Mart
26

1827- Besteci Ludwig Van Beethoven öldü.

1923- Fransız tiyatro sanatçısı Sarah Bernhardt, Paris'te (78)  öldü.

1924- Darülfünun, Hukuk Fakültesi öğrencileri üç günlük boykot ilan ettiler.

1931- Ölçüler Kanunu'nun kabul edilmesiyle; ''okka, endaze'' gibi eski ölçülerin yerine, ''kilo, gram, metre, litre'' gibi yeni ölçülerin kullanılması öngörüldü.

1942- Naziler, Yahudileri Polonya'daki Auschwitz kampına götürmeye başladı.

1959- Tiyatro ve Sinema Sanatçısı Suavi Tedü (44) öldü.

1966- ABD Başkanı Johnson'un özel uçağıyla 2 Şubat'ta tedavi için götürüldüğü Washington'da komadan çıkamayan Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, Ankara'ya getirildi.

1971- Güney Pakistan, Bangladeş adını alarak bağımsızlığını ilan etti. Doğu Pakistan'da iç savaş çıktı.

1971- Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, 12 Mart Muhtırası'yla istifa eden Süleyman Demirel'in yerine Başbakanlığa atanan Nihat Erim'in yeni kabinesini onayladı. Profesör Türkan Akyol (Sağlık Bakanı), ilk kez bir kadın bakan olarak parlamento dışından hükümet üyesi oldu.

1971- İstanbul'da iki kıta birleşti. Boğaz Köprüsü'nün 57. ünitesinin de yerine konulmasıyla kentin Asya ve Avrupa yakaları birbirine bağlandı.

1979- Mısır ile İsrail arasında savaş durumunu sona erdiren anlaşma, Washington'da, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin tarafından imzalandı. ABD Başkanı Jimmy Carter da tanık olarak anlaşmaya imza attı.

1984- Tahran Büyükelçiliği Ticaret Müşavir Yardımcısı Işıl Ünel'in otomobiline bomba yerleştirmek isteyen Ermeni terörist, bombanın patlaması sonucu öldü. 27 Mart'ta ise Büyükelçilik Başkatibi Hasan Servet Öktem, iki ASALA teröristinin saldırısında yaralandı. Askeri Ataşe Yardımcısı İsmail Pamukçu
da aynı saatlerde uğradığı saldırıdan yaralı kurtuldu. İran güvenlik güçleri, 7 Ermeni teröristi ele geçirdi.

1986- Ünlü afiş ve grafik ustası İhap Hulusi Görey, İstanbul'da öldü.

1995- Sinema sanatçısı Belgin Doruk (59)  İstanbul'da öldü.

1997- Gazeteci Yazar Turhan Dilligil Ankara'da öldü.

1998- Şişli'nin eski Belediye Başkanı Gülay Aslıtürk hakkında, yolsuzluk iddiaları nedeniyle gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı. İnterpol'ce kırmızı bültenle aranan Aslıtürk, 21 Aralık 1999'da Londra'da yakalandı. Aslıtürk, 250 bin sterlin
kefalet bedeline karşılık mahkemeye teminat sunulması sonucu serbest bırakıldı.

2002- TBMM Genel Kurulu'nda, AB'ye uyum çerçevesinde hazırlanan ve 8 yasada değişiklik yapan 9 maddelik yasa tasarısı kabul edildi.

2002- İsrail'de ''Uluslararası Geçici Mevcudiyet''e ait araca düzenlenen saldırıda Türk Binbaşı Cengiz Toytunç şehit oldu, Yüzbaşı Hüseyin Özarslan yaralandı.

2005- ''Kiziroğlu Mustafa Bey'' türküsünün derleme ve düzenlemesiyle tanınan halk ozanı Murat Çobanoğlu vefat etti.

27

  425- İmparator II. Theodosius zamanında İstanbul'da, ''Auditorium'' adıyla ilk yüksek okul açıldı. Okulda 31 profesör, Latince ve Grekçe hitabet ve gramer, hukuk ve felsefe dersleri vermeye başladı.

1889- Ünlü romancı, diplomat, gazeteci, Anadolu Ajansı'nın kurucularından Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Kahire'de doğdu.

1923- Trabzon Milletvekili Ali Şükrü Bey, Ankara'da Topal Osman'ın adamları tarafından öldürüldü.

1930- Gazete primleri hakkında kanun, TBMM'de kabul edildi. (Kanun, yeni Türk harflerinin kabulünden bu yana çıkan günlük siyasi gazete sahiplerine prim ödenmesini öngörüyordu.)

1945- ''Aşkı Memnu''nun yazarı Halit Ziya Uşaklıgil, İstanbul'da öldü.

1962- Dünya Tiyatro Günü, merkezi Paris'te bulunan Uluslararası Tiyatro Enstitüsünün (ITI) girişimiyle bu yıldan itibaren kutlanmaya başlandı.

1964- İki Türk bakanın görevine son veren Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios, Rauf Denktaş'ın adaya girişini yasakladı.

1974- Türk Yükseltme Cemiyetinin adı ''Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği'' olarak değiştirildi.

1976- Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil ile ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger, Washington'da Savunma İşbirliği Anlaşması'nı imzaladı. Bu anlaşmaya göre, Türkiye üslere izin çıkaracak, ABD de buna karşılık Türkiye'ye yardımda bulunacaktı.

1977- Kanarya Adaları'nın Tenerife Havaalanı'nda uçuşa geçmek üzere olan Hollanda Havayolları'na ait Boeing 747 tipi yolcu uçağı, yine havalanmak üzere olan Pan Am'a ait başka bir Boeing ile pistte çarpıştı. Kazada 575 kişi öldü, 70 kişi yaralandı.

1986- Hayali mobilya davasında 10 yıldır yargılanan Yahya Demirel, tahliye edildi.

1987- Ünlü ressam Mahmut Cuda, İstanbul'da öldü. Cuda, 1904 yılında Muğla'nın Fethiye ilçesinde doğmuştu. 1987- ''Hora'' (Sismik-1) gemisinin, petrol aramak için Ege'nin uluslararası karasularına açılmasının Yunanistan'ın petrol aramaları için açıkladığı tarihe rastlaması, iki ülkenin silahlı kuvvetlerini alarma geçirdi. Kriz, 28 Mart'ta NATO ve ABD'nin devreye girmesiyle donduruldu.

1996- ABD Başkanı Bil Clinton, eşi Hilary ve kızı Chelsea ile Türkiye'ye geldi.

2000- Vladimir Putin, Rusya Devlet Başkanlığı'na seçildi

28

1910- İstanbul'daki ilk trafik kazasında bir kişi yaralandı.

1920- Kilis'ten 26 Mart sabahı hareket eden Fransız kuvvetleri, Kilis-Antep yolunu kapatan Teğmen Şahin komutasındaki milli kuvvetlerle çarpıştı. Şahin Bey şehit düştü. Fransız kuvvetleri Antep'e girdi.

1939- İspanya İç Savaşı, Franco'nun Madrid'i almasıyla bitti.

1944- Adapazarı ve civarındaki depremde 2 bin 831 kişi öldü.

1961- Anayasanın halkoyuna sunulması hakkındaki kanun kabul edildi.

1962- Üniversitelerden atılan 147 öğretim üyesinin görevlerine dönmelerini sağlayan kanun benimsendi.

1965- ABD'de, Martin Luther King'in önderliğinde, Alabama'da 25 bin kişi sivil haklar için yürüdü.

1966- Doktorların, rahatsızlığı nedeniyle görevine devam edemeyeceği kararı verdiği Cemal Gürsel'in yerine Cevdet Sunay Cumhurbaşkanı seçildi.

1969- Manisa ve çevresindeki 6.6 büyüklüğündeki depremde 53 kişi öldü.

1970- Gediz'de 7.2 büyüklüğündeki depremde 1086 kişi öldü.

1973- ''Baba'' (1972) filmindeki rolüyle en iyi erkek oyuncu dalında Oscar ödülüne layık görülen Marlon Brando, sinema sektörünün Kızılderililere karşı tutumunu protesto ederek, ödülü reddetti.

1982- Türk Parasının Kıymetini Koruma Kararı yürürlüğe girdi.

1988- Türkiye'de kendisine ilk kez yapay kalp takılan kişi Halit Şahin öldü.

29

1430- Osmanlılar, Selanik ve İyonya'yı fethetti.

1827- Beethoven, Viyana'da 10 bin kişinin katıldığı törenle toprağa verildi.

1903- Marconi'nin telsiz sistemi aracılığıyla Londra ve New York arasında düzenli haber akışı başladı.

1919- Batı Afrika'da ve Brezilya'da güneş tutulmasını izleyen Londra Kraliyet Bilim Derneğinden bilim adamları, Albert Einstein'ın ''genel rölativite teorisi''ni doğruladılar.

1938- Harp Okulu Mahkemesi, Nazım Hikmet'i 28 yıl hapse mahkum etti.

1950- Nazım Hikmet, Bursa Cezaevinde açlık grevine başladı.

1956- İlk Türk sinemacılardan Fuat Uzkınay öldü.

1957- Kıbrıs'ta gerginliğin tırmanması üzerine adada sokağa çıkma yasağı konuldu.

1966- Leonid Brejnev, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreterliğine getirildi. Brejnev, ABD'nin Vietnam politikasını kınadı.

1966- ''Kızıl Tuğ'' ve benzeri tarihi romanlarıyla tanınan yazar Abdullah Ziya Kozanoğlu öldü.

1968- Türkiye'de ilk böbrek nakli, İstanbul'da Doktor Atıf Taykurt ve ekibi tarafından gerçekleştirildi.

1979- Uganda'da İdi Amin rejimi askeri darbeyle devrildi. İdi Amin kaçtı.

1982- ''Carmina Burana''nın Alman bestecisi Carl Orff, (87)  Münih'te öldü.

1984- Şair, Yazar İlhami Bekir Tez, (78)  vefat etti.

1989- DYP Siirt Milletvekili Abdülrezzak Ceylan, TBMM'de bir tartışma sırasında vurularak öldürüldü. ANAP Siirt Milletvekili İdris Arıkan olayın zanlısı olarak tutuklandı.

1989- Londra'da dünyanın ilk ''tüp beşizler''i doğdu.

1999- Eski TÜSİAD başkanlarından iş adamı Ali Koçman öldü.

2000- ''Mıstık'' olarak tanınan, ünlü karikatürist Mustafa Eremektar, İstanbul'da vefat etti.

2005- Muğla yöresinin en ünlü türkülerinden ''Ormancı''nın kahramanlarından Mustafa Şahbudak (Bay Mustafa), (83)  öldü.

30

1432- Fatih Sultan Mehmet, Edirne'de dünyaya geldi.

1856- Osmanlı Devleti, Fransa, İngiltere ve Sardinya-Piemonte; Rus Çarlığı ile Kırım Savaşı sonunda Paris Anlaşmasını imzaladılar.

1924- Ankara Müftüsü Mehmet Rifat (Börekçi) Efendi, Diyanet İşleri Başkanlığı'na atandı.

1938- Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Atatürk'ün hastalığına ilişkin ilk resmi bildiriyi yayınladı.

1951- ABD'de, Ethel ve Julius Rosenberg çifti, Sovyetler Birliği hesabına çalıştıkları ve ABD'nin nükleer sırlarını bu ülkeye sattıkları iddiasıyla idama mahkum edildi. İdamlar, 1953 Haziranında infaz edildi.

1956- ''Üç İstanbul'' romanının yazarı Mithat Cemal Kuntay, (71)  öldü.

1957- Ressam, Şair Arif Dino, (67)  İstanbul'da vefat etti.

1971- Ezanın Türkçe okunması için Senatoya yasa önerisi verildi.

1972- Ordu'nun Ünye ilçesindeki NATO Hava Üssü'nde görevli 3 İngiliz teknisyeni 27 Mart'ta kaçıran Mahir Çayan ile 9 arkadaşı, Tokat'ın Niksar ilçesine bağlı Kızıldere köyünde saklandıkları evde ölü ele geçirildi. 3 İngiliz de aynı evde ölü bulundu. Ertuğrul Kürkçü, sağ yakalandı.

1981- ABD Başkanı Ronald Reagan, Washington'da bir suikast girişimi sonucu vurularak yaralandı.

1998- AB, Rum kesimi ile üyelik görüşmelerine başladı. KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, ''AB, 34 yıllık haksızlığa son damgayı vurdu'' dedi.

2005- Kabahatler Yasa Tasarısı, TBMM'de kabul edildi.

31

1848- Margaret ve Kate Fox adlı iki kız kardeş, ruhlar dünyasıyla ilişki kurduklarını iddia ederek, ''ilk profesyonel medyumlar'' oldu.

1889- Paris'te, 1789 Fransız Devrimi'nin 100. yıldönümü için, Gustav Eiffel tarafından yapılan Eyfel Kulesi açıldı.

1901- Avusturya Macaristan Başkonsolosu Emile Jelinek'in Daimler'e ısmarladığı 4 silindirli araç sahibine teslim edildi; Jelinek yeni aracına kızı ''Mercedes''in adını verdi.

1920- İstanbul'un işgali üzerine Anadolu'ya geçen aydınlar arasında bulunan Yunus Nadi (Abalıoğlu) ile Halide Edip (Adıvar), yolda buluştuklarında, Ankara'ya ulaşır ulaşmaz, ''Anadolu Ajansı'' adıyla bir haber ajansı kurulmasını, Mustafa Kemal Paşa'ya önermeyi kararlaştırdılar.

1921- II. İnönü Savaşı'nda, Türk ordusunun karşı taarruzu başladı.

1923- Londra'da toplanan İtilaf Devletleri temsilcileri, Türkiye'nin 8 Mart'taki notasına cevap vererek, Lozan'da kesintiye uğrayan görüşmeleri sürdürmeye çağırdılar. Türkiye, çağrıyı 7 Nisan'da kabul etti.

1925- Şeyh Sait Ayaklanması'nın olduğu bölgede, Divanı Harp idam cezalarının, onay gerektirmeden yerine getirilmesi hakkındaki kanun kabul edildi.

1928- Torbalı'da 7.0 büyüklüğündeki depremde 50 kişi öldü.

1930- Afet (İnan) Hanım, partiye üye yazılan ilk kadın oldu.

1965- Amerika, Vietnam'a 3500 deniz piyadesi gönderdi. Sıcak savaşın içine girdi.

1975- Şair, yazar Munis Faik Ozansoy, (64)  öldü.

1975- Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti (39. Hükümet), Süleyman Demirel başkanlığında kuruldu.

1990- IX. İstanbul Film Festivali programında yer alan Yusuf Kurçenli'nin ''Karartma Geceleri'' filmi, Denetim Kurulunca yasaklandı.

Nisan
1

1564- ''NİSAN BİR...'' İlk şakalar Fransa'da yapılmaya başlandı. Bu yıl değiştirilen takvime göre, eski yılbaşı sayılan nisanın 1'i, yerini yeni yılbaşı ''1 ocak''a bırakmaktaydı. Nisanın birinde yeni yıl kutlamaya alışmış olan halk ve yeni takvim uygulamasını beğenmeyenler, çeşitli şakalar yapmaya başladılar.
Fransızlar, bu şakalara ''Poisson D'avril'' (Nisan balığı) adını verdiler.

1778- Oliver Pollock, doların simgesini yarattı.

1921- Metristepe'deki 10. Yunan Tümeni'nin geri çekilmesinin ardından taarruza geçen Türk birlikleri, II. İnönü Savaşı'nı kazandı. Milli Mücadele sürecinin dönüm noktalarından biri olan bu zaferin ardından; Fransa, Ankara ile anlaşmanın yollarını aramaya başladı.

1924- Topkapı Sarayı'nın mevcut eşyasıyla, İstanbul Asarı Atika Müzeleri Müdürlüğüne bağlanarak müzeye dönüştürülmesi, Bakanlar Kurulunca karara bağlandı.

1924- Münih'teki darbe girişimi dolayısıyla Nazi lideri Adolf Hitler, 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

1926- 30 Ağustos'un, ''Zafer Bayramı'' olarak kutlanması hakkındaki kanun kabul edildi.

1928- Ankara Borsası, Maliye Bakanı Fuat Ağralı tarafından açıldı.

1944- Şehir Tiyatrosu sanatçısı Hazım Körmükçü, (46)  İstanbul'da öldü.

1948- İstanbul Fındıklı'daki Güzel Sanatlar Akademisi binası yandı.

1949- Türkiye, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne katıldı.

1950- BM, Kudüs'ün ikiye bölünmesi planını kabul etti.

1950- Eski başbakanlardan Recep Peker, İstanbul'da öldü.

1954- Migros şirketi kuruldu.

1955- Kıbrıs'ta EOKA terör örgütü faaliyetlerine başladı.

1957- Batı Almanya'da bilim adamları nükleer silahlar üzerine çalışmayı reddetti.

1958- Kıbrıs'ta EOKA'cılar, İngilizlere savaş ilan etti. EOKA'nın lideri Grivas, Türklere de gözdağı verdi.

1965- Nüfus planlaması hakkındaki kanun, TBMM'de kabul edildi.

1965- Türkiye, BM Genel Sekreteri U-Thant'ın özel temsilcisi Golo Plaza'nın Kıbrıs konusundaki raporunu reddetti.

1969- Münir Nurettin Selçuk'un Amerika'da verdiği konser, 525 televizyon kanalı tarafından naklen yayınlandı.

1978- Cumhuriyet döneminin ilk rektörü Ord. Prof. Dr. İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu, Ankara'daki evinde (92) öldü.

1979- Balıkçılar, 1 Nisan gününü Balık Bayramı ilan ettiler. Kumkapı'da 2 saat içinde halka 1,5 ton balık dağıtıldı.

1979- Humeyni, İran'da şeriat ilan etti.

1982- Nokta dergisi yayın hayatına başladı.

1989- Şair Orhon Murat Arıburnu, (69) öldü.

1996- 1978 yılında 7 öğrencinin ölümüyle sonuçlanan ''16 Mart katliamı'' davası yeniden açıldı.

2005- 24. Uluslararası İstanbul Film Festivali ''Yaşam Boyu Başarı Ödülü, sinema sanatçısı Sophia Loren'e verildi.

2005- 10 yıldır süren 61 sanıklı Hizbullah davasında 22 tetikçi ağırlaştırılmış ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

2005- Cumhuriyetin Tapu Kadastrosunu kuran, 16 eski dil bilen hayattaki tek kişi sıfatıyla ''ölene kadar emekliliği yasak'' olan Milli Savunma Bakanlığı uzman bilirkişisi, şair, İstiklal Madalyası sahibi Naci Tanrısever (Karamanoğlu Naci Bey) İstanbul'da (104)  öldü.