Güvenlik / Sağlık    

11.  Isırıklar ve sokmalar

§     Evcil veya yabani hayvanlar tarafından ısırılma ve KUDUZ

o    Türkiye Avrupada en çok kuduz hastalığı görülen ülkeler arasındadır. Avustralya, yeni zelanda ve okyanusyanın bir çok adası dışında her yerde görülmektedir.

o    En sık ısırık ve tırmalama ile, nadiren sindirim yolundan ve solunum yolundan geçer (vampir yarasa mağaralarından). Mikrop sağlam deriden geçemez. ABD de vakaların çoğu ısırılma, tırmalama veya temasla geçmektedir. Doğal yaşamda kuduz etçil hayvanlarda döngüsünü sürdürürken, bu hayvanlardan evcil hayvanlara bulaşır. İnsan bu döngüye bir yerden girebilir. Bulaştırıcı vektör ülkeye göre değişir. Doğu avrupa ve kutuplarda kurt, batı avrupada tilki, latin amerikada vampir yarasa, ülkemizde sıklıkla köpektir. Ülkemizde bulaşmanın çoğu (% 98) evcil hayvanlarla olmaktadır.

o    Kuluçka süresi ortalama 3 – 7 haftadır. Bu süre temas beyine ne kadar yakınsa kısalır.

o    Belirtiler: Hayvanlarda saldırganlık, uykuya meyil ve felçler görülebilir. İnsanda sıradan infeksiyon belirtileri dışında, baş, boğaz ağrısı, iştahsızlık, ardından huzursuzluk, ense sertliği, sık nefes alma, uykusuzluk, salya artması, davranış bozuklukları ortaya çıkar. Kass krampları ve yutma güçlüğü vardır. Işığa ve sese karşı aşırı hassaslaşırlar. Su korkusu: su içmek veya suyu görmekle solunum yolları kasılarak, tıkanmaya neden olur. En son olarak felçler ortaya çıkar.

o    Korunma : Kuduz bilinen enfeksiyonlar içinde en öldürücü olanıdır. Aşı ile korunma mümkündür. Aşılama iki türlüdür. 1. Korunma 2. Şüpheli veya kesin kuduz bulaşması. Her türlü şüphede aşıya başlanır. Hayvan göz önünde veya biliniyorsa, 10 gün içinde ölmezse, aşılamaya son verilir. (0, 3, 7, 14, 21 günler). Aşının 2 sene kadar koruma etkisi vardır ve yeni temasta tekrar aşılamak gerekir.

§         Yılan sokmaları

o   Ülkemizde zehirli yılanlar, iç, güney, güneydoğu ve doğu anadoluda bulunur. Yılanların çoğu zehirsizdir.

o   Zehirli ve zehirsiz yılanları birbirinden ayırma : Zehirli yılanların üst çenesinde 2 adet uzun zehir dişi vardır. Gözleri elips şeklindedir. Gözler ve burun delikleri arasında bir çukur vardır. Kuyruklarında tek sıra laminalar vardır. Başları üçgen şeklindedir. Zehirsiz olanların zehir dişleri yoktur. Gözleri yuvarlaktır. Çukur yoktur. Zehirli yılan ısırıklarında 2 tane diş izi, zehirsizlerde ise U şeklinde iz vardır.

o   Belirtiler : Yurdumuzda bulunan engerek yılanı ısırdığında, yara yerinde şiddetli ağrı, hemen şişme, kızarma ve nekroz ortaya çıkar. Ağrı çok şiddetlidir. Kobra yılanı ısırığında ise daha hafif belirtiler vardır.

o   Tedavi :

§        Isırılan yerden zehirin emilmesi. Diş izleri arasından 2 cm. Lik bir kesi yapılır ve buradan zehir emilir. Emen kişiye zehir geçmez.

§        Isırığın üst tarafına turnike uygulama. 20 – 30 dakika tutulur ve 10 saniye açılır.

§        Zehirin neden olduğu belirtileri azaltma ( ağrı kesiciler, antiallerjikler ve gerekirse adrenelin)

§        İlk tedavi sonrası hastaneye götürülmelidir.

§     Arı sokması

o   Yüz, göz, boyun sokmaları daha tehlikelidir. Sokan arı sayısı ve arının cinsi de önemlidir.

o   Ağrı, şişme, allerjik reaksiyonlar ve bazen şok.

o   İğne çıkarılır, su ve sabunla yıkanır. Anestezik bir pomad (anestol) sürülür. Allerjik reaksiyon varsa tedavi yapılır. (bkz allerjik reaksiyonlar)

§     Örümcek sokmaları

o   Örümcekler genelde zehirsizdir. Karadul ise en iyi bilinen zehirli örümcektir.,

o   Zehir sinir sistemini etkiler. Kas kasılmaları ortaya çıkar. Genellikle 2 gün sürer ve % 4 ölüm görülür.

o   Tedavide kas gezşeticiler ve kalsiyum kullanılır.

§     İnsan ısırıkları

o   En tehlikeli ısırıklardandır.

o   İnsan ağız içi çok çeşitli mikroplar içerir. İnsanlar kendi mikroplarına
bağışıktır.

o   Isırık yerinde gangrene kadar gidebilen infeksiyonlar ortaya çıkabilir.

o   Tedavi : Yara dikilmez. Yoğun lokal temizlik ve antibiyotik tedavisi yapılır. Hastanede tedavi gerekebilir.

§     Dikenli balık sokmaları

o   Genellikle balıkların sırt yüzgecindeki dikenlerin batması ile ortaya çıkar.

o   Lipsoz, trakonya, iskorpit ülkemizde bol miktarda bulunur.

o   Ağrı, şişlik, kızarma vardır. 6 – 48 saat kadar sürer.

o   Tedavi : Yara tuzlu su ile yıkanır. Diken veya zarı varsa çıkarılır. 1 saat kadar sıcak suda tutulur. Ağrı kesiciler, gerekirse morfin yapılır. Isırık bölgesi yukarıda tutulur.

§     Derisi dikelilerle temas

o   Deniz kestanesi genellikle az reaksiyon yapar.

o   Tedavi : Günde 2- 3 kez sirkeye batırılmış havlu konulur. Diken yumuşayarak düşer. 1 haftada düşmezse cerrahi olarak çıkarılır.