Haz.
25

1801- Kahire'deki Fransız işgal orduları, Türk ordusuna teslim oldu.

1861- Sultan Abdülmecid öldü, yerine Abdülaziz padişah oldu.

1903- Marie Curie, Paris Üniversitesine sunduğu tezde radyumun keşfini açıkladı.

1917- Türkiye'de ilk Matbuat Cemiyeti kuruldu. Başkanı Mahmut Sadık'tı.

1925- Yunanistan'da, General Thedoros Pangalos bir darbeyle iktidarı ele geçirdi.

1950- Sovyetler Birliği'nce desteklenen Kuzey Kore orduları Güney Kore'ye saldırdı; Kore Savaşı başladı.

1963- Anayasa Mahkemesi, ilk duruşma ile görevine başladı.

1971- Türkiye'de yapılan ilk firkateyn Berk, Gölcük'te denize indirildi.

1975- İmam hatiplilerin harp okullarına alınması teklifini TBMM Milli Savunma Komisyonu reddetti.

1993- Tansu Çiller, Türkiye'nin ilk kadın başbakanı oldu.

1997- Deniz araştırmacısı kaptan Jacques Cousteau öldü.

2005- Şarkıcı Kazım Koyuncu, kanser tedavisi gördüğü Amerikan Hastanesinde (33) öldü.

26

1530- İlk Protestan Meclisi kuruldu.

1541- Peru'daki İnka topraklarını ele geçiren İspanyol Francisco Pizarro, kurduğu Lima kentinde öldürüldü.

1867- Mısır valilerine ''Hidiv'' unvanı verildi.

1928- Yeni Türk alfabesini hazırlamak amacıyla kurulan Dil Encümeni, ilk toplantısını Ankara'da yaptı.

1945- Birleşmiş Milletler kuruldu.

1951- Mithat Paşa'nın 24 Haziranda Aksu vapuruyla Taif'ten getirilen kemikleri, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın da katıldığı törenle İstanbul'da Hürriyeti Ebediye Tepesi'ne defnedildi.

1876 Anayasası'nın mimarı Mithat Paşa, Sultan Abdülaziz'i öldürttüğü iddiasıyla yargılanmış ve Taif'e sürülmüştü. 1884 yılında burada öldürülen Mithat Paşa, Taif'te gömüldü.

1955- Irak Kralı II. Faysal, resmi ziyarette bulunmak üzere Türkiye'ye geldi.

1970- Çekoslovakya'da Aleksander Dubçek, Komünist Parti'den ihraç edildi.

1977- Ankara Ulus'taki Merkez Çarşısı tamamen yandı.

1984- ''Aydınlar Dilekçesi''nde imzası olan 56 kişi hakkında dava açıldı.

1992- Kaçak Mercedes olayıyla ilgili yargılanan Tanju Çolak hakkında gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı.

1996- Tiyatro sanatçısı, çevirmen, yazar Zihni Küçümen, İstanbul'da öldü.

2000- Spor yazarı Rıdvan Yelekçi, İstanbul'da vefat etti.

2002- Türk sinemasının usta karakter oyuncularından Turgut Özatay öldü

27

1363- Türk devletinde ilk düzenli ordu kuruldu.

1587- Kaptanıderya Kılıç Ali Paşa öldü.

1693- İlk kadın dergisi ''The Ladies' Mercury'', Londra'da yayımlandı.

1878- Gazeteci ve yazar Ahmet Mithat Efendi, ''Tercümanı Hakikat'' adlı günlük gazeteyi çıkarmaya başladı.

1905- Çarlık Rusyası'nın Karadeniz'deki en büyük savaş gemisi Potemkin'de bozuk kumanyaya karşı isyan başladı. Deniz eri Matyuşenko'nun önderliğini yaptığı ayaklanma, Çar'ın ordu üzerindeki otoritesini sarstı.

1924- Verem aşısı, Valmette tarafından keşfedildi.

1938- Rus asıllı ABD'li pilot Igor Sikorsky, 1909'dan beri üzerinde çalıştığı ''helikopter''in patentini aldı. Sikorsky; geliştirdiği ilk donanımlı helikoptere, ''VS-300'' adını vermişti.

1946- Müttefikler, Oniki Ada'nın Yunanistan'a verilmesini kararlaştırdı.

1949- Dünyanın ilk jet uçağı ''De Havilland Comet'', yıllardır süren gizli ve yoğun çalışmalardan sonra ilk uçuşunda, Hatfield'daki denemelerin ardından pilot yüzbaşı John Cunnigham'ın yönetiminde havalandı.

1950- İlk nükleer santral, Rusya'da Moskova'nın 55 mil uzağında Obninsk'te açıldı.

1951- Atatürk heykellerine saldıran Ticani tarikatının 100'den fazla üyesi ve liderleri Ankara'da tutuklandı.

1980- Şair Ahmet Muhip Dranas (71) öldü.

1998- Adana'da meydana gelen 6.3 şiddetindeki depremde 210 kişi öldü, binden fazla kişi yaralandı.

2003- Atatürk'ün emriyle açılan sınavı kazanarak yurt dışında eğitim gören Hacer Demoka, mirasını Milli Eğitim Vakfına bağışladı.

28

M.Ö. 209- Türk Kara Kuvvetleri kuruldu.

1862- ''Tasviri Efkar'' gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı.

1914- Avusturya tahtının veliahdı Arşidük Franz Ferdinand ve eşi Hohenburg Düşesi, 19)ki Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip tarafından Saraybosna'da öldürüldü. Avusturya, bu olayı gerekçe göstererek Sırbistan'a savaş ilan etti ve I. Dünya Savaşı başladı.

1919- I. Dünya Savaşı'nı resmen sona erdiren Versailles Antlaşması imzalandı.

1923- Darülfünun, Mustafa Kemal'e ''Fahri Müderrislik Şahadetnamesi'' gönderdi.

1928- Almanya'da sosyalist Herman Müller ''Şansölye'' olarak göreve başladı.

1933- Anıtlar Yüksek Kurulu oluşturuldu.

1938- Türk Basın Birliği Kanunu kabul edildi.

1943- Şair Yahya Kemal, Cumhuriyet Halk Partisinin sanat danışmanı oldu.

1945- Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi Abalıoğlu (65) Cenevre'de yaşama veda etti.

1966- Tarihçi, DP kurucularından Profesör Fuad Köprülü, İstanbul'da trafik kazası sonucu kaldırıldığı hastanede (76) öldü.

1968- Yunus Nadi Armağanı'nı ''Yorgun Savaşçı'' romanıyla Kemal Tahir aldı.

2000- ABD, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı.

29

1871- İlk sendikacılık yasası, İngiltere Parlamentosunda onaylandı.

1868- Namık Kemal ve Ziya Paşa tarafından Yeni Osmanlılar Cemiyeti'nin yayın organı olarak düşünülen ''Hürriyet'' gazetesi, Londra'da yayınlanmaya başlandı.

1923- Fenerbahçe futbol takımı, İngilizlerin ''Gardler Karması''nı 2-1 yenerek Harrington kupasını kazandı.

1925- Diyarbakır İstiklal Mahkemesince 28 Haziran 1925'te idama mahkum edilen Şeyh Sait ve 46 yandaşının cezası yerine getirildi.

1933- Sivas-Erzurum demiryolunun inşasına başlanıldı.

1934- 1930'ların başında, ''Dünyanın en yaşlı adamı'' olarak Amerika'ya davet edilen, 1777 Bitlis doğumlu Zaro Ağa; nüfus kağıdına göre 157, doktoruna göre 130 yaşnda öldü. Otopsi yapıldı; beyni, kalbi, ciğerleri bilimsel araştırma amacıyla çıkarıldı.

1938- İstiklal Mahkemeleri kararıyla mahkum olanlarla 150'likler adı verilen listede bulunanlar hakkında Af Kanunu TBMM'de kabul edildi.

1939- Hatay Meclisi, son toplantısını yaptı ve oybirliğiyle anavatana katılma kararı aldı.

1954- Türkiye Gazete Sahipleri Sendikası kuruldu.

1971- Türkiye'de haşhaş ekimi yasaklandı. ABD ile yapılan anlaşmaya göre Türkiye, 1972'den itibaren haşhaş ekmeyecek, buna karşılık ABD haşhaş ekimi yapılan 7 ildeki üreticiye verilen baş fiyatın iki misli tutarında tazminat ödeyecekti.

1982- İsrail, Lübnan'ı işgal etti.

1989- Şair, dilci, çevirmen Tahsin Saraç (59) öldü.

1991- Slovenya ve Hırvatistan'ın bağımsızlıklarını ilan etmeleri üzerine Yugoslavya'da iç savaş başladı.

1995- Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi, ''Hitit Güneşi'' amblemini değiştirdi.

1999- Ankara 2 Numaralı Devlet Güvenlik Mahkemesi, İmralı Adası'nda yargılanan terör örgütü PKK'nın elebaşı Abdullah Öcalan'ı, TCK'nin 125. Maddesi gereğince ''vatana ihanet'' suçundan idama mahkum etti.

2000- Efes Pilsenli milli basketbolcu Hidayet Türkoğlu, NBA takımlarından Sacramento Kings tarafından seçilerek, bu lige Türkiye'den giden ikinci oyuncu oldu.

30

1913- II. Balkan Savaşı başladı.

1921- Mustafa Kemal'in öncülüğünde Çocuk Esirgeme Kurumu (Himayei Etfal Cemiyeti) kuruldu. 25 Nisan 1983'de lağvedilen kurum, 24 Mayıs 1983'te Sağlık Bakanlığına bağlı ''Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu'' adıyla yeniden oluşturuldu. Kurum, 1989'da Başbakanlık'a bağlandı.

1921- Çin Komünist Partisi kuruldu.

1927- Mustafa Kemal (Atatürk) ve İsmet (İnönü) paşalar, askerlikten emekliye ayrıldılar.

1934- Demiryolu Elazığ'a ulaştı.

1936- Margaret Mitchell'in, Pulitzer ödülü kazanan, filme aktarılan ''Rüzgar Gibi Geçti'' adlı kitabı yayınlandı.

1938- ''Süperman'' çizgi roman kahramanları arasına girdi.

1939- TBMM, Hatay'ın anavatana katılmasını onayladı.

1943- Seyhan Barajı açıldı.

1948- Toplum bilimci ve siyaset adamı Prens Sabahattin, İsviçre'nin Neuchatel kentinde öldü.

1967- Yön dergisi yayımına son verdi.

1967- Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi eski dekanlarından, hukukçu ve siyaset adamı Prof. Dr. Yavuz Abadan (62) Ankara'da öldü.

1971- Dünyaya dönen uzay aracı Soyuz II'deki üç kozmonot ölü bulundu.

1973- 117 yıldan beri rastlanmayan en uzun güneş tutulması Türkiye saatiyle 14.00'te başladı.

1982- ''Stratejik Silahların Sınırlandırılması'' görüşmeleri (START) Cenevre'de başladı.

1996- Dışişleri ve Cumhurbaşkanlığı genel sekreterlerinden Büyükelçi Fuat Bayramoğlu, İstanbul'da öldü. Hacı Bayram Veli'nin 16. kuşaktan torunu olan şair, hattat, yazar Bayramoğlu 1912'de Ankara'da doğmuştu.

2002- Japonya ve Güney Kore'deki 17. Dünya Futbol Kupası'nda Türk (A) Milli Takımı tarihinde ilk kez üçüncü oldu.

2004- Türk sinemasının iyi kalpli kötü adamı Hüseyin Baradan (72) vefat etti.

Tem
1

1683- Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı orduları, Viyana önlerine geldi.

1736- 23. Osmanlı Padişahı III. Ahmet öldü.

1798- Napolyon, İskenderiye'ye çıkarak Mısır'ı işgale başladı.

1839- Padişah II. Mahmut öldü; yerine Sultan Abdülmecit geçti.

1904- Dilci, roman yazarı Şemseddin Sami (54) öldü.

1911- Kandilli Rasathanesi kuruldu.

1920- Ankara'da subay yetiştirilmek üzere ''Sunuf-u Muhtelife Zabit Namzetleri Talimgahı'' açıldı.

1925- İlk piyango, Türkiye Tayyare Cemiyeti Mektepleri yararına düzenlendi.

1926- Deniz taşımacılığına ve ticaretine ilişkin esasları düzenleyen ''Kabotaj Kanunu'' yürürlüğe girdi.

1926- Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girdi. Kanun, 1889 İtalyan Zanardelli yasası esas alınarak hazırlandı.

1927- İstanbul'dan 16 Mayıs 1919'da ayrılan Mustafa Kemal, kurtuluştan sonra ilk kez İstanbul'a gelişinde büyük törenlerle karşılandı.

1927- 500 ve 1000 liralık banknotlar tedavüle çıkarıldı.

1929- Ankara-İstanbul arasında ilk telefon bağlantısı kuruldu.

1933- Denizyolları İşletmesi kuruldu.

1935- Mimar Sinan'ın biyolojik ve morfolojik yapısını incelemek üzere mezarı açıldı.

1955- Bilim ve siyaset adamı Dr. Adnan Adıvar, İstanbul'da öldü.

1968- Nükleer Silahları Sınırlandırma Anlaşması imzalandı.

1974- Arjantin Devlet Başkanı Juan Peron öldü; yerine eşi İsabel Peron geçti.

1984- TRT, televizyonda tamamen renkli yayına geçti.

1988- Sovyetler Birliği'nde Komünist Partisi, Gorbaçov'un ''Perestroika'' politikasını onayladı.

1989- Siyaset adamı ve diplomat Hasan Esat Işık öldü.

1994- Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, 27 yıllık sürgünden sonra Filistin topraklarına ayak basarak Gazze'ye gitti.

1996- Türkiye'nin ilk nükleer reaktörü Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezinde yapılmaya başladı.

1997- Hong Kong, 156 yıllık İngiliz yönetiminin ardından Çin egemenliğine girdi.

2004- Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin mahkemeye çıkarıldı.