Nisan
14

1865- ABD Başkanı Abraham Lincoln bir suikastçı tarafından öldürüldü.

1900- Paris Uluslararası Fuarı açıldı. Fuarda Osmanlı Pavyonu da vardı.

1912- ''Vereinigte Maschinen Fabriken'' adlı Alman şirketine 1910'da ısmarlanan Galata Köprüsü, törenle hizmete girdi. Köprüden geçiş 1930'a kadar paralı olarak sağlandı. ''Müruriye'' denilen geçiş parasını; önünde büyük bir cep bulunan önlükler giyen tahsildarlar topluyordu.

1914- ''Garip'' şiirinin öncüsü Orhan Veli Kanık, İstanbul'da doğdu.

1918- ''1914-1916'' savaşında Rus ordusunun işgaline uğrayan, bir süre de Ermeni çetelerince işgal edilen Doğubayazıt, bu işgalden kurtuldu.

1928- Eski Ticaret Bakanı Ali Cenani Bey, bakanlık bütçesinin kullanılmasında usulsüzlük yaptığı gerekçesiyle dokunulmazlığı kaldırılarak Yüce Divan'a
verildi.

1931- İspanya'da Kral XIII. Alfonso tahttan çekildi ve cumhuriyet ilan edildi.

1945- Anadolu Ajansı Muhabiri Salih Köse Raif Çorlu, II. Dünya Savaşı'nda Fransa'da görev yaparken, Strasbourg'un bombalanması sırasında şehit düştü. Çorlu, 7 Kasım 1945'te General De Gaulle tarafından verilen Salip-Harp Defne Dallı Nişan ile taltif edildi.

1947- Güreşçimiz Yaşar Doğu Avrupa Şampiyonu oldu, milli takım Avrupa üçüncülüğünü kazandı.

1963- Türkiye Spor Yazarları ve Spor Kulübü Derneği (TSYD) kuruldu.

1969- Ekonomik Basın Ajansı (EBA) kuruldu.

1986- Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) fesih kararı aldı.

1987- Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu'na tam üyelik için resmen başvurdu. Türkiye'nin AET'ye tam üyelik başvurusu Devlet Bakanı Ali Bozer tarafından Belçika Dışişleri Bakanı ve AET Dönem Başkanı Leo Tindemans'a verildi.

1992- Başbakan Turgut Özal'a silahlı saldırıda bulunan ve 20 yıl hapis cezasına çarptırılan Kartal Demirağ, şartlı tahliyeden yararlanarak serbest kaldı.

1994- ABD jetleri, Irak'ın kuzeyinde, 3 Türk subayının da bulunduğu 2 helikopteri yanlışlıkla düşürdü.

1994- RP Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ın Grup konuşması hakkında DGM, Ankara Cumhuriyet ve Yargıtay başsavcılıkları 3 ayrı soruşturma açtı.

1998- Şırnak'taki operasyonda 62 PKK'lı terörist öldürüldü, 10 asker şehit düştü.

1999- NATO savaş uçakları yanlışlıkla Kosovalı Arnavut mültecilerin konvoyunu bombaladı, 75 kişi öldü.

2000- Rusya nükleer savaş başlığı sayısının indirimini öngören START-II anlaşmasını onayladı.

2005- Gazeteci yazar Esen Ünür (63) Ankara'da vefat etti.

15

1912- 2 bin 340 yolcusuyla ilk yolculuğuna çıkan Titanic transatlantiği, New Foundland'ın güneyinde bir buz dağına çarparak battı: 1513 kişi öldü.

1921- İsyancı Anzavur, Biga yakınlarında öldürüldü.

1922- Kanadalı bilim adamları Frederick G. Banting ve Charles H. Best, şeker hastalığına karşı kullanılan ''insülin''i buldular. İnsülini ilk kez pankreas
özütünden elde eden Banting ve Best'ten sonra; 1980'lerin başlarında, bazı bakteri soylarının genetik yapısı insan insülini elde etmek üzere değiştirilmeye başlandı.

1925- Doğu'da isyan başlatan Şeyh Sait yakalandı.

1929- İstanbul'da terzilik mektebi açıldı.

1929- Etnografya Müzesi'nde Birinci Genç Ressamlar Sergisi açıldı. Nurullah Cemal (Berk), Cevat (Dereli), Refik Fazıl (Epikman) gibi sanatçıların eserleri
sergilendi.

1931- Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (Türk Tarih Kurumu) kuruldu.

1933- Ankara-İstanbul tarifeli uçak seferleri başladı.

1934- Kurtuluş Savaşı komutanlarından, Büyük Taarruz'da IV. Kolordu Komutanı olan Kemalettin Sami Paşa öldü.

1942- TBMM'de, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesine bağlı Bir Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun kabul edildi.

1946- Milli Kütüphane Hazırlık Bürosu kuruldu. (Kütüphane, 15 Ağustos 1948'de okuyuculara açıldı. Kurucusu: Adnan Ötüken.)

1956- Türk milli serbest güreş takımı, Macaristan'ı 8-0 yendi.

1967- New York ve San Fransisco'da yaklaşık 200 bin kişi Vietnam Savaşı'nı protesto etti.

1968- Gazeteci, fıkra ve öykü yazarı Selahattin Güngör (72) öldü.

1969- Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi bakanlarından Prof. Yusuf Kemal Tengirşenk öldü.

1970- İlk elektronik hesap makinesini Japonlar buldu.

1975- Çukurova Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.

1980- Fransız düşünür ve yazar Jean Paul Sartre öldü.

1994- Dünyanın en geniş kapsamlı ticaret antlaşması olan GATT, 120 ülkenin imzasıyla kabul edildi.

1997- Seramik sanatçısı Seniye Fenmen öldü.

2000- Türk sinemasının karakter oyuncularından Hayati Hamzaoğlu, Antalya'da yaşamını yitirdi.

2003- Dünya Haber Ajansları Zirvesi, Anadolu Ajansının ev sahipliğinde İstanbul'da yapıldı.

2004- 27 Mayıs askeri harekatının önde gelenlerinden, Milli Birlik Komitesi üyesi emekli Kurmay Albay ve İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Suphi Karaman vefat etti.

16

1917- Bolşevik lider Lenin, sürgünden Rusya'ya döndü.

1924- Lozan Antlaşması'nı takiben imzalanan Umumi Af Beyannamesi gereğince 1 Ağustos 1914-20 Kasım 1922 arasında askeri ve siyasi nitelikte suçlardan maznun ve mahkum Türkler ve İtilaf Devletleri tebaasından kişilerin affı hakkında kanun kabul edildi.

1925- Tanin gazetesi kapatıldı.

1928- Yüce Divan, eski Bahriye Vekili İhsan (Topçu) ile Bilecik Milletvekili Dr. Fikret Bey'i mahkum etti ve milletvekilliklerini düşürdü.

1948- Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü kuruldu. Türkiye örgüte katıldı.

1952- İstanbul'da, 300 odalı Hilton Oteli'nin temeli atıldı. Otelin iç ve dış mimari kontrolünü Sedat Eldem yapmıştı.

1972- İnsanoğlunun 5. ay yolculuğu, ''Apollo 16'' uzay aracıyla başladı.

1974- Eski DP'lilerin siyasi haklarının iadesine ilişkin Anayasa değişikliği kabul edildi.

1975- Başkent Pnom Pen'in düşüşüyle Kamboçya Kızıl Kmerlerin kontrolüne girdi.

1982- Cumhuriyet Halk Partisinin eski Genel Başkanı Bülent Ecevit, Sıkıyönetim Askeri Mahkemesince tutuklandı.

1988- İsrail komandoları, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) askeri komutanı Ebu Cihad'ı Tunus'ta öldürdü.

1994- RTÜK'ün oluşturulduğu, Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun, TBMM'de kabul edildi.

2001- Eski Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan suikastı zanlılarından olduğu belirtilen Mehmet Fidancı, İstanbul'da yakalandı.

2005- Bülent Dikmener Haber Ödülü, Uğur Dündar ile Sadi Özdemir'e verildi.

2006- Teksas Pasifik Grup, Tekel Alkollü İçkiler Bölümü'nü iki yıl önce alan Mey İçki'nin yüzde 70'lik hissesini 700 milyon dolara satın aldı.

17

1453- Fatih Sultan Mehmet, İstanbul adalarını fethetti.

1924- İtalya'da genel seçimleri Benito Mussolini'nin Faşist Partisi kazandı.

1928- Ankara Palas Oteli hizmete açıldı. Mimar Vedat Bey'in (Tek) tasarımıyla 1926'da yapımına başlanan bina, anlaşmazlıklar nedeniyle Mimar Kemalettin Bey'in tasarımıyla tamamlandı.

1933- Bulgaristan'ın Razgrad kasabasında bir grup Bulgar milliyetçisinin Türk mezarlığına saldırması, yurt içinde büyük tepkilere yol açtı. Milli Türk Talebe Birliği, 20 Nisanda, Bulgar Konsolosluğu önünde protesto gösterisi
düzenledi.

1939- Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Balıkesir'de (75) öldü.

1940- Köy Enstitüleri Kanunu kabul edildi.

1941- Merkez Bankasının yurt dışında bastırdığı 100 liralık ve 50 kuruşluk banknotları taşıyan gemi, Yunanistan'ın Pire Limanı'nda kaza geçirdi ve banknotlar denize dağıldı.

1952- Türk Devrim Ocakları kuruldu.

1952- Türkiye ile ABD arasında telefon görüşmelerine başlandı.

1954- Çanakkale Anıtı'nın temeli atıldı.

1957- Atatürk Orman Çiftliği'nden arazi satılabilmesine olanak tanıyan kanun kabul edildi. [Denizce: Atatürk erozyounu simgesel başlangıç tarihi]

1961- ABD'nin desteklediği sürgündeki Kübalılar, Fidel Castro'yu devirmek üzere Küba'ya çıkarma yaptı. ''Domuzlar Körfezi Harekatı'' olarak bilinen çıkarma,
Fidel Castro'nun zaferiyle sonuçlandı.

1967- Prof. Ali Fuat Başgil (74) İstanbul'da vefat etti.

1969- Çekoslovakya'nın ''liberal'' başbakanı Aleksandr Dubçek, Sovyet askeri müdahalesinin ardından istifa etti. Yerine Gustav Husak atandı.

1972- ABD'de, Nixon yönetiminin 1972 seçimlerinde siyasal rakiplerini yasa dışı dinleme faaliyetleri açığa çıkarıldı. ''Watergate'' adıyla anılan olaya adı karışan üç danışman ve bir savcı istifa etti.

1978- Malatya Belediye Başkanı Hamit Fendoğlu ve 3 yakını, postayla gönderilen bombalı paketin patlaması sonucu öldü. Olaydan sonra 700 iş yeri tahrip edildi, CHP İl Merkezi yakıldı.

1981- Besteci Şekip Ayhan Özışık vefat etti.

1993- Sekizinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Çankaya Köşkü'nde geçirdiği kalp krizi sonucu kaldırıldığı Hacettepe Üniversitesi Hastanesinde tüm çabalara rağmen kurtarılamadı.

1999- Bakü-Supsa Boru Hattı'nın resmi açılışı yapıldı.

2005- KKTC cumhurbaşkanlığına Mehmet Ali Talat seçildi.

18

1906- San Fransisco kenti 7.7 şiddetindeki 50 saniye süren deprem ve onu izleyen yangınlarla yerle bir oldu. 28 bin bina yıkıldı, 500 kadar kişi öldü, 100 bin kişi
evsiz kaldı.

1920- İstanbul Hükümeti, Milli Mücadele'yi yürüten Kuvayı Milliye'ye karşı Hilafet Ordusu kurdu. Kuvayı İnzibatiye de denilen bu ordu, Adapazarı dolaylarında çıkarılan Anzavur isyanını destekledi, ancak Ankara Hükümetinin düzenli birliklerine yenildi.

1935- Uluslararası Kadınlar Birliğinin 12. Kadınlar Kongresi İstanbul'da başladı.

1936- İzmit Kağıt Fabrikasında ilk kağıt imal edildi.

1943- Ses sanatçısı Hafız Burhan Ankara'da öldü. 1897'de doğan sanatçının asıl adı Burhan Sesyılmaz'dı. Özellikle gazel türünde okuduğu şarkılarla ün yaptı.

1954- Albay Cemal Abdülnasır, Mısır'da krallığı darbeyle iktidarı ele geçirdi.

1955- Albert Einstein, ABD'nin Princeton kentinde (76) öldü.

1960- CHP'yi ve basını soruşturmak üzere TBMM'de Tahkikat Komisyonu kuruldu. İnönü, ''Bu demokratik rejim istikametinden ayrılıp onu baskı rejimi haline götürmek tehlikeli bir şeydir. Bu yolda devam ederseniz ben de sizi kurtaramam'' dedi.

1974- İtalya'da Kızıl Tugaylar örgütü savcı Mario Sossi'yi kaçırdı.

1977- Veli Ballı, Boston Maratonu'nda ikinci oldu.

1980- Deneme yazarı, sanat tarihçisi Suut Kemal Yetkin (77) öldü.

1982- Devlet Mezarlığı Hakkındaki Kanun uyarınca Atatürk Orman Çiftliği'ndeki bir alan Devlet Mezarlığı olarak tespit edildi.

1983- Lübnan'daki ABD askeri varlığını protesto etmek amacıyla Beyrut'taki ABD elçiliğine düzenlenen intihar saldırısında bombacının da aralarında bulunduğu 63 kişi öldü.

1986- Genelkurmay Başkanlığı, 12 Eylül 1980'nden sonra 8 bin 183 olayda bin 14 kişinin öldüğünü, 994 kişinin yaralandığını açıkladı.

1986- Kırıkkale'nin Yahşihan beldesinde askeri mühimmat depolarında yangın çıktı. Kasaba boşaltıldı.

1988- Şair Oktay Rifat (74) öldü.

1989- Çin Halk Cumhuriyeti'nde binlerce öğrenci, daha geniş demokrasi talebiyle sokaklara döküldü.

1989- Türkiye'de ilk tüp bebek, İzmir'de Ege Üniversitesi Tüp Bebek Merkezi'nde dünyaya geldi.

1998- Yunanistan'ın cuntadan çıkmasını sağlayan devlet adamı Konstantin Karamanlis (91) Atina'da öldü.

2001- Hakkında Türkiye'de tutuklama emri çıkarılan iş adamı Cavit Çağlar, ABD'nin New York kentinde tutuklandı.

2002- Eski Afganistan Kralı Zahir Şah, 29 yıllık sürgünden ülkesine döndü.

2002- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, ''Salih Mirzabeyoğlu'' olarak tanınan yasadışı İBDA/C örgütü elebaşı Salih İzzet Erdiş'e, ''Anayasal düzeni silah zoruyla
değiştirmeye kalkışmak'' suçundan verilen idam cezasını onadı.

2004- Heykeltıraş Gürdal Duyar (69) vefat etti.

19

1775- Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları, Massachussets eyaletinin Lexington kentinde ilk çatışmaya giriştiler.

1925- 29 Ekim'in ''ulusal bayram'' olarak kabulü hakkındaki kanun benimsendi.

1926- Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve ecnebilerin kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi.

1938- Kırşehir ve çevresindeki 6.6 büyüklüğündeki depremde 149 kişi öldü.

1947- Hindistan'da Kongre Partisi, ülkenin Hindistan ve Pakistan olarak iki ayrı devlete bölünmesini kabul etti.

1948- ABD yeni bir atom silahını Marshall Adası'nda denedi.

1956- Monaco Prensi III. Rainer ile Amerikalı sinema oyuncusu Grace Kelly, Monte Carlo'da evlendi. Tören için 25 ülkenin temsilcileri Monaco'ya geldi.

1971- Sovyetler Birliği, dünyanın ilk uzay istasyonu ''Salyut I''i uzaya gönderdi. 15 metre uzunluğundaki istasyon, bilimsel bir laboratuvardı.

1984- Avni Dilligil Tiyatro Ödülü'nü Dostlar Tiyatrosu ''Galileo Galilei'' adlı oyunla aldı. Yıldız Kenter ''en iyi kadın oyuncu'', Müşfik Kenter ''en iyi erkek oyuncu'' seçildi.

1993- Şair, öykü ve oyun yazarı Sabahattin Kudret Aksal öldü. 1920 yılında doğan Aksal, İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümünü bitirdi. Öğretmenlik, konservatuvarda ve şehir tiyatrolarında müdürlük yaptı.

1994- Sinema sanatçısı Turgut Boralı (71) öldü.

1995- ABD'nin Oklahoma kentinde bir resmi binaya konulan bombanın patlaması sonucunda 100'den fazla kişi öldü. Bombayı eski bir asker olan 28)ki Timothy McVeigh'in yerleştirdiği ortaya çıkarıldı.

1995- Çelik harekatında terör örgütü PKK'nın kullandığı mağaralarda 4.5 ton uyuşturucu ele geçirildi

1999- Ünlü karikatürist Tekin Aral, İstanbul'da öldü. 1941'de doğan Aral, ağabeyi Oğuz Aral ile Gırgır ve Fırt dergilerini, mizah dünyasına kazandırdı.

20

   571- Hazreti Muhammed, Mekke'de dünyaya geldi.

1841- İlk dedektif romanı ''Morg Sokağı Cinayeti'' yayımlandı. Edgar Allen Poe'nun Graham's Lady's and Gentleman's dergisinde yayımlanan eserinde Parisli Bay C. Auguste Dupin'in seri cinayetleri ortaya çıkarmadaki çözümleyici zekası betimleniyordu.

1889- Adolf Hitler doğdu.

1902- Marie ve Pierre Curie, Paris'teki laboratuvarlarında radyoaktif radyum tuzlarını
ayrıştırmayı başardılar.

1924- 1924 Anayasa'sı kabul edildi.

1942- İzmir Ticaret Gazetesi yayınlanmaya başladı.

1944- Türkiye, Almanya'ya krom ihracatını durdurdu.

1953- Yedi Türk askeri Kore'deki esir değişimiyle geri alındı.

1962- Dolandırıcılığıyla ünlü ''Sülün Osman'' cezaevinde ''Alınteri ile Yaşamak'' konulu konferans verdi.

1970- ABD Başkanı Richard Nixon ''savaşı Vietnamlaştırma süreci'' kapsamında Vietnam'dan 150 bin kişilik bir Amerikan gücünün daha geri çekileceğini açıkladı.

1990- Ressam Şefik Bursalı (87) öldü.

1993- 17 Nisan'da vefat eden Sekizinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın naaşı, TBMM'de katafalka konuldu.

2003- Eski Ticaret Bakanı Teoman Köprülüler öldü.

2005- Turgut Özakman'ın satış rekorları kıracak olan ''Şu Çılgın Türkler'' kitabı yayınlandı. Kitap, Kurtuluş Savaşı'nı bütün yönleriyle bir roman kurgusu içinde anlatıyor.