| |
Kuzey Atlantik'in yaz aylarında bile sert koşullarında,
Hamburg'dan Reykjavik'e giden yük gemisinde, eski ve çalımlı
şileplerin özlemini duyan bir yolcu. Yepyeni bir şileple yapılan
bir yolculuğu, gene de heyecan ve coşku veren bir deneyim haline
getiren ne olabilir?
"Sanırım eski ve 'çalımlı' şileplerdekinin aynı: her gün, her
saat, rengiyle, devinimiyle, her an yenilenen denizde... ayrı
bir yerçekimi düzleminde hareket halinde olmak, enginlerin
önünde birbirini izleyen sükunu ve rüzgarı yaşamak. Çünkü seyrin
kendisi başka hiçbir olağanüstü unsur olmasa bile bir
serüvendir." diyen yazar, Kuzey Avrupa denizleri ve
limanlarında, coğrafya ve tarihle iç içe geçen bir yolculuğun,
ticaret gemisinin gerçekleriyle örülü anlatımını, sanatkârca
çekilmiş fotoğraflarla zenginleştirip sunuyor.
Önsöz'den...
Şilepler,
Şairler, Yolcular
1933 yılının 25 Haziran günü coğrafya profesörü Faik Sabri
Bey, İngiltere’ye gitmek üzere, Telamon adında bir şileple
İstanbul’dan ayrılır. Bir Felemenk şirketine ait 3758 grostonluk
Telamon, saatte 10-11 deniz mili hız yapabilen henüz beş yaşında
bir gemidir. İzmir’e, Pire'ye, Girit'e, Kalamata'ya, Patras'a ve
Ege Denizi'nde daha başka yerlere uğradıktan sonra Atlantik'e
çıkarlar. Lizbon'a uğrar, Manş Denizi'nde bastıran yoğun sis
altında tehlikeli bir seyir sırasında, "kaptanın yol keserek
cankurtaran sandallarının hazırlanması emrini verdiği (...)
korku içinde geçen bir gün"ün ardından yolculuğun otuzuncu
gününde Amsterdam'a varırlar. Orada dört gün geçirdikten sonra,
Den Haag'ın (Lahey) güneyindeki Hoek van Holland Limanı'ndan, bu
kez "iki bacalı bir vapur ile (...) kuvvetli bir şimal-i gar-bî
rüzgârı" altında çıkarak, İngiltere’nin Harwich Limanı'na
ulaşacaklardır.
Daha sonraları bir tiyatro oyuncusu ve yönetmeni olarak
ünlenecek Şirin Devrim, 1945 yılının Şubat ayında, İstanbul’dan
New York'a doğru bir şileple yola çıkar. Adını yazmayı ihmal
ettiği, muhtemelen hatırlamadığı bu şilep, II. Dünya Savaşı
yıllarında Birleşik Devletler'de, savaşta kaybedilen taşıma
yeteneğini yeniden kazanmak ve artan gereksinimi karşılamak
üzere dizi halinde çok sayıda inşa edilen, Liberty tipinde,
yaklaşık 7000 grostonluk şileplerden biridir. Geminin kıç kasara
güvertesinde savaş koşulları nedeniyle yerleştirilen bir top,
hâlâ, namlusu pupaya dönük durmaktadır. Kendisine verilen kamara
da zaten savaşta topçuların kaldığı kamaradır. Gemide sekiz
yolcu vardır. Bizzat kaptan, aceleyle inşa edilmiş bu gemilere
güvenilmeyeceğini, birçoğunun ortadan ikiye bölünerek battığını
söyler ve Şirin Devrim'e can yeleğini sırtından hiç
çıkarmamasını öğütler. Akdeniz'de büyük bir fırtınanın ardından,
gemiye binişlerinden iki hafta sonra Cezayir'in Oran kentine
varırlar. Ardından iki hafta kadar da Atlantik'te seyirden sonra
otuzikinci günde New York Limanı'na girerler.
Ne yazık ki
şimdilerde şileple yolculuk, bundan altmış, yetmiş yıl öncekiler
kadar uzun sürmüyor ve heyecanlı olmuyor. Benim bu kitapta
anlatacağım yolculuk sadece altı gün sürdü...
Ömer Bozkurt
İzlanda Yolcusu
Prof. Dr. Ömer Bozkurt, 1943 yılında Üsküdar'da doğmuş,
Galatasaray Lisesini ve Paris Üniversitesi'ni bitirmiştir.
Atatürk Üniversitesinde sosyoloji alanında başladığı akademik
mesleğini, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde kamu
yönetimi alanında sürdürmüştür.
Sosyoloji teorisi, yönetim sosyolojisi, sanat kurumları
yönetimi ve Avrupa Birliği konularında çok sayıda kitap ve
makalesi, ayrıca G. Gurvitch, Michel Crozier, James G. March ve
Herbert Simon'dan çevirileri vardır. International Institute of
Administrative Science'ın (HAS) Bilim Kurulu üyesi,
International Review of Administrative Sciences'ın (IRAS) Yayın
Kurulu üyesidir.
Mesleği dışında coğrafya ve yolculuk edebiyatı ile ilgilidir.
Bu alanda Her Yere Uzak Topraklar, Okyanusbilim Gemisiyle
Kerguelen Adalarına Yolculuk (TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları,
2004) adlı bir kitap ve gezi dergilerinde yolculuk yazıları
yayınlamış ayrıca Claude Levi-Strauss'un Hüzünlü Dönenceler
(Yapı Kredi Yayınları, 4. baskı, 2004), Jean-Paul Kauffmann'ın
Kerguelen Adalarındaki Kemer (Yapı Kredi Yayınları, 1997) adlı
eserlerini çevirmiştir.
|
|
