Tansu Gürpınar    

Kat kat beton binalar arasında, durmaksızın akan trafiğe ayak uydurmaya çalışan kentli insan için de baharın ayrı bir önemi var. Parklarda, bahçelerde, yol kenarlarında açan papatyalar, çiçeklenen meyve ağaçları bakmayı bilen gözlere yaşama sevinci veriyor.

Meyveler, pek çoğumuz için besin paletinin en lezzetli, en sağlıklı ürünleridir.

Palet çok geniş olduğu için, hemen herkesin damak ve göz zevkine uyan meyve türleri vardır. Lezzet, biçim, renk ve cesamet bakımından büyük farklılıklar gösteren meyvelerin ortak özellikleri ise, cinsi ve türü ne olursa olsun, kendilerinin gelişmesini sağlayan bitkiyi yeniden hayata getirebilecek yetenek ve malzemelere sahip olmalarıdır. Daha yalın bir anlatımla, olgunlaşıp toprağa düştüğünde, çevre koşulları da elverişli ise, bir elmadan bir elma fidanı, bir kirazdan bir kiraz fidanı gelişir.

Kısacası meyve, bir bitkinin bütün cevherlerini kendi ölçeğinde toplayabilmiş çok değerli bir üründür. Yukarıda değinildiği gibi, meyvelerin yaşamımızdaki yeri vazgeçilmezdir. Onları günlük hayatımızda bir besin maddesi olarak değerlendirirken ressamlara, fotoğrafçılara "natürmort" konusu da olurlar. Ancak çoğumuz, özellikle kentlerde yaşayanlarımız onların yaşamlarının ilk evreleri olan çiçeklenme dönemlerinde ne denli güzel ve gözalıcı olduklarının farkında olmayız. Çoğu meyvelerin, özellikle de "gül" ailesinden olanların çiçekleri ta uzaklardan seçilecek kadar gözalıcıdır.

Aslında Türkiye'de yetişen meyvelerin çoğunluğu gül ailesine aittir. Elma, armut, erik, badem, kayısı, şeftali, zerdali, kiraz, vişne, ayva, çilek, ahududu, böğürtlen, üvez, muşmula, alıç, kızılcık, yemişen ve kuşburnu gülgillerdendir. İlkbaharın müjdecisi olan "tepeden tırnağa çiçek açmış ağaç" bademdir. Pembe-beyaz çiçekler, yapraklardan önce ortaya çıkarlar ve koyu renk dallarla doyumsuz bir kontrast oluştururlar. "Dal üstüne aykırı çiçek açan" kirazdır.

Bembeyaz demetler halindeki çiçekleri temizliğin, saflığın, güzelliğin simgesi olmuştur. Japonlar çok sevdikleri kiraz ağaçlarının benzersiz baharını Amerikan halkıyla paylaşmak için bir barış antlaşması vesilesiyle fidanlarını ABD'ye göndermişler, Amerikalılar da onları Washington D.C.'de Cumhurbaşkanlarının anıt mezarlarının bulunduğu parktaki gölün çevresine dikmişler.      

Günümüzde kirazların çiçeklenme dönemi "cherry blossom", Washington'un ziyaretçi akınına uğramasına neden olmaktadır. Son yıllarda Japonlar, kirazın anayurdunun Türkiye'de Giresun olduğunu öğrenmişler. Sadece bu güzel ağacın vatanını görmek için bazı gruplar Giresun'u ziyaret ediyorlar.

Anayurdu Türkiye olan meyve sadece kiraz değil. Bademin, kayısının, narın, vişnenin, incirin anayurdu da Türkiye. Üzümün de ilk kez Anadolu'da kültüre alındığına dair bulgular mevcuttur. Bu husus bazen meyvenin bilimsel adından da anlaşılıyor; kirazda "Prunus cerasus", incirde "Ficus carica" olduğu gibi.
 

Şeftali çiçeklerinin canlı pembe renkleri mevsime ayrı bir coşku katar. Erik ağaçlarının sık dokulu bembeyaz çiçekleri deniz kıyılarından yaylalara dek her yerde rastlanan bir güzelliktir. Alıçlar, üvezler, yemişler, kızılcıklar, ahlatlar küçük demetler halindeki beyaz çiçekleriyle boy gösterirler.

Ancak gülgillerin renk zenginliğinin en fazla olduğu tür, aileye adını veren yabangülüdür.  Meyvesi kuşburnu olan yabangülü Türkiye'de beyaz, pembe, sarı ve narçiçeği renklerde bulunmaktadır. Elma yetiştiriciliğinin yaygın olduğu illerimizde elma bahçeleri Nisan sonlarında bir çiçek bahçesine döner.

Ve en son açan, türküde söylendiği gibi, ayva çiçekleridir. Çok iri meyveler oluşturacağını belirtircesine uçuk pembe çiçekleri sap üzerinde tek başınadır.

   Kaynakça:
   Skylife   Mayıs-2000
 

Tansu Gürpınar'a teşekkürlerimizle

Denizce