Güvenlik / Sağlık  

 Bir Hasta Gözüyle "Ah Şu Doktorlar!"                                                Dr. Nedim İnce

Hekim olmam nedeniyle bir hasta gözüyle tıp doktorlarına bakışımı yazmam birkaç yönden garipsenebilir. Bu yönlerden birincisi hekimlere dair her türlü tıbbi sorunu aşabilecekleri inancından kaynaklanan; hekim hasta olmaz, olsa da çabucak iyileştirilir ve hastalığın ne olduğunu anlamaz, ikincisi de hekim olması nedeniyle meslektaşlarına nesnel yaklaşamaz şeklinde olabilir.

Yaşamın içinde gördüğümüz gibi hekimler de insan ve her insan gibi hastalanıyorlar ve de meslek olarak hastalanmaya daha açık bir ortamda çalışıyorlar. Hastalanınca yaşadıkları acılar, sıkıntılar diğer hastalar gibi oluyor ve tedavileri de diğer hastalardan farklı olmuyor.

Çok bilinen bir öykücük var. “Padişah attan düşüyor, çevresindekiler telaşla hekime koşturuyorlar, padişah bana hekimi değil attan düşen birini getirin diyor.” Burada da yaşanmışlığın, deneyimin önemi vurgulanıyor.

Seneler önce geçirdiğim rahatsızlık nedeniyle ameliyat olmak zorunda kaldım. İstenmeyen terslikler oldu ve 3 ay hastanede ikamet ettim. Hastalığın ne olduğunu anlamam, insanın hastalandığında ne düşündüğünü kavramam için yeterli bir süre olduğunu düşünüyorum. Çektiğim onca acının mükafatını mesleğimde hastaları daha iyi anlayarak aldığım kanısındayım. Çünkü “Attan düşmüş ve iyileşmiş” bir kişi oldum.

Yaşantımız normal giderken bir gün bunu bozan bir şeyle karşılaşabiliriz. Bedenimizden bir takım sinyaller alabiliriz. Bu sinyaller ağrı, bulantı, ateş, öksürük, çarpıntı olabileceği gibi normal fonksiyonlarımızdan  sapma şeklinde olan nefes darlığı, halsizlik, yorgunluk, kabızlık, görme kaybı, işitme kaybı, idrar yapmada bozukluk ve benzeri de olabilir. Bu sinyallere örnek idrardan kan gelmesi, balgamdan kan gelmesi gibi ürkütücü sinyaller de sayılabilir. Tüm bunlar bizi alarm durumuna geçirir, yaşamımızın akışının bozulduğunu hissederiz ve korkarız. Evet ilk duygumuz korku olur. Bu sinyallerin ne anlama geldiğini ve yaşantımızı nasıl etkileyeceğini bilmemekten kaynaklanan bu korku nedeniyle gideriz doktora. Ve doktordan öncelikle korktuğumuzu anlamasını isteriz, sonra da bu sinyallerin ne anlama geldiğini öğrenmek isteriz. Bunu öğrendiğimizde korkumuz bir nebze geçecektir. Daha sonra tanı konmasını ve tedavi edilerek bir an önce normal yaşantımıza dönmek isteriz.

Doktorlar eğitilirken önem verilen şey semptomlar, yani bizim karşılaştığımız sinyaller, bu semptomların ne anlama geldiği, tanı yöntemleri, tedavi yöntemleridir. Hastanın duyguları, ne hissettiği, beklentileri eğitimin tali konularıdır. Doktor tamamen yaşantımızın akışını bozan hastalığa odaklanmıştır. Hastalıkla uğraşırken hastayı yeterince göremeyebilir. Korktuğumuzu anlamayabilir, korktuğumuzun farkına varsa bile anlam veremeyebilir, önemsemeyebilir. Biz de korkumuzla baş başa kalırız. En iyi sağlık hizmeti verilse de kısa zamanda sağlığımıza kavuşup gündelik yaşantıya dönsek bile korkumuz bizi takip eder. Çünkü hala sinyalin ne anlama geldiğini bilmiyoruz. Çünkü hala yaşantımızı nasıl etkileyecek bilmiyoruz. Ve çünkü hala tekrarlayıp tekrarlamayacağına dair bir bilgimiz yok. Tüm yapılan iyi şeylere rağmen korkumuz bizi terk etmedi ve bizim gerginliğimiz sürüyor, memnuniyetsizliğimiz devam ediyor. Doktor şaşkın, şakın olmadan öte hayal kırıklığına uğramış, kızgın. Tüm çabasına ve bu çabasının sonuçlarını hastasını en kısa zamanda sağlığına kavuşturarak almasına rağmen, hastası yeterince memnun değil. Tüm bunların sonucunda yapılan doğru şeylere, iyi şeylere ve onca emeğe rağmen istenen sonuç tam olarak alınmamış oluyor. Hasta fiziksel olarak iyileşmesine rağmen kendini iyileştiren doktor hakkında tutumu çok olumlu değil. Doktor yaptıklarının değerinin bilinmediğini düşünerek hasta hakkında tutumu pek olumlu değil. Ve de bu hasta- hekim ilişkisini sürekli zedeleyen bir durum olarak devam eder durur.

Doktorların bilmesi gereken şeylerin başında gelen şey hastaların kendilerine korku ve endişe ile geldikleridir . Korkunun nedeni kendilerinde ne olduğunu bilmemeleridir. Öncelikle buna yönelik bir yaklaşım korkuyu azaltacağı gibi hastaya değer verildiği duygusunu yaşatarak  sağlık hizmeti alma sürecinde daha işbirliğine yatkın  olmasını, daha uyumlu olmasını sağlayacaktır.

Hastalığı değil de hastayı tedavi ettiğini düşünen doktor, bu bakış açısı ile yaklaştığında, hastanın duygularını, beklentilerini anladığında, hastasını yeterince bilgilendirdiğinde hastaların hiç de değerbilmez olmadığını ve emeğinin boşa gitmediğini, hastasının mutlu olduğunu görecektir. Hastaya karşı oluşmuş olumsuz tutum yerini olumlu tutuma bırakacaktır. Hasta da duyguları anlaşıldığı, beklentilerinin  farkında olunduğu, değer verildiğini hissettiği için memnun olacak ve olumsuz tutumu olumluya dönecektir düşüncesindeyim.

Dr. Nedim İnce'ye teşekkürlerimizle

Denizce