Haz.
18

1815- Napoleon Bonapart, Waterloo Savaşı'nda İngiliz ve Prusya ordularına yenildi. Yenilgi, Fransa ile Avrupa devletleri arasında 23 yıl süren savaşa son verdi. Napoleon, 22 Haziranda ikinci kez tahttan çekildi.

1847- Macar besteci ve piyanist Franz Liszt, Padişah Abdülmecit'e sarayda konser verdi.

1922- Ziya Gökalp, Diyarbakır'da ''Küçük Mecmua''yı çıkarmaya başladı.

1941- Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması imzalandı.

1948- BM, Uluslararası İnsan Hakları Deklarasyonu'nu kabul etti.

1953- Mısır'da 74 yıllık İngiliz egemenliğinin sona ermesiyle cumhuriyet ilan edildi.

1965- Gazeteci-yazar Refik Halit Karay (77) İstanbul'da öldü.

1974- Türkiye'de iş adamları ilk kez İzmir'de yürüyüş yaptı.

1979- Sovyetler Birliği Başkanı Leonid Brejnev ve ABD Başkanı Jimmy Carter, Viyana'da Stratejik Silahların Sınırlandırılması konulu SALT II anlaşmasını imzaladılar.

1988- Başbakan Turgut Özal, Ankara Atatürk Spor Salonu'nda yapılan ANAP Büyük Kongresi'nde, Kartal Demirağ'ın silahlı saldırısında elinden yaralandı.

1992- Sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanacak dar gelirlilere verilecek ''Yeşil Kart'' uygulaması, TBMM'de kabul edildi.

1993- Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebulfeyz Elçibey, Bakü'yü terk etti. Haydar Aliyev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı oldu.

2000- Eski başbakan yardımcılarından ve Yeni Türkiye Partisi'nin kurucu genel başkanı Ekrem Alican öldü.

2003- Prof. Dr. Akın İlkin vefat etti.

2005- Ressam Nuri İyem vefat etti.

19

1862- ABD'de kölecilik yasaklandı.

1868- Mithat Paşa Emniyet Sandığı'nı kurdu.

1885- Hürriyet Heykeli, Fransa'dan New York'a getirildi.

1910- Dünya Babalar Günü, ilk kez ABD'de kutlandı.

1910- Almanya'da ''Deutschland'' adlı ilk Zeplin balonunun havalanışı başarılı oldu.

1926- Mustafa Kemal, İzmir gezisini izleyen Anadolu Ajansına ünlü sözlerinin yer aldığı demecini verdi: ''Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.''

1934- İran Şahı Rıza Pehlevi ve Atatürk, ilk Türk operası ''Özsoy''u izlediler.

1953- Sovyetler Birliği hesabına casusluk yaptıkları iddiasıyla ölüm cezasına çarptırılan Ethel ve Julius Rosenberg çifti idam edildi.

1973- Dünya Sevgi Birliği Madalyası ''Sev Kardeşim'' ve ''Hayat Bayram Olsa'' şarkılarından ötürü Şenay'a verildi.

1973- Edebiyat tarihçisi, eleştirmen Tahir Alangu (58) öldü.

1978- Çizgi bant ''Garfield'' 21 gazetede birden yayımlanmaya başladı.

1981- Eski gümrük ve tekel bakanlarından Tuncay Mataracı ile aynı davadan yargılanan 13 sanık, Yüce Divan tarafından tutuklandı.

1995- Bosna için toplanan yardım paralarını RP'ye aktarmakla suçlanan Süleyman Mercümek'in yargılanmasına başlandı.

2005- Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde 3 günde 8 bebek öldü. Ölümlere ''Serratia Marcescens'' adlı bakterinin yol açtığı açıklandı.

20

1389- Osmanlı ordusu ile Haçlı orduları arasında Sırp Sındığı Savaşı yapıldı. Osmanlı ordusunun kazandığı savaştan sonra yaralı bir Sırp askeri, Sultan I. Murat'ı savaş alanını gezerken hançerle öldürdü.

1481- Sultan II. Bayezid, Şehzade Cem'i Yenişehir Savaşı'nda yendi.

1759- Besteci Frederic Hendel öldü.

1837- Kraliçe Victoria, (18) İngiltere tahtına çıktı.

1932- Mustafa Kemal Paşa, binası yanan Fenerbahçe Kulübüne 500 lira bağışladı.

1933- İstanbul Üniversitesinde, İnkılap Enstitüsü kurulması kararlaştırıldı.

1938- 19 Mayıs, milli bayram günü oldu. ''Dağ Başını Duman Almış'' marşı, Gençlik ve Spor Bayramı marşı olarak kabul edildi.

1963- Beyaz Saray ile Kremlin arasında kırmızı telefon hattı kuruldu.

1963- İngiltere ile Fransa'yı birbirine bağlayacak ''Manş Tüneli'' projesi açıklandı.

1972- Ressam Şeref Akdik, (73) İstanbul'da öldü.

1973- 50. Yıl Marşı ile marşın şairi Bekir Sıtkı Erdoğan ve bestecisi Necil Kazım Akses basına tanıtıldı.

1973- İstanbul Kültür ve Sanat Vakfının Cumhuriyet'in 50. Yılı dolayısıyla düzenlediği İstanbul Festivali başladı.

1976- İlk kez yapılan Kıbrıs Türk Federe Devleti seçimlerinde Rauf Denktaş ''Devlet Başkanı'' seçildi.

1982- ''Banker Kastelli'' olarak tanınan Cevher Özden ve eşinin İsviçre'ye kaçtığı bildirildi.

1984- Viyana'da Çalışma Ataşesi Erdoğan Özen, otomobiline yerleştirilen bombanın patlaması sonucu öldü.

1989- Şair, yazar Hasan İzzettin Dinamo, (80) öldü.

1990- Viyana'da açılacak ''Anadolu'nun Görkemi'' adlı sergi için gönderilen 7500 yıllık ''Ana Tanrıça'' heykeli çalındı.

1997- Ünlü şair Cahit Külebi, Ankara'da öldü.

2004- Tiyatro ve sinema sanatçısı Engin İnal, vefat etti.

2005- Almanya'dan sınır dışı edilen İslami Cemiyet ve Cemaatleri Birliği yöneticisi Metin Kaplan, ''anayasal düzeni silah zoruyla değiştirmeye teşebbüs etmek'' suçundan müebbet ağır hapis cezasına çarptırıldı

21

1037- İslam dünyasının önemli bilim adamlarından İbni Sina, İran'da öldü.

1633- Galileo Galilei, engizisyon mahkemesinde dünyanın döndüğüne ilişkin tezini inkara zorlandı.

1908- Londra'da 200 bin kadın, seçme ve seçilme hakkı için yürüdü.

1934- Soyadı Kanunu, TBMM'de kabul edildi.

1940- Mozart'ın ''Bastien ile Bastienne''ı, Devlet Operası'nın verdiği ilk temsil oldu.

1946- Rize çay fabrikasının temeli atıldı.

1980- ''Fahriye Abla'' şiiriyle tanınan şair Ahmet Muhip Dranas, (71) Ankara'da öldü.

1985- Amerikalı, Brezilyalı ve Batı Alman adli tıp bilim adamları, Brezilya'da bulunan iskeletin Nazi doktor Josef Mengele'ye ait olduğunu belirledi.

1987- Mardin'in Ömerli ilçesine bağlı Pınarcık köyünde teröristler, 14'ü çocuk olmak üzere 23 kişiyi katletti.

1990- İran'da meydana gelen depremde 25 bin kişi öldü.

22

1565- Denizci Turgut Reis, Malta Adası kuşatması sırasında şehit oldu.

1919- Amasya Genelgesi yayımlandı: ''Vatanın tamamiyeti, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.''

1920- Kurtuluş Savaşı'nda, toplu Yunan saldırısı başladı.

1926- Kazım Karabekir Paşa, İzmir Suikastı sanığı olarak tutuklandı.

1936- ''Boğazlar Konferansı'', Montreux'ta açıldı. Konferansta, Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın sunduğu karar tasarısı temel alındı. Bu tez, Lozan Sözleşmesi'ndeki askerden arınma hükmünün kaldırılması ve Boğazlar Komisyonunun lağvedilmesi esasına dayanıyordu.

1937- Boksör Joe Luis'in şampiyonluğuyla bir siyah ilk kez ağır sıklet boks şampiyonluğunu kazandı.

1941- Dünya radyoları, Alman birliklerinin Sovyet sınırını geçtiğini duyurdu.

1941- Türkiye'nin, Alman-Sovyet savaşı karşısında ''tarafsızlık'' ilkesini benimsediği açıklandı.

1964- Başbakan İsmet İnönü, ABD Başkanı Lyndon Johnson ile Kıbrıs sorununu görüştü. İnönü, ''Türkiye barışçıdır, ancak adalete dayanmayan barış uzun ömürlü olamaz'' dedi.

1973- ''Toprak ve Tarım Reformu Kanunu'' kabul edildi. Uygulamada yetersiz kalınınca, yasa, 1978'de iptal edildi.

1988- Galatasaraylı Tanju Çolak, Avrupa Gol Kralı oldu.

2001- Anayasa Mahkemesi, FP'yi ''Laik Cumhuriyet ilkesine aykırı eylemlerin odağı'' olduğu gerekçesiyle 3 ret oyuna karşılık 8 kabul oyuyla temelli kapattı.

2005- Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt, Yunanistan Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Nikolaos Dukas'ın davetlisi olarak Atina'ya geldi. Orgeneral Büyükanıt, Yunanistan'ı resmen ziyaret eden ilk Türk Kara Kuvvetleri Komutanı oldu.

2005- Yaşamı boyunca Ermeni soykırım iddialarına karşı hep Türklerin yanında yer alan Ermeni asıllı Türk dostu Edward Taşçı, New York'ta öldü.

23

1691- II. Sultan Süleyman öldü, yerine II. Ahmet padişah oldu.

1868- ABD'li mucit Latham C. Sholes, daktilonun patentini aldı.

1939- Hatay'ın anavatana katılmasına ilişkin antlaşma, Ankara'da imzalandı.

1941- İngiltere'ye sipariş edilen denizaltı ve uçak filosunu teslim alacak personeli taşıyan Refah şilebi, Mersin'den İskenderiye'ye giderken, bir denizaltı tarafından Mersin açıklarında batırıldı. 168 kişinin öldüğü, 32 kişinin kurtulabildiği olayın ardından, TBMM'de soruşturma başlatıldı.

1954- Kurtuluş Savaşı komutanlarından, eski Genelkurmay başkanlarından Orgeneral Salih Omurtak öldü.

1954- Türkiye ilk kez katıldığı Dünya Futbol Kupası finallerinde Federal Almanya'ya yenilerek elendi.

1954- İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanlığına seçilen Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan, ilk kadın dekan oldu.

1959- Besteci Fehmi Tokay, (70) öldü.

1960- Köy Enstitülerinin kurucusu İsmail Hakkı Tonguç, (63) öldü.

1983- Doğru Yol Partisi (DYP) kuruldu.

1996- Yunanistan Başbakanı Andreas Papandreu öldü.

1996- HADEP Kongresi'nde Türk bayrağının indirilerek yerine terör örgütü PKK'yı temsil eden flama asılması, büyük tepkiyle karşılandı. 25 Haziranda tüm yurtta ''bayrak asma kampanyası'' başlatıldı.

1999- Terör örgütü elebaşı Öcalan'ın yargılanmasına 15 gün aradan sonra yeniden başlandı. Öcalan, savunmasında ''Bugüne kadar yapılanların sorumluluğunu taşıyorum'' dedi.

2005- Meksika'da Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu (EZLN) silahlı mücadeleye son verdi.

24

1645- İstanbul'dan 348 harp ve nakliye gemisiyle hareket eden Osmanlı ordusu, Girit Adası'na çıktı.

1854- Çarlık Rusyası ordularının, savaş meydanını terk ederek, geri çekilmesiyle Silistre zaferi kazanıldı.

1859- İsviçreli işadamı Henri Dunant, İtalya'da Solferino savaşı sonrası uluslararası Kızılhaç'ı kurmaya karar verdi.

1936- Türk Basketbol Milli Takımı ilk maçını Yunanistan Milli Takımı ile yaptı, 49-12 galip geldi.

1947- Bir Amerikalı, gökyüzünde uçan nesneler gördüğünü bildirdi, nesnelerin fincan tabağına benzediğini iddia etti. Basın ilk kez ''uçan daire'' terimini kullanmaya başladı.

1958- Gazeteci yazar Hakkı Tarık Us, İstanbul'da öldü.

1961- Almanya'ya gidecek ilk işçi kafilesi yola çıktı. İşgücü göndermeye ilişkin protokol, Türkiye ile Batı Almanya arasında 13 Haziranda imzalanmış; özel kuruluşların kontratsız işçi göndermelerinin önüne geçilmeye çalışılmıştı.

1967- İstanbul'da üniversite öğrencileri, ABD 6. Filosunun ziyaretini protesto etti.

1982- 44 sanıklı Barış Derneği davası başladı.

1983- ABD uzay mekiği Challenger, uzaydaki görevini tamamlayarak, ABD'nin uzaya gönderdiği ilk kadın astronot olan Sally Ride ile dünyaya döndü.

1989- Bulgaristan'ın Türk azınlığa uyguladığı baskılar ve zorunlu göç uygulaması, Taksim Meydanı'nda düzenlenen ''Bulgaristan'ı Telin Mitingi''nde protesto edildi.

1992- Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen) kuruldu.

2000- Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı emekli Oramiral Güven Erkaya, kanser tedavisi gördüğü Kasımpaşa Deniz Hastanesinde vefat etti.

2001- Polonya'daki Özel Olimpiyatlar Avrupa Futbol Şampiyonası'nda, Zihinsel Engelliler Milli Takımı şampiyon oldu.