Mayıs   

  Mantarın Rengi                                                                             Tansu Gürpınar

 

Sonbaharın ilk belirtilerinin ortaya çıktığı günlerde doğaya dikkatle baktığımızda çoktandır görmediklerimizi farketmeye başlarız. Kısalan günler, serinleyen hava, mevsimin ilk yağmurları, bu değişikliklerin baş mimarlarıdırlar. Yaz güneşinin kavurduğu topraklardan ılık güz yağmurlarıyla beraber taptaze çimenler boy göstermeye başlarlar.

Sonbahar çiğdemleri yaylalara yeniden bahar rüzgârları getirirler. Çoğu yerde "vargit gülü" ismini alan bu güzel varlıklar, yaylalara ilk kar düşmeden açan son çiçekler olurlar. Akdeniz'in, Ege'nin kıyı kuşaklarında ise siklamenler baharı yeniden yaşatırlar.

Doğada yaşayan canlılar yaptıkları temel iş ve işlevlere göre üç grupta toplanmaktadır: Üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar. Bitkiler fotosentez sonucunda besin ve oksijen ürettikleri için üretici; hayvanlar, doğrudan ya da dolaylı olarak besinlerini bitkilerden sağladıkları için tüketici grubu oluştururlar. Ayrıştırıcılar ise ölen organizmaları parçalayarak yeniden doğaya kazandırırlar. Bakteriler ve mantarlar işte bu grubu, ayrıştırıcıları oluştururlar.

Bir ağaç devrildiğinde...

Ormanda bir ağacın devrildiğini düşünelim. İlk birkaç yıl gövdesi üzerinde mantarlar gelişir. Beş altı yıl sonra ağaç artık sert ve sağlam yapısını kaybetmiş, yumuşak ve gözenekli bir hal almıştır. Bu safhada bakteriler ağaç kütüğünün selüloz yapısını parçalamaya başlarlar. Çeşitli böcekler de gövdeyi hem barınak, hem de besin olarak kullanırlar.

Yirmi otuz yıl sonra ağaç gövdesi artık şeklini de kaybetmiş, kahverengi bir yığın haline gelmiştir. Üzerinde, çevresinde otlar, ağaçlar bitmeye başlamıştır. Kısacası ağaç artık toprak olmuştur ve bu, mantarların, böceklerin ve bakterilerin faaliyetleri sonucunda gerçekleşmiştir.

Bu nedenle çok dikkatli olmak gerekmektedir. Zehirli mantarı zehirsiz olanından ayırmak için kullanılan yöntemler de, ne yazık ki, doğru değildir. Tek çıkar yol, mantarı iyi tanımaktır.

Cenaze töreni

Mantar zehirlenmelerini (hafif türdekileri) farklı yorumlayan kültürler de yok değil. İnsanlarda yenildiğinde garip etkiler yapan, Meksika'nın ıslak otlu kesimlerinde yetişen türünü yiyenler, örneğin hallüsinasyonlar görür. Kızılderililer, dini ayinlerinde bu mantarı yiyerek güzellik, tazelik ve bilginin sırlarına sahip olacaklarına inanırlar!

Bu yazıya eşlik eden mantar fotoğrafları genellikle ülkemizin kuzeyinde yer alan orman kuşağında çekildi. Fotoğraflarla yetinmeyip kendilerini görmek istiyorsanız fırsat bulduğunuzda nemli orman patikalarına gidin. Ama mutlaka nemli olmalı.

Yavaş yavaş yürürken etrafınıza dikkatlice bakın. Belki de burada gördüklerinizden daha farklı, daha güzel olanlarını göreceksiniz.

Deniz kabuğundan mücevhere, gece lambasından sanatçının düşlerini zorlayan biçimlere...

  Yazı          : Tansu Gürpınar
  Fotoğraflar: Nusret Nurdan Eren

   Kaynakça:
   Sea Life

  Sayı: 1  Ekim-2001

Tansu Gürpınar'a teşekkürlerimizle
Denizce