Ağız Tadı    

  Kahve Üzerine

Habeşistan'ın dağlık bölgelerinde keçilerini otlatan Kaldi isimli bir çoban yabani bir bitkinin meyvalarını yiyen keçilerinin çok enerjik olduklarını hatta geceleri bile uyumak istemediklerini görmüş. Kaldi topladığı meyveleri kaynatıp suyunu içince aynı etkileri kendinde de hissetmiş. Böylece kahve keşfedilmiş derler.

Buradan yayılmaya başlayan kahve ilk kez 15. yüzyılda Arap yarımadasında Yemen denen bölgede yetiştirilmeye başlamış. 16. yüzyılda Pers, Mısır, Suriye ve Anadolu'da da kahve bilinir ve kullanılır olmuş. Kahve içilen yerler bu dönemde türemiş. Günümüzde "Kahve" denen mekanlara o zaman da "qahveh" veya "khaneh" denirmiş. Bu mekanlarda kahve içilir, sohbet edilir, müzik dinlenir, satranç oynanır ve güncel haberler üzerine konuşulurmuş. Yabancı ziyaretçiler de bu kahvehanelere uğrar ve "Arap şarabı" diye anılan bu içecekten tadarlarmış.

Avrupa'dan gelen yabancılar İstanbul'da tanıştıkları bu içeceği kendi ülkelerine de taşımışlar. Başlangıçta "Acı şeytan icadı" diye Avrupa'da dışlanan kahve, zamanın Papası VII.. Clement tarafından test edilip denendikten sonra onaylanmış ve yayılmaya başlamış. 17. yüzyılda, Londra'da 300 adet kahvehanenin faaliyet göstrerdiği biliniyor. Bu dönem içinde, kahve ticareti Arap'ların tekelinde kalmış. Arap'lar önlem olarak kahve çekirdeklerini ihraç etmeden önce kaynatırlarmış. Böylece çekirdeğin tohum olarak kullanılması mümkün olamazmış.

İlk kez 17. yüzyılda bir Hollanda'lı tarafından kahve tohumları Avrupa'ya kaçırılır ve o zamanlar bir Hollanda sömürgesi olan Java adasında (şimdiki Endonezya'da) yetiştirilmeye başlanır. 1714 yılında Amsterdam valisi zamanın Fransa kralı 14. Lui' ye genç bir kahve ağacı hediye eder. Bu ağaç kralın emri ile Paris'te kraliyet botanik bahçesine ekilir Bu ağaçtan alınan tohumlar 1723 yılında Fransa sömürgesi olan Karayibler'deki Martinik adasına ekilir. 50 Yıl içinde bu adada kahve ağacı sayısı 18 milyona ulaşır.

Kahve tohumlarının Brezilya'ya ulaşmasının hikayesi de ilginç: Efendim, Brezilya imparatoru, subaylarından Francisco de Mello Palheta'yı kahve tohumlarından alması için Fransız Guanası'na yollar. Ancak Fransız yetkililer bu kişiye kahve tohumu vermeyi redederler. Çok yakışıklı olan Palheta valinin karısını baştan çıkarır. Palheta ülkesine dönerken sevgilisi kendisine bir buket gül verir. Kadın buketin içine adamın istediği kahve tohumlarını da yerleştirmiştir. Brezilya dizileri de buradan mı çıktı bilmiyorum ama şimdi milyarlarca dolarlık iş hacmi olan Brezilya kahve endüstrisinin başlangıcı tarihe böyle yazılmış.

Cem İşmen'e teşekkürlerimizle

Denizce

30.04.2010