Tem.
17

1907- Resim sanatında Kübizm akımı doğdu.

1929- Hükümeti devirme iddiasıyla yargılanan komünistlerin davası sonuçlandı: Dr. Hikmet (Kıvılcımlı), Hüsamettin (Özdoğu) ve Laz İsmail beyler 4'er yıl 6'şar ay hapse mahkum edildiler. 24 sanık çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.

1936- İspanya'da, solcu Halk Cephesi'nin seçimleri kazanması üzerine Falanj Partisinin hazırladığı askeri ayaklanma patlak verdi. İspanyol Fas'ında, General Francisco Franco önderliğinde başlayan ayaklanma, kısa sürede yarımadaya yayıldı ve iç savaşa dönüştü.

1945- ABD Başkanı Harry Truman, Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Almanya'nın Potsdam kasabasında bir araya gelerek II. Dünya Savaşı'ndan sonra dünyanın bölüşümünü belirlediler.

1955- Dünyanın en ünlü eğlence parkı Disneyland, California'da açıldı. Yaklaşık 30 hektarlık bir alanı kaplayan Disneyland'de, belirli temalara göre düzenlenmiş çeşitli bölümler vardı. Disney Company, 1971'de de Florida'da Disneyworld'u açtı.

1961- Anıtkabir'in mimarlarından Prof. Emin Onat (53) öldü.

1963- Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) kuruldu.

1968- Üniversite öğrencileri, 6. Filo askerlerini dövüp denize attı; polis eylemlerin merkezi durumundaki İTÜ yurdunu bastı, çıkan çatışmada 53 öğrenci yaralandı.

1975- ABD uzay aracı Apollo, Sovyet uzay aracı Soyuz 19 ile kenetlendi. Astronotlar, iki gün boyunca ortak deneyler yaptı.

1992- Slovak Parlamentosu bağımsızlık ilan etti. Çekoslovakya, Çek ve Slovak cumhuriyetleri adlarıyla iki devlet oldu

18

1904- Rusya-Japonya Savaşı başladı.

1920- Büyük Millet Meclisi'nde milletvekilleri, Misakı Milli üzerine yemin etti.

1925- Adolf Hitler, ''Kavgam'' adlı kitabını yayınladı.

1930- Ankara Etnografya Müzesi halka açıldı.

1932- Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne 56. üye olarak girdi.

1932- Ezanın Türkçe okunacağı açıklandı. Uygulamaya kısa süre sonra geçildi.

1955- Almanya'nın geleceğinin görüşüldüğü ''Dört Büyükler Konferansı'' Cenevre'de başladı.

1965- Yazar Refik Halit Karay, (77) İstanbul'da öldü.

1974- Kıbrıs'ta Türkiye ve Rum kesimlerini ayıran Yeşil Hat'ta hava gerginleşti. TBMM, olağanüstü toplantısında, Kıbrıs'ta darbeyle ortaya çıkan durumu görüştü. ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'in özel temsilcisi Joseph Sisco Ankara'ya geldi. Sisco'nun Atina nezdindeki girişimlerinden sonuç alınamayacağı anlaşıldı. Bunun üzerine Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait bir filo,
19 Temmuz'da çıkarma gemileriyle Akdeniz'e açıldı.

1976- Sovyetler Birliği'nin ilk uçak gemisi Kiev, boğazlardan geçti.

1982- Her yıl 24 Kasım Öğretmenler Günü'nün kutlanması amacıyla bir yönetmelik yayınladı.

1998- İnsanlık ve savaş suçu işleyenlerin yargılanabilmeleri için uluslararası mahkeme kurulmasını öngören sözleşme, Roma'da imzalandı.

2002- Gazeteci-yazar Metin Toker, Ankara'da öldü.

2004- II. Dünya Savaşı sonunda, tarihte savaş amaçlı kullanılmış ikinci ve son atom bombasını Japonya'nın Nagasaki kentine bırakan Amerikalı pilot Charles W. Sweeney, (84) öldü.

2004- Emekli Büyükelçi Kamuran Gürün, (70) İstanbul'da vefat etti.

19

1670- Şarap içilmesi yasaklanan İstanbul'da bütün meyhaneler yıktırıldı.

1929- İtalyan ressam Fausto Zonaro, 75) San Remo'da öldü.

1933- Denizli-Çivril'deki 5.7 büyüklüğündeki depremde 20 kişi yaşamını yitirdi.

1948- Gizli oy, açık sayım sistemini getiren yeni Seçim Kanunu kabul edildi.

1954- Elvis Presley, ilk albümü ''That's All Right Mama''yı çıkardı.

1966- Besteci Suphi Ziya Özbekkan öldü.

1974- İspanya'da Franco, sağlık gerekçesiyle yönetimi Kral Juan Carlos'a devretti.

1974- Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait bir filo, çıkarma gemileriyle Akdeniz'e açıldı.

1979- Sandinistalar, Nikaragua'da Managua'ya girdi.

1980- 12 Mart dönemi başbakanı Nihat Erim, İstanbul'da öldürüldü.

1987- Mehmet Terzi, San Francisco Maratonu'nu kazandı.

1990- ''Karun Hazinesi''nin Türkiye'ye iadesi için açılan davada, New York Federal Mahkemesi Türkiye lehine karar verdi. Metropolitan Museum of Art yetkililerinin 363 parçalık hazineyi Türkiye'ye iade etmek istemesi üzerine anlaşmaya varıldı ve hazine Ekim 1993'te Ankara'ya getirildi.

1991- ABD Başkanı George Bush, resmi ziyaret için Türkiye'ye geldi.

1993- Van'ın Bahçesaray ilçesi Sündüz Yaylası'na saldıran teröristler, 15 çocuk ile 9 kadını katletti.

1993- İstanbul Su ve Kanalizasyon İşletmesi Genel Müdürü Ergun Göknel, yolsuzluk iddiasıyla görevden alındı.

1998- 1980'lerin ünlü bankerlerinden Yalçın Doğan, Ankara'da uğradığı silahlı saldırıda öldü.

2002- Eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden, Cumhuriyetçi Demokrasi Partisi'ni (CDP) kurdu.

20

1402- Yıldırım Bayezid'ın komutasındaki Osmanlı ordusu, Ankara Meydan Muharebesinde Timur'un ordularına yenildi.

1919- Mustafa Kemal Paşa, daha Milli Mücadele'nin başında ''cumhuriyet'' kavramını dile getirdi. Mazhar Müfit (Kansu) Bey'in, Erzurum'da iken, ''Başarı takdirinde hükümet şekli ne olacak?'' sorusuna, ''Açıkça söyleyeyim: Hükümet şekli, zamanı gelince cumhuriyet olacaktır'' cevabını verdi.

1922- Mustafa Kemal'in Başkomutanlığı, süresiz olarak uzatıldı.
(Bu dördüncü ve son uzatma oldu.)

1923- Meksika'da devrimci Panço Villa, bir intikamcı tarafından öldürüldü.

1936- Boğazlar'ın Türkiye egemenliğine geçişini sağlayan Montreux Boğazlar Antlaşması imzalandı.

1947- Tiyatro sanatçısı, yazar Burhanettin Tepsi, (65) öldü.

1948- Mareşal Fevzi Çakmak'ın fahri başkanlığını yaptığı Millet Partisi kuruldu.

1948- Rock şarkıcısı Carlos Santana doğdu.

1951- Ürdün Kralı Abdullah, Kudüs'te öldürüldü.

1959- Oyun yazarı Müsahipzade Celal, (91) öldü.

1965- AP'nin yeni amblemi ''kırat'' oldu.

1967- Ressam Fikret Mualla, (64) Paris'te öldü.

1972- Kuruluş yasası 4 Temmuz 1972'de çıkarılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığı kuruldu.

1973- Çinli dövüş sanatları ustası ve sinema oyuncusu Bruce Lee öldü.

1974- ''Kıbrıs Barış Harekatı'' başladı. Türk Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı hava, deniz ve kara birlikleri, Kıbrıs'a indirme ve çıkarma yaptı, belirli hedeflere doğru ilerledi. Girne'den Lefkoşa'ya kadar uzanan yolu tamamen kontrol altına aldı. Rum ulusal muhafızlarının Lefkoşa'daki üsleri bombalandı. Türk birlikleri Yeşil Hat'a dayandı.

1975- Ege Ordusu kuruldu ve komutanlığına Orgeneral Turgut Sunalp getirildi.

1976- Kıbrıs Barış Harekatı'nın 2. yıldönümü, Kıbrıs Türk Federe Devleti'nde ''Barış ve Özgürlük Bayramı'' olarak kutlandı.

1997- Avrupa Birliği'nin Rum kesimiyle tam üyelik görüşmelerine karşılık; Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında ortak savunma doktrini oluşturulacağı yönünde ortak deklarasyon yayımlandı.

1997- Hakkari'nin Yüksekova ilçesinde yürütülen operasyonlarda, 63 terörist ölü ele geçirildi.

1998- İrticai faaliyetleri saptanan 328 vali yardımcısı ve kaymakamın görevden alınmasına ilişkin kararname, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e sunuldu.

2001- Türk atleti Ebru Kavaklıoğlu, atletizmde Grand Prix'in Monaco ayağında bayanlar 5000 metrede ikinci olarak bu yarışmada ilk üçe giren ilk Türk sporcusu oldu.

21

1899- ABD'li yazar Ernest Hemingway doğdu.

1940- Litvanya, Letonya ve Estonya, Sovyetler Birliği'ne katılma kararı aldı.

1946- Türkiye'de ilk çok partili seçim yapıldı.

1969- Apollo 11 uzay aracı, dört gün sonra Ay'a ulaştı; Neil Armstrong, Türkiye saati ile 04.56'da Ay'a ayak basan ilk insan oldu.

1974- Türk jet uçakları Yunan gemisinin Baf'a personel ve malzeme götürdüğünü tespit ederek, dönmeleri için ihtarda bulundu. Yunan gemileri deniz ve havadan yapılan ihtara uymayarak, Türk donanmasına ateş etti. Kocatepe Muhribi, yanlışlıkla Türk uçaklarınca batırıldı.

1982- Türkiye'nin Rotterdam Başkonsolosu Kemalettin Demirer'e suikast girişiminde bulunuldu. Saldırganlardan biri yaralı ele geçirildi.

1992- Tiyatro ve sinema sanatçısı Yavuzer Çetinkaya, (44) öldü.

1996- Grekoromende Hamza Yerlikaya, Atlanta Olimpiyatları'nda altın madalya kazandı.

1996- Türk Hava Kuvvetleri, terör örgütü PKK'nın Irak'ın kuzeyindeki en büyük kamplarından Bote'yi vurdu.

1999- MİT, terör örgütü PKK'nın 3. adamı olarak bilinen Cevat Soysal'ı 18 Temmuz'da Moldova'da yakaladıktan sonra, Türkiye'ye getirdi.

2000- Çeşme'deki Dünya Lazer Radyal Gençler Şampiyonası'nda Güray Zümbül, altın madalya kazanarak Türkiye'ye bu daldaki ilk dünya şampiyonluğunu getirdi.

22

1913- Sırbistan, II. Balkan Savaşı'ndan topraklarını genişleterek çıktı. Bükreş Anlaşması ile Osmanlı, I. Balkan Savaşı'nda yitirdiği Edirne ve Kırklareli'yi geri aldı.

1917- Rus Çarı'nın tahttan indirilmesiyle kurulan geçici hükümette, Alexander Kerenski başbakan oldu.

1922- İttihat ve Terakki liderlerinden Cemal Paşa, Gürcistan'da uğradığı suikastta öldü.

1924- Paris Olimpiyatları başladı.

1949- İstanbul Topkapı'da Türkiye'nin ilk ampul fabrikası açıldı.

1965- TBMM, Milli İstihbarat Teşkilatı Kuruluş Kanunu'nu kabul etti.

1967- Adapazarı ve çevresinde meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki depremde 89 kişi öldü, 400'den fazla kişi yaralandı.

1974- ABD ve İngiltere dışişleri bakanlıkları yetkilileri aracılığıyla, Türkiye ile Yunanistan arasında ateşkes anlaşmasına varıldı. Yunan cuntasının Kıbrıs'ta işbaşına getirdiği Nikos Sampson, cumhurbaşkanlığından istifa etti.

1980- DİSK Genel Başkanı ve Türkiye Maden-İş Sendikası Genel Başkanı Kemal Türkler, 60) İstanbul'da öldürüldü.

1981- Terörist Mehmet Ali Ağca, Roma'da ömür boyu hapse mahkum edildi.

1987- İstanbul'un eski valilerinden Fahrettin Kerim Gökay öldü.

1987- Gazeteci Örsan Öymen (49) yaşama veda etti.

1992- Operet, tiyatro ve sinema sanatçısı Toto Karaca, (80) öldü.

1996- Yazar Adalet Ağaoğlu, kaldırıma çıkan bir otomobilin çarpması sonucu ağır yaralandı.

2002- DSP'den istifa edenler, Yeni Türkiye Partisi'ni (YTP) kurdular. İsmail Cem'in genel başkanlığındaki YTP, 63 milletvekiliyle TBMM'de temsil edilmeye başlandı.

2003- Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'in oğulları Uday ve Kusay, Musul'daki çatışmada ölü ele geçirildi.

23

1784- Erzincan'daki şiddetli depremde 5000 kişi öldü.

1829- William Austin Burt, daktilonun ilk hali olan ''typographer''i buldu.

1888- Enternasyonal, ilk kez Fransa'nın Lille kentinde işçiler tarafından söylendi.

1909- Serbesti gazetesinde, İttihat ve Terakki karşıtı yazılarıyla tanınan Gazeteci Hasan Fehmi, Galata Köprüsü'nde kimliği belirlenemeyen bir kişi tarafından tabancayla öldürüldü.

1911- İstanbul'da, Aksaray Yeşiltulumba'da çıkan büyük yangında yaklaşık 300 ev hasar gördü.

1919- Mimar Muzaffer Bey'in eseri olan ''Hürriyeti Ebediye'' tepesi açıldı.

1919- Erzurum Kongresi başladı. Başkan seçilen Mustafa Kemal Paşa, uzun konuşmasında özetle, ''...tarih bir milletin kanını, hakkını, varlığını hiçbir zaman inkar edemez. Bu nedenle böyle bir batıl örtünün arkasından vatanımız ve milletimiz aleyhinde verilen hükümler, kanaatler muhakkak  iflasa mahkumdur'' dedi. Kongre, 7 Ağustos'a kadar sürdü.

1932- Alman mimar Hermann Jansen'in hazırladığı Ankara Planı onaylandı.

1939- Hatay'da yönetim, Türk hükümetine devredildi.

1941- Hattat Kamil Akdik (80) öldü.

1951- Amerikan Filosu, İstanbul'u ziyaret etti.

1965- Erzurum'da Atatürk ve Erzurum Kongresi Anıtı açıldı.

1967- Şair, yazar Ahmet Kutsi Tecer (66) öldü.

1972- Gazeteci Yazar Suat Derviş (67) vefat etti.

1974- Kıbrıs'ta üç günlük harekatta 57 şehit, 184 yaralı ve 242 kayıp verildi.

1976- Sismik-1 araştırma gemisi (Hora), İstinye Tersanesi'nden törenle Ege'ye açıldı.

1989- Ressam Cevat Dereli (89) İstanbul'da öldü.

1991- Türk Hafif Müziği sanatçısı Ertan Anapa, İstanbul'da yaşama veda etti.

1996- Aydın İdare Mahkemesi, Gökova, Yeniköy ve Yatağan termik santrallerinin çevreye zarar verdiği gerekçesiyle faaliyetlerinin durdurulması istemini kabul etti.

2000- Sunucu, yazar Cenk Koray İstanbul'da öldü.

2000- Yasemin Dalkılıç, Bodrum'da sualtı sporları limitsiz dalışta 120, limitli değişken ağırlıkla serbest dalışta ise 100 metre ile iki yeni dünya rekoru kırdı.