Cüneyt Kalpakoğlu    

İnsanlık tarihinde iletişimde en büyük yarar sağlayan ve günümüzde de geçerliliğini yitirmemiş olan “Mors Sistemi” noktaların ve kısa çizgilerin değişik şekillerde yanyana getirilmesiyle uygulanır. Değişik şekillerde yanyana getirilen noktalar ve çizgiler, bildiğimiz alfabedeki harflerden her birinin karşılığı olarak kullanılır.

Örneğin :  bir nokta ve bir çizgi (. -), "A" harfinin karşılığıdır.

Mors Alfabesi, Amerikalı bir ressam ve heykelci olan, sanat öğrenimi için İngiltere'ye gelen Samuel Morse (1791-1872) tarafından bulunmuştur. Amerika'da Charleston'da doğan Samuel Morse, Philips Akademisi ve Yale Üniversitesi'nde okudu. Zeki ve ağırbaşlı bir gençti. Sanat kadar kimya ve elektrik konularıyla da çok ilgileniyordu. Elektrik konusunda kendine özgün fikirleri olan Morse, haberleşme için elektrikten yararlanılabileceğine inanmaktaydı. Haberlerin elektrik vasıtasıyla bir yerden başka bir yere iletilebileceğini düşünüyordu.

İngiltere'den Amerika'ya döndükten sonra, New Haven'de küçük bir dükkana kapanıp yoğun çalışmalara girişti. Yıllar yılı yoksul, yarı aç bir hayat yaşadı. 1837 yılında elektromagnetik telgraf buluşunu tamamlamıştı. İcadının "patentini" nı almak için gerekli çevrelere başvurdu. Sermaye çevreleri, iş adamları, onun buluşunu pratik görmediler. Samuel Morse, yılmadı , icadını kabul ettirmek amacıyla İngiltere'ye, Fransa'ya, Rusya'ya gitti. Her gittiği yerde anlayışsızlıkla karşılanıyor, ilgi görmüyordu. Sonunda büyük çabalar sonucu, 1843 yılında Amerikan Kongresi'nden 30.000 dolarlık bir yardım fonu sağlayabildi. Washington'la Baltimore arasında bir telgraf hattı kurdu ve 1844 yılı Mayıs ayı içinde bu hatta ilk telgraf mesajını gönderdi.

Mors Alfabesinin pratik uygulamasında, gönderici (verici) cihazın başındaki memur, "maniple" diye tanımlanan bir kola, kısa ya da uzun basışlar yapar. Kısa basışlar nokta (. ), uzun basışlar çizgi karşılığıdır. Böylece, yanyana gelen nokta ve çizgilere göre harfler, bunlardan da kelimeler, cümleler oluşur.

İyi bir telgrafçı bir dakikada yaklaşık olarak 120 harf göndermekte ve aynı sayıda harfi kolaylıkla alabilmektedir. Telgraf mesajının alındığı yerde (alıcı cihazda ), rulo halindeki bir kağıt şerit dönmektedir. Bunun karşısında da, verilen işaretlere göre hareket eden bir kalem vardır. Bu kalem, nokta ve çizgileri kağıt üzerinde çizer. Böylece kelimeler, cümleler meydana gelir. Mesajı alan memur da telgrafı bildiğimiz kelimelere dönüştürür.

Mors alfabesiyle yazılan metinlerde kullanıcılar sözcük başına ücret ödediklerinden mesajlarını olabildiğince kısa tutuyordu. Metinlerde cümleyi bitirirken nokta atmak ek ücrete tabiyken, ‘stop’ sözcüğü ücretsizdi. Sonuçta akıcı tonda süregiden metinler, pratikte nokta işlevi gören ‘stop’larla kesiliyordu. İşte, kovboy filmlerinde sıkça rastlanan ve telgrafla özdeşleşen ‘stop’larla süslü kesik cümleler böyle bir mecburiyetin sonucuydu.

Osmanlı'da ilk telgraf görüşmesi 1855 de yapıldı. İstanbul-Edirne, İstanbul-Şumnu hattının tamamlanmasıyla ilk telgraf Şumnu'dan İstanbul'a gönderildi. Kırım Savaşı'ndan bilgi veren telgrafta, Müttefik askerleri Sivastopol'a girmişlerdir. yazılıydı. Türk birlikleri de müttefikler arasındaydı.

TELGRAF YİNE DE ÖLMEDİ...STOP...
 

İsviçre kökenli Unitel Telegram Services (  http://www.uniteltelegram.com/  ) şirketi  telgraf hizmeti vermeye devam ediyor. Şirket halen ayda binlerce telgraf iletiyor. Çoğunlukla telgrafın nostaljik yanını kullanmak isteyen kişi ve kurumlar önemli duyurular için Mors alfabesine başvuruyor.

A  .-   di da

B  -... da di di dit

C -.-.  da di da dit

D  -..  da di dit

E  .  dit

F  ..-.  di di da dit

G  --.  da da dit

H  ....  di di di dit

I  ..  di dit

J  .---  di da da da

K  -.-  da di da

L  .-..  di da di dit

M  --  da da

N  -.  da dit

O  ---  da da da

P  .--.  di da da dit

Q  --.-  da da di da

R  .-.  di da dit

S  ...  di di dit

T  -  da

U  ..-  di di da

V  ...-  di di di da

W  .--  di da da

X  -..-  da di di da

Y  -.--  a di da da

Z  --..  da da di dit

0  -----  da da da da da

1  .----  di da da da da

2  ..---  di di da da da

3  ...--  di di di da da

4  ....-  di di di di da

5  .....  di di di di dit

6  -....  da di di di dit

7  --...  da da di di dit

8  ---..  da da da di dit

9  ----.  da da da da dit

Ä  .-.-  di da di da

Ö  ---.  da da da dit

Ü  ..--  di di da da

.  .-.-.-  di da di da di da

,  --..--  da da di di da da

?  ..--..  di di da da di dit :

 ---...  da da da di di dit ;

 -.-.-.  da di da di da dit

-  -....-  da di di di di da

/  -..-.  da di di da dit

=  -...-  da di di di da

+  .-.-.  di da di da dit

(  -.--.  da di da da dit

)  -.--.-  da di da da di da

"  .-..-.  di da di di da dit

Mors Eğitim Yazılımları :

90 günde garantili Mors öğreten bir yazılım
http://www.dxzone.com/cgi-bin/dir/jump2.cgi?ID=7697

Just Learn Morse Code:  Kolay Mors eğitim yazılımı
http://www.dxzone.com/cgi-bin/dir/jump2.cgi?ID=11388

Cüneyt Kalpakoğlu'na teşekkürlerimizle

Denizce

22.01.2008