yeğeni prens Faysal tarafından Riyad'da öldürüldü.
İktisatçı ve tarihçi Şevket Süreyya Aydemir, Ankara'da öldü. ''Tek Adam'', ''İkinci Adam'' yapıtlarıyla tanınan Aydemir, 1897'de Edirne'de doğmuştu.
Ankara Sıkıyönetim Savcılığı, Halkevlerinin kapatılması istemiyle dava açtı.
İşkence yaptığını itiraf eden polis memuru Sedat Caner ile bu itirafları yayımlayan Nokta dergisine dava açıldı.
Manisalı Gençler davasında, Yargıtay'ın bozma kararından sonra 5 tutuklu genç tahliye edildi. Davada tutuklu sanık kalmadı.
Sırbistan, NATO'ya savaş ilan edip BM'ye bildirince, NATO üyesi Türkiye de bu ülkeyle resmen savaşa girmiş oldu. Türkiye, uzun yıllar sonra ilk kez bir savaşta resmi taraf oldu.
Tiyatro sanatçısı Tekin Siper, sahnede kalp krizi geçirerek öldü.

26

1827

1923

1924

1931

1942

1959

1966

1971

1971

1971

1979

1984

1986

1995

1997

1998

2002

2002

Besteci Ludwig Van Beethoven öldü.
Fransız tiyatro sanatçısı Sarah Bernhardt, Paris'te (78) öldü.
Darülfünun, Hukuk Fakültesi öğrencileri üç günlük boykot ilan ettiler.
Ölçüler Kanunu'nun kabul edilmesiyle; ''okka, endaze'' gibi eski ölçülerin yerine, ''kilo, gram, metre, litre'' gibi yeni ölçülerin kullanılması öngörüldü.
Naziler, Yahudileri Polonya'daki Auschwitz kampına götürmeye başladı.
Tiyatro ve Sinema Sanatçısı Suavi Tedü, (44) öldü.
ABD Başkanı Johnson'un özel uçağıyla 2 Şubat'ta tedavi için götürüldüğü Washington'da komadan çıkamayan Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, Ankara'ya getirildi.
Güney Pakistan, Bangladeş adını alarak bağımsızlığını ilan etti. Doğu Pakistan'da iç savaş çıktı.
Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, 12 Mart Muhtırası'yla istifa eden Süleyman Demirel'in yerine Başbakanlığa atanan Nihat Erim'in yeni kabinesini onayladı. Profesör Türkan Akyol (Sağlık Bakanı), ilk kez bir kadın bakan olarak parlamento dışından hükümet üyesi oldu.
İstanbul'da iki kıta birleşti. Boğaz Köprüsü'nün 57. ünitesinin de yerine konulmasıyla kentin Asya ve Avrupa yakaları birbirine bağlandı.
Mısır ile İsrail arasında savaş durumunu sona erdiren anlaşma, Washington'da, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin tarafından imzalandı. ABD Başkanı Jimmy Carter da tanık olarak anlaşmaya imza attı.
Tahran Büyükelçiliği Ticaret Müşavir Yardımcısı Işıl Ünel'in otomobiline bomba yerleştirmek isteyen Ermeni terörist, bombanın patlaması sonucu öldü. 27 Mart'ta ise Büyükelçilik Başkatibi Hasan Servet Öktem, iki ASALA teröristinin saldırısında yaralandı. Askeri Ataşe Yardımcısı İsmail Pamukçu
da, aynı saatlerde uğradığı saldırıdan yaralı kurtuldu. İran güvenlik güçleri, 7 Ermeni teröristi ele geçirdi.
Ünlü afiş ve grafik ustası İhap Hulusi Görey, İstanbul'da öldü.
Sinema sanatçısı Belgin Doruk, (59) İstanbul'da öldü.
Gazeteci Yazar Turhan Dilligil, Ankara'da öldü.
Şişli eski Belediye Başkanı Gülay Aslıtürk hakkında, yolsuzluk iddiaları nedeniyle gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı. İnterpol'ce kırmızı bültenle aranan Aslıtürk, 21 Aralık 1999'da Londra'da yakalandı. Aslıtürk, 250 bin sterlin  kefalet bedeline karşılık mahkemeye teminat sunulması sonucu  serbest bırakıldı.
TBMM Genel Kurulu'nda, AB'ye uyum çerçevesinde hazırlanan ve 8 yasada değişiklik yapan 9 maddelik yasa tasarısı kabul edildi.
İsrail'de ''Uluslararası Geçici Mevcudiyet''e ait araca düzenlenen saldırıda Türk Binbaşı Cengiz Toytunç şehit oldu, Yüzbaşı Hüseyin Özarslan yaralandı.