Mayıs
28

1492- Mimar Sinan Kayseri'nin Ağırnas Köyü'nde doğdu.

1862- Sayıştay kuruldu.

1902- Bilim adamı Thomas Edison pili buldu.

1918- Azerbaycan bağımsızlığını ilan etti. 28 ay bağımsız kalan Türk devleti, 27 Nisan 1920'de Sovyetler Birliği'ne katıldı.

1919- Mustafa Kemal Paşa, Havza'dan, sivil ve asker yüksek memur ve komutanlıklara, işgallere karşı çıkılan mitingler düzenlenmesini bildirdi.

1919- İstanbul'da tutuklanan İttihat ve Terakki ileri gelenleri, Malta'ya sürgüne gönderildiler. Bu ilk kafilede 66 kişi yer alıyordu. Sürgünler 20 Kasım 1920'ye kadar sürdü.

1928- Bakanlar Kurulu, Millet Mektepleri açılmasını kararlaştırdı.

1953- Kore'de 28-29 Mayıs savaşlarında Türk Tugayı 155 şehit verdi.

1959- ABD tarafından uzaya gönderilen iki maymun sağ olarak döndü.

1960- Cemal Gürsel, ''devlet başkanı'' oldu.

1961- Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) Londra'da kuruldu.

1978- ''Onlar Grubu'' ressamlarından Orhan Peker, (52) İstanbul'da öldü.

1986- Şair Edip Cansever, (58) İstanbul'da öldü.

1987- Batı Alman pilot Mathias Rust küçük uçağıyla Sovyet hava koridorunu delerek Kızıl Meydan'a indi. Hava Kuvvetleri Başkomutanı Koldunov, görevden alındı.

1992- Türkiye ile Nahçivan'ı birbirine bağlayan ''Ümit Köprüsü'' hizmete girdi.

1997- Sınır ötesi operasyonda ölü ele geçirilen terörist sayısı 1.817'ye ulaştı.
NATO, Rusya'yı sınırlı ortak ilan etti.

29

1453- Fatih Sultan Mehmet İstanbul'u fethetti.

1807- Kabakçı Mustafa Ayaklanması'nda, isyancılar Şehzade Mustafa ve Mahmut'un kendilerine teslimini İstediler. Sultan III. Selim tahttan indirildi; IV. Mustafa tahta çıktı.

1913- Ulviye Mevlan yönetiminde Kadınlar Dünyası dergisi yayımladı.

1919- Ankara'da Hükümet Konağı meydanında İzmir'in işgalini protesto amacıyla büyük bir miting yapıldı.

1927- Ankara-Kayseri demiryolu, İsmet Paşa tarafından açıldı.

1936- Türk Bayrağı Hakkında Kanun, TBMM'de kabul edildi.

1937- Türkiye ile Fransa arasında ''Sancak''ın (Hatay) Tamamiyet-i Mülkiyesini Tekeffül eden Antlaşma'' ile ''Türkiye - Suriye Hududunun Teminine dair Antlaşma ve Müşterek Beyanname ve Beyannameye bağlı Protokol'' Cenevre'de imzalandı.

1942- ''Elmalılı Küçük Hamdi'' olarak bilinen Mehmet Hamdi Yazır öldü.

1953- Yeni Zelandalı dağcı Edmund Hillary ile Nepalli Şerpa yerlisi yardımcısı Tenzing Norgay denizden 8881 metre yükseklikteki dünyanın en yüksek noktasına ulaşan ilk insanlar oldular.

1960- İstanbul Harbiye'de gözaltında bulunan eski İçişleri Bakanı Namık Gedik intihar etti.

1974- Deniz Kuvvetleri'ne ait Çandarlı harita gemisi, savaş gemileri eşliğinde Ege Denizi'nde petrol arama araştırması yapmak üzere Beykoz'dan hareket etti.

1977- CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, İzmir Çiğli Havaalanı'nda bulunduğu sırada, bir silahtan çıkan mermi, CHP'li Mehmet İsvan'ın yaralanmasına yol açtı. Merminin bir polis memurunun ateş alan gaz tüfeğinden çıktığı açıklandı.

1980- MHP'liler, Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak'ın öldürülmesini Çorum'da protesto ettiler. Olaylar, 2 Temmuz'da sokağa çıkma yasağı konulmasına rağmen, aralıklarla 6 Temmuz'a kadar sürdü. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, 8 Temmuz'da Çorum'a geldi. Olaylar yatıştıktan sonra kentin değişik yerlerinde 48 ceset bulundu.

1983- Söz yazarı Çiğdem Talu öldü.

1985- Avrupa Kupası finali için Liverpool-Juventus maçının yapıldığı Belçika'nın Heysel Stadyumu'nda çıkan olaylarda 41 kişi öldü, 350 kişi yaralandı.

1985- İstanbul Boğazı'nda 2. boğaz köprüsünün (Fatih Sultan Mehmet) temeli atıldı.

1989- Ses sanatçısı Sabite Tur Gülerman (62) öldü.

1990- Sovyetler Birliği'nde, radikal reformcu Boris Yeltsin, Rusya Federasyonu Parlamentosu Başkanlığı'na seçildi.

1993- Almanya Solingen'de Neonaziler bir evi kundakladı; 5 Türk yanarak öldü

30

1453- Fatih Sultan Mehmet, Hızır Bey'i (Çelebi) İstanbul'a ilk belediye başkanı olarak atadı.

1631- Fransa'nın ilk gazetelerinden, ''La Gazette'', Theophraste Renaudot tarafından yayımlanmaya başlandı

1740- Osmanlı Devleti, Fransa ile imtiyaz (kapitülasyon) antlaşması yaptı.

1876- Sultan Abdülaziz tahttan indirildi. Yerine V. Murat tahta çıkarıldı.

1921- Çankaya Köşkü, Mustafa Kemal'e armağan edildi. (Atatürk, köşkü bir yazı ile orduya bağışlamıştır.)

1954- Demokrat Parti, Kırşehir'i ilçe yaptı. Kırşehir üç yıl sonra yeniden il oldu.

1971- İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom'u kaçırmaktan aranan Mahir Çayan ve arkadaşı Hüseyin Cevahir, Maltepe'de rasgele girdikleri Binbaşı Dinçer Erkan'ın evinde, binbaşının kızı Sibel'i rehin aldılar.

1971- İnsansız ABD uzay aracı Mariner 9, Mars'tan bilimsel amaçlarla bilgi toplamak üzere uzaya fırlatıldı.

1984- Eski Cumhuriyet Senatosu başkanlarından İbrahim Şevki Atasagun Ankara'da öldü.

1996- Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı, Habitat II Kent Zirvesi İstanbul'da başladı

31

1799- Napolyon Bonapart, Akka yenilgisinin ardından, savaş meydanını Cezzar Ahmet Paşa kuvvetlerine terk etti.

1920- Ankara Hükümeti, Fransa ile antlaşma yaptı.

1930- Dolmabahçe Sarayı salonunda ''Beynelmilel Turizm Kongresi'' düzenlendi.

1933- İstanbul Darülfünunu'nun kapatılıp yerine Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı yeni bir üniversitenin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi. MEB, ''İstanbul Üniversitesi''ni kurmakla görevlendirildi.

1946- Varto-Hınıs'ta 5.7 büyüklüğündeki depremde 839 kişi öldü.

1957- Atatürk Üniversitesi Kanunu kabul edildi.

1962- Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann, İsrail'de asıldı.

1963- ''Manisa Tarzanı'' olarak tanınan Ahmet Bedevi öldü.

1969- Ünlü soprano Maria Callas, Pier Paolo Pabolini'nin Göreme'de çekeceği ''Medea'' filmi için Türkiye'ye geldi.

1974- Devlet memurlarıyla ilgili Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe girdi. Böylece, hafta tatilleri cumartesi ve pazar olmak üzere iki gün oldu.

1983- Milli Güvenlik Konseyi, 79 sayılı bildirisiyle Büyük Türkiye Partisi'ni kapattı.

1994- 11 gün önce geçirdiği trafik kazasından sonra bitkisel hayata giren müzisyen Uzay Heparı öldü.

1999- Terör örgütü PKK'nın elebaşı Abdullah Öcalan'ın yargılanmasına, İmralı adasında başlandı.

2000- Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na Mustafa Bumin seçildi.

Haz.

1

1885- ''Sefiller''in yazarı Fransız şair ve romancı Victor Hugo öldü.

1911- Türk Hava Kuvvetleri: Harbiye Nazırı (Savaş Bakanı) Mahmut Şevket Paşa'nın, ''balon ve uçak satın almak, pilot yetiştirmek ve hava tesisleri yaptırmak için görevlendirdiği Kurmay Yarbay Süreyya (İlmen) Bey'in, bu işlerin ''Teknik Birlikler ve Müstahkem Mevkiler Müfettişliği''ne bağlı olarak yapılması önerisinin uygun görülmesiyle, söz konusu müfettişliğin 2. şubesinde bir ''Tayyare Komisyonu'' kuruldu. Bu komisyonun kuruluşu, aynı zamanda Türk Hava Kuvvetleri'nin kuruluş tarihi olarak benimsendi.

1929- 1 Kasım 1928 tarihli Yeni Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkındaki Kanun gereğince, devlet muamelelerinde ve kayıtlarda tamamen yeni harfler kullanılmaya başlandı.

1930- Resmi ve özel bütün kurumlarda Arap harflerinin kullanılış izni sona erdi.

1930- İstanbul'da Galata Köprüsü'nde 85 yıldır alınan geçiş ücreti kaldırıldı.
Köprü 1845'te açıldığında, geçiş tarifesi yayalar için 5 para, hamallar için 10 para, yüklü arabalar için 5 kuruş, yüklü beygirler için 40 para, koyunlar için 3 para olarak belirlenmişti.

1938- Atatürk, Savarona yatında kalmaya başladı.

1943- İstanbul Radyosu, radyo müdürü Vedat Nedim Tör gözetiminde bir aylık deneme yayınına başladı.

1971- Maltepe'de bir evde, Mahir Çayan ile Hüseyin Cevahir tarafından rehin tutulan Sibel Erkan, bir operasyonla kurtarıldı. Çatışmada Hüseyin Cevahir öldü, Mahir Çayan yaralandı.

1973- Yunan hükümeti monarşiyi kaldırarak Cumhuriyet ilan etti.

2000- İşsizlik Sigortası yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeyle zorunlu tasarruf uygulaması sona erdi.

2

1519- Rönesansı başlatan heykelci, mimar, mühendis Leonardo da Vinci öldü.

1926- Atlantik'in iki yakası arasında ilk faks mesajı gönderildi. ABD'nin Londra Büyükelçisi Alanson Bigelow Houghton'un, Augustus John tarafından çizilen resmi, Londra'dan New York'taki New York Times bürosuna geçildi.

1938- Ordu Süvari Ekibi, Roma'da Milletler Kupası yarışlarında altın Mussolini kupasını kazandı.

1939- Ankara'da 1. Neşriyat Kongresi toplandı.

1945- İtalya'daki Alman işgal birlikleri Müttefik ordularına, Berlin'deki Alman güçleri Sovyet Mareşal Jukof'un birliklerine teslim olmaya başladı.

1953- Uluslararası Tiyatro Enstitüsü Türkiye Merkezi kurucuları seçildi.

1972- Pele'nin de oynadığı Brezilya şampiyonu Santos futbol takımı İstanbul'a geldi. Santos ertesi gün Fenerbahçe'yi 6-1 yendi.

1972- ABD'den alınan TCG Oruç Reis ile TCG Uluç Ali Reis denizaltıları törenle donanmaya katıldılar.

1973- Lübnan ordusu Filistinli mültecilere saldırdı. Lübnan iç savaşı başladı.

1982- Falkland'da İngiltere-Arjantin savaşı başladı.

1984- F-16 uçaklarının Türkiye'de yapılması için anlaşma sağlandı.

1986- Birinci Uluslararası Asya-Avrupa Sanat Bienali, Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi'nde açıldı.

1992- Cumhurbaşkanı Turgut Özal, ABD'de prostat ameliyatı geçirdi.

1995- Genelkurmay Başkanlığı, Çelik Harekatı'nın 43 gününü değerlendirdi. İki trilyon 800 milyar liraya mal olan harekatta 555'i ölü, 568 terörist ele geçirildi.

1999- Fazilet Partisinden Merve Kavakçı, milletvekili yemin törenine başörtüsüyle katıldı. Olay Meclis'te protestolarla karşılandı

3

1899- Besteci Johann Strauss öldü.

1912- İstanbul'un İshakpaşa semtinde çıkan yangında; 1.111 ev, 118 dükkan, 6 cami, 3 hamam, 5 okul kül oldu.

1924- Çek yazar Franz Kafka öldü.

1925- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı.

1933- Sümerbank'ın kuruluşuna ilişkin kanun kabul edildi.

1937- Ertuğrul gemisi şehitleri anısına Japonya'da dikilen anıt açıldı.

1963- Şair Nazım Hikmet (Ran), Moskova'da (61) öldü.

1964- Futbolun ''Ordinaryüs''ü Lefter Küçükandonyadis, Fenerbahçe-Beşiktaş arasındaki jübile maçıyla futbola veda etti.

1964- Kurtuluş Savaşı komutanlarından, Genelkurmay başkanlarından, Kurucu Meclis Başkanı Orgeneral Kazım Orbay öldü.

1965- Uzayda ilk yürüyüşü, Edward White gerçekleştirdi.

1974- Ressam Fikret Mualla'nın Fransa'dan getirilen kemikleri, İstanbul Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.

1989- Pekin'de Tienanmen Meydanı'ndaki büyük gösteriye asker müdahale etti; 2 bin civarında öğrenci öldü.

1996- BM himayesinde düzenlenen ''Habitat-II İnsan Yerleşimleri Konferansı'nın resmi açılışı İstanbul'da yapıldı.