Boğaziçi Yalıları    

Kaynak  : Orhan Erdenen "Boğaziçi Sahilhaneleri"  1993
              
Kanlıca-Hisar Yolu no: 46. (Ada 109/parsel 15).

Üslubu:      Bozulmuş ahşap / bağdadî.
İnşa tarihi: XVIII. yüzyılın son çeyreği,
                    Müzdan Kunttav ve Cabir Vada'ya göre;
                    XIX.yüzyıl ortası, Feridun Dirimtekin'e göre

Yüzölçümü:
Arsası: 864 m². Binası: 230 m².
Oda, sofa (v.s.) sayısı:
Birinci kat: 3 oda. 1 sofa, 1 tuvalet (alaturka), 1 mutfak, (yeni, sofadan bozma), 1 sandık odası.
İkinci kat: 5 oda, 1 sofa, 1 mutfak (yeni), 1 tuvalet (alaturka).

Halen sahibi: Müzdan Kunttav Kadri Paşa'nın kızının kızı (torunu).

Kanlıcalı Cabir Vada'nın notlarından:

"Sadrazam, sonra Edirne valisi iken 1886'da orada ölen ve gömülen Kadri Paşa'ya bu yalı kayınbabası, İzmir Valisi Hekim İsmail Paşa'dan intikal etmiştir. İsmail Paşa'nın da yalıyı başkasından satın almış olmasından, inşası zamanı 22 seneyi aşkındır. Kadri Paşanın vefatından sonra, yalı oğullan İsmail, Şevket ve kızları Makbule, Mediha, Afife, Seniye Cenani'lere kalmış ve bu son iki hanımdan gayrisi vefat ettiklerinden, diğerlerinin hisseleri çocuklarına kalmıştır. Eski yalının üçte ikisi yıktırılmış ve arsaları ile bahçeleri Nezire ve Nezihe hanımlara satılmıştır."

Eski Eserleri Koruma Encümeni'ndeki dosyası:

İnşası: XIX. yüzyıl ortası, Sultan Mecid devri.

Mimari: Belli değil.

Banisi: Başvekil Arfî Paşa.

Tanınmış ismi: Kadri Paşa Yalısı

Maliki: Veraset yoluyla, bayan Ayşe Müzdan Kunttav.

Kitabeleri: Sadece Sultan Mecit tuğrası var, yazı v.s. yok.

Tahribatı: Zamanla harap olan yalı, 1962'de sahibi tarafından tamir ettirilmiştir. Mirasın bölüşülmesi esnasında, yalının doğu kısmına sahip olanlar 1930-40 yıllarında, harap vaziyette olan harem kısmını yıktırmışlardır. Bugün mevcut olan yalı iki katlıdır. Zemin katında uzun ve taş döşeli bir salon ve buna açılan dört oda vardır. Yukarı katta bir salon ve buna açılan beş oda ve son tamirde eklenmiş ufak bir mutfak vardır. Bu katın yüklüğü gizli merdiven gibidir.

Özellikleri: Yalı Sultan Mecid devrinin mimari özelliklerini taşımaktadır. O devre ait nişler ve tavan tezyinatı bunu göstermeklerdir.

                                                                                        13 Haziran 1972 Feridun Dirimtekin"

Plan Özelliği:

Odalar, yan yana olarak, deniz cephesinde. Odalar ve servisler pahlı (köşeleri kesik), dikdörtgen bir sofa/salon etrafında çevrelenmiş ve bahçe doğu yönünde ikinci katta bir aydınlık cumbası karakteristiğini oluşturuyor. ''Benzerlik, Rumelihisarı koruma no'su 135 olan Oduncubaşı Yalısı sofa/ salonu". Tavan yüksekliği 4m. Boş kısımları daha fazla olan bu yalının (alt katında 16; üst katında 12, tuvalet, mutfak ve 2 merdiven üzeri pencereleriyle) 30 penceresi var. Güney/ batı köşe odasının, geniş modern 2 güney penceresi 1962 yılı onarımında açılmıştır. Çatı katında cihannüma görünümünde ışık feneri bulunmaktadır.

Dekorasyonu:

Yalının İlk Şekli

Yalının kubbeli hamamı yanda "güneyde" idi; 1967'de yeni kârgir yalıyı yaptırmak için yıktırıldı. Kayıkhanesi ise kuzeyde bulunuyordu; üzerinde hamlacı odaları vardı. Bu bölüm de yıktırılmıştır.

1930 yılında gemi çarptığı için rıhtımları yenilenmiş; 27 0cak 1981'de bir Yunan şilebinin kuzey bölümüne girmesi nedeniyle, bu kısım 1983'de yeniden inşa edilmiştir.

Yakın zamana kadar kaydettiğimiz diğer bazı yalılarda olduğu gibi fok vardı; yuvası güneydeki deniz hamamı idi. Deniz hamamına sofadan kapak kaldırılarak girilirdi. Rıhtımdan kepçe ile izmarit ve istavrit yakalanıyor.

Bahçede 1,5 metre boyunda karayılan, büyük kaplumbağa; kuşlardan Baştankara, Narbülbülü, Saka, İspinoz ve Serçe var. Yalının küçük sayılabilecek bahçesinde, tahminlerin üstünde meyve ağacı ve diğer ağaçlar bulunmaktadır. Üç fıstık çamı, erik, vişne, elma, şeftali, kayısı, incir, ceviz, nar, akasya, erguvan, leylak, kalikantıs, zakkum, malta eriği, defne, ıhlamur. Fıstık camlan ile erguvanlar yüz senelikten fazladır. 

Yalının ikinci kat sofa/salonunda, camekân içinde, iyi korunmuş olarak, Sultan Abdülaziz'den kalma, doldurulmuş kuş koleksiyonları ornitologlar içinde önemli olacaktır. Mermer Abdülmecid tuğrası, 1968'de, büyük sofa tamir edilirken kaplamadan çıkmıştır. Bağdadî duvardan dövme çiviler çıkması, bir zamanlar duvarların nakışlı olduğunu göstermektedir.

Günaydın 28 Ocak 1981

    Milliyet 28 Ocak 1981 resimleri

Orhan Erdenen'e teşekkürlerimizle

Denizce