Yelken yarışlarında Protesto nedir?

Bilen bilmeyen bu başlığı okuduğunda bekli de aklınıza, ‘Politikaya girdikte mi protestonun seyir defterini açıklayacaklar?’ veya  ‘kim kimi protesto edecek ?’ diye düşünebilirsiniz.

Bu ‘Protesto’ yelken yarışlarında kurala karşı gelindiğine inananların, ‘Protesto Formu’ diye adlandırılan, RRS (Racing Rules of Sailing – Yelken Yarış Kuralları) kitabının sonunda bulunan belgenin ISAF (Uluslararası Yelken Federasyonu)’ın yayınladığı Yelken Yarış Kuralları’na uygun bir şekilde doldurulmasını, yazılmasını, yöntemini, duruşma yapılmasını ve karara bağlanmasını konu eder.

Protesto formu, aynı zamanda, hakkının yendiğini veya yarış kurulunu oluşturan yelken hakemlerinin hatalı kararının düzeltilmesi veya kararı verilmiş duruşmanın tekrarı isteği için de kullanılır. (RRS Ek M; Protesto Kurullarına Öneriler).

Protesto, düzeltme ve duruşma tekrarı isteği:

Protesto formu ISAF tarafından yayınlanan RRS kitabının sonuna ek yapılmış bir formdur. Ön sayfası protesto eden, düzeltme veya duruşmanın tekrarını isteyen tarafından eksiksiz doldurulur. Olayın tarifi, kroki olarak (teknelerin yerleri ve kontraları, rüzgâr, akıntı, şamandıralar, start veya finiş hattı vs.) açıklanır. Arka yüzünün üst tarafı yarış veya uluslararası jüri sekreteri tarafından (bundan böyle ‘sekreter’ olarak anılacaktır.)  alt tarafı ise Protesto Kurulu, (bundan böyle ‘kurul’ olarak anılacaktır.) Protesto Kurulu veya Ulusal veya Uluslararası  Jüri Başkanı (bundan böyle ‘başkan’ olarak anılacaktır.) tarafından usulüne uygun bir şeklide doldurulur, gerekçeler ve kanıtlar ve karar yazılır. Kurul başkanı ve üyelerinin isimleri, karar tarihi ve saati yazılır ve yalnızca başkan tarafından imzalanır. Düzeltme istemine ilerde değineceğim.

Protesto zaman sınırı (RRS 61.3):

Protestonun başlangıç ile bitiş saati bugüne kadar yapılan uygulamalarda bir saattir. Bu zaman sınırı yarış  veya ek yarış talimatında açıklanması ile bir saatten daha az veya çok olabilir.

Yarış veya ek yarış talimatında protesto başlangıç saatinin nasıl ve ne zaman başlayacağı ve biteceği açıkça yazılmalıdır. Yarış veya ek yarış talimatında yayımlanan protesto zamanının uzatılması olumlu sebepler içinde istek karşılığında yalnızca kurula aittir.

Birçok yarış ve ek yarış talimatında şu şeklide yazılabilir. ‘Protesto zamanı yarış kurul botunun karaya döndüğü zamanda başlar.’ Yarış kurul botu hangisidir? Startı veren mi yoksa finişi alan mı? Eğer finişleri start veren kurul botu alıyorsa, bir sorun yoktur ancak finişleri finiş hattında görevli startı vermeyen başka bir yarış kurulu botu alıyor ise o yarışın talimatına veya yarışın ek talimatına, ‘Protesto zamanı finişleri alan yarış kurulu botunun karaya dönüşü ile başlar.’ şeklinde yazılmalıdır. Bu paragrafta anlatılanlar, hareketli salmalı tekne sınıfları içindir. IRC sınıfı tekneler için ise protesto zamanının ne zaman ve nasıl başlayacağı ve biteceği yarış talimatında veya ek yarış talimatında açık olarak yazılmalıdır. Bu konu ilerde anlatılmaktadır. Rüzgar sörfü sınıflarının protesto zaman sınırına daha ilerde değineceğiz.

Hangisi olursa olsun finişleri alan yarış kurulu botu karaya geldiğinde sekreterliğe telsizden seslenerek, ‘Yarış kurul botu veya finiş kurulu botu saat XXX’da karaya dönmüştür.’ bilgisini vermelidir. Verilen bu bilgi,  sekreterce bilginin alındığına dair, yarış kurulu botuna geri dönülmelidir.

Bu uygulamanın dışında ve ek yarış talimatında her sınıfın finiş saatinden bir saat veya belirli bir zaman aralığından sonra protesto saati başlar şeklinde olabilir. Bu durumda finiş kurulu hakemleri her sınıfın bitiş saatini sekreterliğe telsiz ile ulaştıracak ve sekreterde aldığı bilginin alındığına dair yarış kurulu botuna geri dönecektir.

Bu bilgiyi alan sekreter başkana bilgi verip, protesto başlangıç ve bitiş saatini yarışın ilan tahtasında ilan eder. Eğer aynı parkurda birden fazla sınıf yarışıyor ise her sınıfın finiş saati ayrı olacağından protesto başlangıç ve bitiş saatleri ayrı ayrı olacaktır. Her sınıf için ayrı ilan edilen protestonun bakılması için, start ve finiş raporlarının sekreterliğe gelmiş olması lazımdır. Protesto başlangıç ve bitiş saatlerini açıklayan ilanda protesto duruşmasının nerede yapılacağı da yazılmalıdır.

Yatların protesto zamanı için aşağıda ‘Yatların Protestoları’ paragrafına bakınız.

Protesto ücreti:

Yarış veya ek yarış talimatında, protestoda zaman sınırlamasından başka varsa protesto ücreti de konu edilmelidir. Protesto ücretini üç alternatifte düşünebiliriz. 1. Protesto ücreti yoktur. 2. Protesto ücreti XXX.-TL dır. Protesto ücret hiçbir şeklide (kaybedilse, kazanılsa veya geri çekilmesi kabul edilse bile)  iade edilmez. 3. Protesto ücreti XXX.- TL dır. Protesto yalnız kazanılırsa iade edilir.

Protesto formunun doldurulması ve alınması:

Protesto formu sekreter tarafından alındığında, protesto veya düzeltme isteği formunun en üstünde bulunan form sıra numarası, tarih ve saati yazılmalı ve alan sekreterce imzalanmalıdır (RRS61.3, 62.2).

Sekreter aldığı protesto formunu başkana bilgi vererek, bir kopyasını protesto edilene ulaştırmaya çalışacak, diğer kopyalarını ise duruşma için kurul üyeleri için duruşmada hazır bulunduracaktır. Eğer protesto ücreti var ise, ücret alınır ve not edilir. Protestolara alınış sırasına göre bakılır ancak bazı protestolar sporcular tarafından karşılıklı, aynı olay ve aynı kurallara karşı gelmelerden verildiğinden, kurul tarafından birleştirilerek bakılabilir. Böyle bir uygulama yapıldığında, protesto formunun arka yüzünün en üst tarafında bulunan birleştirme notu yazılmalıdır. Bu birleştirme kurul kararına bağlıdır ve başkan tarafından yazılır.

Protesto formunun ön yüzü protesto eden veya düzeltme veya duruşma tekrarını isteyen tarafından doldurulur. Protesto formun doldurulmasında, protesto eden, düzeltme ve duruşma tekrarı isteyen sporcu, 1’den 7’e kadar olan boşlukları ve soruların cevapları doldurmalıdır. Doldurmalıdır, çünkü  protestonun başlaması için bu boşlukların doldurulması ve cevapların hazır olması zaman kazandıracaktır. Olayın tarifi kısmında ise teknelerin yerleri, uzaklıkları ve kontraları, kapatmaları, rüzgâr, akıntı, şamandıralar, start veya finiş hattı vs. çizimleri ile olay belirgin şeklide anlatılmalıdır. Gerekirse başka bir sayfa kullanılır. Olayın çizimi başka bir A4 kağıda büyükçe yapılması, duruşma sırasında her ne kadar olay sözlü olarak anlatılacak ise de, olayın daha iyi anlaşılmasına yol açacaktır.

Protesto duruşma planı:

Protesto zamanının dolmasına çok az zaman kala, duruşma planı hazırlanmalıdır. Duruşma planı sekreter tarafından, başkan ile birlikte iki suret hazırlanır ve protesto zamanının bitişinden birkaç dakika içinde yarışın ilan tahtasında ilan edilmelidir.

Bu arada bilinmesinde fayda vardır ki, protesto bitiş saatinden sonra verilen  protestoyu, düzeltme ve duruşma tekrarı isteğini,  sekreter almak zorundadır. Ancak aldığı tarih ve saati yazıp imzaladıktan sonra başkana bilgi vermekle yükümlüdür. Olumlu bir sebep altında geç verilmiş protesto, düzeltme ve duruşma tekrarı isteğinin kabulü ve görüşülmesi kurulun kararına bağlıdır.

Protesto kurulu, ulusal veya uluslararası jüri kaç hakemden oluşur?

İdeali beş hakemdir. Yöresel yarışlarda üç hakemden de olabilir. Yöresel yarışlarda protesto kurulunda görevlendirilen üç hakem yarış kurulu içinde seçilebilir. Yarış kurulu içinde oluşan kurul üyeleri protestoya konu olan olayda taraf veya tanık iseler duruşmaya katılmamalıdırlar. Ulusal Otorite faaliyet programında bulunan yarışlarda ise yarış kurulu dışında kurul hakemleri su üstünde RRS 42 (Hareket Araçları) uygulaması yapmalıdır. Ulusal veya uluslararası jürilerde beş hakemden az olmamalıdır. Beş hakemden fazla olur ise, duruşma ve kararlarda başkanın ataması ile beş hakem görevlendirilir. Sayıda beşten fazla olan hakemler, değişim ile hep beş hakemin başkan tarafımdan görevlendirilmesi ile kurul oluşur. Başkan kurulu panellere bölebilir. Panel kararları da kurul kararıdır. Ancak bir panelde karar üzerinde anlaşamazsa başkan mümkün olduğunca fazla üyeden bir panele getirecektir. (RRS Ek N3.4) Bu tam jüri olabilir.

Duruşma yapılması ve kanıtların toplanması (RRS 63.6):

Duruşma planındaki sıraya göre protesto eden ve edilen beraberce duruşma için, daha önceden protestonun nerede bakılacağı ilan edilen duruşma odasına çağrılır. Kendilerinin oturması sağlanır.

Başkan protesto formunun arka yüzünün tam yarısına kadar olan kısmını kendisi doldurmalıdır. Bu yazım işlemi duruşma devam ederken protesto edene sorulacak sorulara alınan cevaplar veya yarış kurulu raporlarına göre yapılabilir. Formda protesto eden yazılı olarak eksik bilgi vermiş ise, kendisinden tamamlaması istenir.  Form eksiksiz doldurulmuş ise kurul kendi (RRS 61.2, 62.1) aralarında görüşerek protestoyu kabul eder veya ret eder. Bu karar protesto verene sözlü olarak bildirilecektir ancak ret edilme sebebi protesto formuna yazılmalıdır.

Başkan protesto eden ve edilene, isimlerini ve tekne sınıfları ile yelken numaralarını sorar. Tanıklarını sorar. Verilen cevaplara göre protesto formuna yazılanların doğruluğunu kontrol eder.

İkinci soru ise,’ Bu yarışın protesto kurulu karşısındasınız. (Üyelerin isimlerini protesto eden ve edilene bildirir.) Protesto kuruluna itirazınız var mıdır? diye sorulur.’ cevap çok zaman ‘yoktur.’ şeklindedir. Ancak protesto eden veya edilen kurulun başkan ve üyelerine itiraz edebilir. Bu itiraz ne olabilir? ‘Bu hakem, protesto ettiğimin arkadaşımın akrabasıdır veya kulübünde yöneticisidir. vs.’ gibi. Bu durumda başkan itirazı dikkate almalıdır. İtiraz edilen başkan veya üye itirazı değerlendirmelidir. Böyle bir uygulamada itiraz haklı ise, itiraz edilen hakem konu protestodan çekilebilir ve duruşma geriye kalan hakemler ile sonuçlandırılır. Bilinmelidir ki uluslararası jürilerde uluslararası hakemlerin milliyetleri taraf olarak kabul edilmez (RRS 63.4).

Başkan, protesto edilene, TUR XXX (Ahmet) sana protesto vermiş, protesto formunu okudun mu?

Cevap ‘Okudum’ veya ‘Okumadım.’ şeklindedir.  Protesto edilen protesto formunu okumamış ise, protesto formu okuması için protesto edilene verilir ve kendisine verilen protesto hakkında bilgilenmesi sağlanır. Başkan protestonun zaman sınırı içinde verilip verilmediğini kontrol eder (RRS 61.3, 62.2).

Duruşma planı hazırlanmadan önce, protesto edenin finiş hattında protestosunu finiş kuruluna nasıl duyurduğunun bilinmesi için, finiş kurulu raporların bir kopyası, başkana verilmelidir

Protesto edene üçüncü soru,

Başkan -‘Bu olayda protesto ettiğin sporcuya ne zaman protesto ettiğini bildirdin?’

Protesto eden sporcu -‘Olaydan hemen sonra.(Optimist sporcusu ise) bayrağımı gösterdim.’ veya ‘Bildirmedim.’ veya ‘Bildiremedim.’ veya ‘Karaya gelince bildirdim.’ (RRS 61.1(a)).

Başkan protesto edilen sporcuya, - ‘Duydun mu?’ veya ‘Protestodan ne zaman haberin oldu?’ gibi sorular sorabilir.

Protesto edilen sporcu – ‘Duydum veya protesto demedi, duymadım.’

Başkan protesto eden sporcuya, - Finiş hattında finiş kuruluna nasıl ve ne şekilde protesto edeceğini bildirdin.’

Protesto eden sporcu,- (Optimist sınıfı sporcusu ise) ‘Bayrağımı gösterdim, protesto diye bağırdım. Hakemler bana protestomu not ettiklerini el sallayarak bildirdiler.’ (Optimist dışı sporcu ise) Finişi yaptım sonra geri döndüm ve hakemlerin boş olduğu bir anda protestom var dedim. Hakemler bana ‘Tamam aldık.’ dediler, veya finişi geçerken ‘protesto’ diye seslendim. Hakemler duyduklarını el sallayarak veya işaret vererek belirttiler. (Burada yazılanlar da harfiyen olacak diye bir kural yoktur. Yapılan işlemler bu şekilde veya yaklaşık kelime veya sözlerle olabilir.)

Bu yanıttan sonra başkan protesto formun arka yüzündeki bayrak/seslenme konularının boşluklarına söylenenleri ve finiş raporundaki protesto notunu kaydetmelidir.

Bu aşamadan sonra duruşmanın devam edip etmeyeceği kurul tarafından karar verilir (RRS 63.5).

Protestonum kabul veya ret edilme kararının görüşülmesi protesto eden ve edilenin bulunduğu ortamda yapılması veya yapılmaması kurul kararına bağlıdır. Protesto kabul edilmiş ise, başkan, ‘Protesto kabul edilmiştir, devam edeceğiz.’ cümlesini söyler.

Duruşma başlamıştır ve protesto eden ve edilenden sıra ile olayı anlatması istenir.

Biraz olayda geri gidelim, protesto edilen sporcunun rakibinin ‘protesto’ diye seslendiğini duydum diye yanıtlar ise başkan protesto edilene ne soracaktır.

Başkan, -‘Madem protesto seslenmesini duydun, bir kurala karşı geldiğini düşünmedin mi? Neden ceza dönüş alternatifi olan RRS 44, (Bir Olay Hakkında Cezalar) maddesini kendine uygulamadın?’

Burada protesto edilenin vereceği cevaplar kanıt olacağından (RRS 63.6) başkan ve üyeler tarafından çok iyi algılanmalı ve not edilmelidir.

Bu aşamadan sonra protesto eden ve daha sonra protesto edilen tekne maketleri üzerinde varsa tanık veya tanıkların tekneleri veya olay şamandıra dönüşünde veya startta veya finişte olmuşsa bu olay yerleri ve uzaklıkları da belirtilerek anlatılmalı ve anlatılanlar başkan ve üyeler tarafından not edilmelidir.

Protesto eden ve protesto edilene birbirlerine soru sormaları için hak verilmelidir. Birbirlerine sordukları sorular ve verilen cevaplar başkan ve üyeler tarafından not edilmelidir.

Daha sonra başkan ve üyeler protesto eden ve edilene olay ile ilgili soru sormalıdırlar. Bu sorular olayın oluş şekline göre ne olabilir.

-Kapatma var mi idi? Aranızdaki uzaklık nedir? Oturduğun yerden olayı nasıl gördün? Yelkeninde pencere var mı?  Şamandıraya uzaklığınız ne kadar idi? Bu kadar küçük pencereden rakip tekneyi nasıl görürsün? Yarışırken hep arkana mı bakarsın? Çarpışmanızda hasar oluştu mu? Hızlı mı çarptınız yoksa hafif mi dokundunuz? Rakibinin üstünde ne renk can yeleği vardı?  Tanığın var mı? Tanığını neden protesto formuna yazmadın? Tanığın dışarıda bekliyor mu? Yarıştığın teknenin boyu ne kadar? Ağırlığı kaç kilo? Starta neden ittin veya çektin? Üç tekne boyu ne demektir? Bunun gibi olayı aydınlığa kavuşturmak için bir sürü soru akla gelebilir.

Duruşmaya devam edelim. Protesto eden ve edilen iyice dinledikten sonra ve sorular ile kanıtlar alındıktan sonra sıra tanık veya tanıklara gelir.(RRS 63.6) Tanık başka bir tekne dümencisi veya ekibi olmakla beraber kendi ekibi de olabilir. Tanıklar tek tek sekreter tarafından duruşmaya alınır ve oturtulur. Tanığa kimin tanığı olduğu sorulur. Kurul da tanık çağırabilir. Hatta olayı başkan veya üye(ler) görmüş iseler ve olaya tanık olmak istiyorlarsa kurul başkanı veya üyeleri de tanık olabilirler (RRS 63.6). Ancak başkan ve üyelerin tanıklığından sonra, olaya tanık olan başkan ve üye(ler) duruşmanın seyrine ve kararına katılamazlar. Protesto eden veya edilen tanık olsalar bile başkan ve üyeye soru sorabilirler (RRS 63.3(a)). Başkan ve üyenin olayda tanık olduğu protesto formunun karar kısmına yazılır. Olayı tanıktan anlatması istenir. Alınan cevaplar başkan veya üyelerce not edilir. Protesto eden ve edilenden tanıklara soru sorulma olasılığı verilmelidir. Her hangi bir nedenle duruşmaya gelemeyen tanığın yazılı kanıtı taraflar kabul ettiklerinde dikkate alınmalıdır. Tanığı temin edip duruşmada bulunmasını sağlamak protesto eden veya edilene aittir. Sekreter seslendiğinde bulunamayan tanık aranmaz. Tanığın gelmemesi, protesto formunun ‘Tespit edilen gerçekler.’ hanesine yazılır.

Taraflardan, kuruldan tanığa başka soru yok ise, tanık dışarı çıkarılır ve önce protesto edenden ve daha sonra edilenden son sözleri (özellikler kural uygulanması veya yorumu üzerine) istenir. Kurul kararı için protesto eden ve edilen dışarı çıkarılır.

Duruşma sırasında başkan, protesto eden ve edilen veya tanıklar arasında hiçbir zaman karşılıklı konuşmalara izin vermeyecektir. Sorulan sorulara verilecek olan yanıtlar çok önemlidir.

Protesto duruşması sonra karar (RRS 64):

Protestoya konu olan olayın nerede, ne zaman, hangi kurala karşı gelinerek oluştuğu başkan ve üyelerce dikkatle incelenir ve karar protestoya konu olan olay hakkında karar verilir. Olayı not ederken olayın yeri, tekne hızları, rüzgar yönü ve şiddeti, akıntının yönü ve şiddeti, seda ve görsel işaretler, tekneler arasındaki ve şamandıraların yeri, start ve finiş hatlarına olan uzaklıklar duruşma devam ederken bir üye tarafından (isterlerse tüm üyelerce) not edilmelidir.

Duruşmada tespit edilen gerçekler tüm açıklığı ile yazılmalıdır. Sonuçlar ve uygulanan kurallarda tüm açıklığı ile yazılmalıdır. Kararda şüpheli hiçbir durum kalmamalıdır. Şüpheli bir durum olduğunda veya kurul yeterli delil bulamamış ise, tarafları tekrar dinleyebilir. Kararı gerçeklere dayandırın. Düzeltmelerde karardan etkileyecek teknelerde daha fazla kanıt arayın.

Karar ne olabilir. 1. Yeteri kanıt bulunmadığından protesto ret edilmiştir. 2. XXX teknesi XX nolu yarıştan diskalifiye edildi. DSQ sebebi, ‘Sonuçlar ve uygulanan kurallar’ kısmında açıklanacaktır. 3. Başka türlü cezalandırıldı. (Ceza sebebi, ‘Sonuçlar ve uygulanan kurallar’ kısmında açıklanacaktır. 4. Düzeltme verilmedi. 5.Düzeltme …(açıklanacaktır.) … verildi. 6.Duruşma tekrarı isteği ret edildi. 7. Duruşma tekrarı isteği kabul edildi.

Kurul karar verdikten, (RRS 65) ve yazım işi bittikten sonra, taraflar tekrar duruşuma yerine çağrılır ve sonuç ve uygulanan kural(lar) taraflara okunur. Taraflardan her hangi birisi, kararın bir kopyasını isteyebilir, Fotokopi çekip kararı isteyene verilmelidir. Karar yarış dosyasına konulmadan önce duruşma ile ilgili notlar ve çizimler de  karara eklenmedir.

Duruşma planını her sporcu takip etmek zorunluluğundadır. Sekreter duruşma için protesto edenin adını ve tekne numarasını duruşma yerinin önünde birkaç defa seslenerek ilan eder. Protesto eden duruşmaya gelmedi ise duruşma başlamaz. Protesto edilen duruşmaya gelmedi ise duruşma yokluğunda devam eder ve karara bağlanır. Ancak duruşmaya gelmeyen her hangi bir tarafın geçerli bir özrünü kurul kabul eder ise protestoya ileri bir zamanda bakılır veya duruşma tekrardan açılır.

Protesto formunun en altına, protesto kurulu başkan ve üyelerinin isimleri yazılmalı ve yalnızca başkan tarih ve protestonun bitiş saatini yazarak imzalamalıdır.

Yazım işi bittikten sonra protesto eden ve edilen beraberce duruşma odasına tekrar çağrılmalı ve kendilerine tespit edilen gerçekler açıklandıktan sonra protesto sonucu ve uygulanan kurallar bildirilmelidir. Verilen karar ‘Duruşma Plânı’na yazılarak ilan edilmelidir.

Rüzgar surfleri nin (bordlarının) protestoları

RRS B 7.1 de konu edildiğine göre RRS 61.1(a) ilk üç cümlesi değiştirilmiştir. Bu değişikliğe göre yarış sırasında kurala karşı gelindiğinde, protesto verme niyetinde olan board mümkün olan ilk fırsatta protesto ettiği boardu veya boardları bilgilendirecektir. Finiş yaparken veya yaptıktan veya yarışı terk ettikten, hemen sonra yarışın finiş kuruluna protestosunu bildirecektir.

RRS 7.2 de konu edildiğine göre, bir eleme serisinde protestolar ve düzeltme istekleri olayın gerçekleştiği heat’in sonunda sözlü olarak yapılacaktır. Protesto kurulu bulguları alacak ve tarafları ve varsa tanık(ları) dinleyecek ve kararını sözlü olarak verecektir.

Sözlü yapılan ve sözlü kararı verilen protesto ve düzeltme isteklerinin kararlarında temyiz uygulaması yoktur. (RRS B7.4) Ancak protesto kurulu yarış kuruluna yazılı olarak protesto duruşma sonucunu bildirmelidir.

Rüzgâr sörfü (boardların) yarış ilanında veya yarış veya ek yarış talimatlarında, ‘Protesto kurulu yarış kurulu içinde seçilecektir.’ diye yazılmamalıdır. Nedeni; Yarış kurulu devamlı su üstündedir. Yarışlar birbiri arkasına heat olarak eleme usulüne göre yapılmakta ve startlar çok kısa aralıklarla verilmektedir. Finişler de çok hızla alınmaktadır. Protestoya bakmak için yarış kurulu içinde seçilen protesto kurulu ne zaman karaya gelip, duruşma yapıp, karar verip tekrar yerine dönebilir. Bu nedenle ulusal otorite hiçbir zaman ‘Protesto kurulu yarış kurulu içinde seçilecektir.’ şeklinde bir uygulama yapılmasını isteyemez.

Surf yarışlarında parkur mümkün olduğu kadar sahile yakın olmalıdır. Nedenine gelince; Kurul için sahilde mümkün ise su seviyesinden yüksek bir yerde, dürbünleri ile, yarışların startını,  bacaklardaki hareketlerini ve finişlerini takip etmeleri içindir. Kurulun bu şeklide yarışı takip etmeleri ve gördükleri olayları, başkan ve üyelerin birbirlerine verecekleri bilgiler ile duruşma sırasında olayı çözmede kolaylık sağlayacaktır. Protesto verilmesi yarış sekreterliği aracılığı ile yapılmaz. Doğrudan kurulun kıyıda bulunan masasına sözlü olarak yapılır. Duruşma planı yoktur.

Yatların protestoları

Yat yarışlarında finişe yaklaşan yat yarış (finiş) kurulunu telsizden seslenerek, finişe yaklaşmakta olduğunu bildirmelidir. Finiş yapan yata yarış (finiş) kurulu finiş yaptığı zamanı bildirmelidir ve yatın finiş zamanı not etmelidir. Bilindiği gibi yat yarışlarında sonuca erişmek için rating hesaplaması yapılır. Finiş zamanının not edilmesi çok önemlidir. Ayrıca yatın protestosu var ise, telsizden, ‘XXX nolu veya isimli tekneye protestom var.’ diye seslenmeli ve yarış (finiş) kurulu da protestoyu aldığını ve not ettiğini finiş yapan yata geri dönerek bildirmelidir.

Yat yarışlarının yarış veya ek yarış talimatında hangi sınıfların finiş zamanından ne kadar zaman sonra ve nerede protesto duruşması yapılacağı açıkça yazılmalıdır. Yukarıda belirttiğim gibi duruşma planından sonraki uygulama aynıdır. Bu arada hatırlanması önemli bir özellikte, yatlarda protesto duruşmasına giren kişilerin yarış sırasında teknede bulunmuş olmaları şarttır.

Yatlar için hazırlanan Yarış ve ek yarış talimatında protesto zamanını yatların yarış sonrası nerede bağlayacakları, bu bağlama yerine seyir edene kadar geçen zamana dikkat edilmesi lazımdır. Örneğin; Yarışta bir olay olmuştur. Seslenme, bayrak gösterme, finişte kurula bilgi verme her şey usulüne uygun olarak yapılmıştır. Yarış veya ek yarış talimatında protesto zamanı iki şekilde yazılabilir. 1. Protesto zamanı; protesto vermeye niyetli olan teknenin finiş hattını kestiği andan  başlamak üzere XXX saattir/dakikadır. 2. Protesto zamanı; Yarışın son teknesinin finiş hattını kestiği andan başlamak üzere XXX saattir/dakikadır.

Her iki zaman sınırında da finiş yaptıktan sonra bağlama yerine kadar geçen zaman, bağlama zamanı, yarış sekreterliği ofisine gidip, protesto formunu alıp, yazmak ve protestoyu vermek için geçen zaman ne kadar olacaktır? Yarış veya ek yarış talimatını hazırlayan kişi veya kuruluşun bu zaman sınırını çok iyi düşünmesi lazımdır. Eğer yarış sekreterliği bağlama yeri yakınında ise böyle bir sıkışıklık konu olmayabilir. Ancak tekne bağlama yeri uzakta ise ve zaman sınırı içinde, protesto verilemeyecek ise, zaman uzatması geçerli bir sebep karşılığında kabul edilebilinir. Ancak son yarış günü, ödül töreni için ilan edilen saat dikkate alındığında, geçerli bir sebep karşılığında kurul zamanı uzatır ve protesto duruşması ilan edilmiş ödül töreni içine sarkar ise, organizasyon kurulu zor durumda kalabilir. Yarışa katılan yatların bağlama yerleri ayrı ayrı yerlerde olabileceğini de düşünmek lazımdır. Böyle bir yarışta ne yapılabilir? Yarış birkaç gün ise, bir yarış sonunda verilen her hangi bir protestoyu(ları), ertesi gün sabah saat uygun bir saatte bakılması mümkündür. Böyle bir uygulamada protesto eden ve edilen ve varsa tanık(ları) protesto kararından sonra, tekne bağlama yeri ile yarış parkuru uzak ise, yarış parkurunda bekleyen teknelere, bir bot ile bırakılabilir. Eğer böyle bir protesto son yarış günü ise, bu durumda, protesto eden, edilen ve varsa tanık(lar) istediklerinde, bot ile yarış sekreterliğine bırakılır. Böyle bir uygulamayı yapabileceğini, yarış kurulu, protesto edene, edilene ve varsa tanığa(lara) sormalıdır.  Bu teklifi kabul veya ret etmek tamamen protesto eden, edilene ve tanığa(lara) aittir. Zorlama yapılamaz. Bu anlatım bir çözümdür. Organizasyon ve yarış kurullarının başka çözüm yolları aramaları ve yarışların kurullara uygun olarak adil yapılmasının sağlanması lazımdır.

Hakem protestoları:

Yarışlarda görevli hakemler, yarışta sporcuların yapmış oldukları kurallara karşı gelmelerini (startta  itmeler, çarpmalar, çekmeler, karşıt kontralar, şamandıraya dokunmalar, vs gibi (ancak RRS 42 uygulamaları dışında) gördüklerinde, bir tanık ile birlikte not ederek hakem protestosu şeklinde protesto formuna yazarak, protesto verirler. Bu protestolar diğer protestolar gibi algılanır ve işleme konur. Hakem protestoları, protesto ücreti olsa dahi, protesto ücretine tabi değildir. Protesto verecek olan hakem en kısa zamanda yarış kurulu başkanı ile görüşüp uygulamaya geçmelidir. Yarış Kurulu Başkanı’nın hakemi bu uygulamadan vazgeçirmesi hakemlere güvenmediği belirler. Böyle bir protestoda protestoyu veren hakem ve yarış kurulu başkanı duruşmada hazır bulunacaktır. Yarış kurulu başkanı duruşmada şeklen bulunur. Hakemlerin kurallara karşı gelmeleri görmelerinde yanında tanık/hakem ile beraber protesto vermelidirler. Böyle bir uygulamayı yarış kurulu üyelerinden sakınılmamalıdır. Yarışın ilk yapılan görev dağılımı toplantısında, hakemlerin protesto vermelerinin uygulama dışı bırakılması hakemlere güvenmiyoruz manasına gelir.

Böyle bir uygulamada, olayı gören hakem protesto vermeye kararlı ise, karaya döndüğünde protesto edeceği sporcuyu bulup, ‘’Seni XXX yarışta, XXX olaydan dolayı protesto ediyorum.’’ diye bilgilendirmelidir. Bu bilgiyi alan  protesto edilen sporcu, hatasını anlar ise finişten sonra bile olsa, protesto zamanı bitmeden yarışı terk etme (RET) hakkına sahiptir. Yarışı terk etmeyen protesto edilen sporcu ve protesto eden hakem ve yarış kurulu başkanı duruşma planına göre duruşmaya gelmek zorundadır. Yarış kurulu başkanı, kurul başkanı izin verir ise duruşmadan çıkabilir. Protesto ettiği halde duruşmaya gelmeyen hakem hakkında gerekli yaptırım için tutanak yapılıp, Yelken Federasyonu’na bilgi verilmelidir.

RRS Ek P Kural 42 uygulamaları:

RRS Ek P’in tamamı veya kısmen uygulanması sadece Yarış veya Ek Yarış Talimatında belirtildiğinde uygulanır. Ulusal ve uluslararası jürilerin görevlendirildiği yarışlarda uygulanmalıdır.

RRS Ek P2.3’e göre cezalandırılan (DSQ)  bir tekne yarışı terk etmez ise kurul RRS 69.1(a) gereği bir duruşma açmayı düşünecektir.

Ölçü protestoları (RRS 64.3):

Yarış veya regatta sonunda bir tekne diğer bir tekneye, teknesinin veya tekne ekipmanının sınıf ve RRS kuralarına uygun olmadığına dair ölçü protestosu verebilir. Kurul verilen bu protestoyu ulusal otoriteye bildirecek mümkün ise fotoğraf tespiti yapacak ve derhal veya daha sonra yapılacak olan ölçü kontroluna dayanarak ölçücünün vereceği rapora göre karar verecektir. Kurulun kararı ölçücü raporuna göre verileceğinden daha sonraki bir zaman içinde duruşmaya devam edilebilinir.

Düzeltme İsteği :

Bir yarışçı yarış sonunda ilan edilen sonuçlarda hakemlerin bir hata yaptığına inanırsa, bunu ilk önce antrenörü ve yöneticisi ile paylaşmalı ve böyle bir hata olduğu kanaatinde ise, ilk yapılacak iş antrenör/yönetici ile birlikte yarış kurulu başkanı veya sekreterine gidip durumu anlatmalıdır. Yarış kurulu başkanı veya sekreteri yarışçıyı dikkatle dinledikten sonra olayın çözüşmesi için gerekli incelemeyi yapmalıdır. Eğer hakemlerin hatalı uygulaması kısa bir soruşturma ile karşılıklı anlayış ve saygı içinde çözülecek ise protesto kurulunun zamanını almadan hata düzeltilir. Soruşturma sonucu hakem hatası aydınlığa kavuşamıyorsa, o zaman yarışçıya veya antrenör/yöneticiye yarışçısının ‘Düzeltme İsteği’nde bulunması ön görülür.

‘Düzeltme İsteği’ protesto formuna yazılarak protesto zamanı içinde yarış sekreterliğine verilir ve duruşma planına yazılır. Duruşmaya, düzeltme isteyen yarışçı girer. Karşı taraf ise, hatayı yaptığı düşünülen hakem ve yarış kurulu başkanı girer. Başkan düzeltme isteğini karara bağlanması için yarış kurulunun belgelerini veya raporlarını veya ses bantlarını ister. Kanıtların toplanmasına yarış kurulu yardımcı olacaktır.

Duruşmayı tekrar açmak (RRS 66) (RRS Ek M4)

Duruşmanın tekrar açılması için zaman limiti içinde bir istek gelir ise isteği yapan taraf dinlenmeli, her hangi bir video, cd vs. var ise izlenmelidir ve daha önce verilmiş olan kararınızı değiştirmeye yönlendirecek yeni kanıtlar bulunup bulunmadığını karar verilmelidir. Karar tekrar gözden geçirilmelidir. Hata yapıldığına dair açık görüşlü olmalıdırlar. Eğer kanıt(lar)ın geçerli olduğuna inanmıyorsanız istek ret edilir. Eğer kanıt(lar)ın geçerli olduğuna inanıyorsanız duruşma tekrar açılır ve duruşma planı ilan edilir.

Protesto zamanının uzatılması (RRS 61.3):

Yarış veya ek yarış talimatında belirtilen protesto zamanı her yarışın ve günün son yarışının sonunda yarış veya ek yarış talimatında belirtildiği gibi  ilan edilir. Ancak bazı hallerde bu zamanı uzatma isteği olabilir. Bu konuda karar tamamen geçerli sebepler içinde kurula aittir.

Temyiz ve istek yöntemleri (RRS 70) (RRS Ek F):

Uluslararası Jüri kararları hiçbir nedenle temyiz edilemez (RRS 70.5). Ayrıca yarış ve ek yarış talimatında ulusal otorite tarafından temyiz hakkına kapatılan yarışlar dışında, duruşmaya taraf olan, kurulun bulduğu gerçekler,  karar ve uygulamaları ile ilgili olarak, yarışın ulusal otoritesine temyiz baş vurusunda bulunabilir. Taraflar kurul kararının teyidini veya düzeltilmesini de (RRS Ek F) ulusal otoriteden isteyebilir. Rüzgar sörfü yarışlarında eliminasyon sistemi ile yapılan heat yarışlarında protesto duruşma ve kararları sözlü olduğundan temyiz isteğine kapalıdır. (RRS Ek B 7.4) Temyize kapalı protesto kararlarından sonra, RRS 66 ve RRS Ek M4’e göre duruşmanın tekrar açılması istenebilir. Duruşmayı tekrar açmak kararı geçerli sebepler içinde kurula aittir.

Temyiz duruşmaları ulusal otoritenin atayacağı temyiz kurulu tarafından belge üzerinden yapılır. Yukarıda da açıkladığıma göre, protesto duruşmalarında kararlar temyize açık ise, bulunan kanıtların, kurul başkan ve üyelerinin aldığı notlar, kararın gerekçesi çok dikkatli ve açık olarak yazılmalıdır. Temyiz kurulu eğer isterse, protesto kurulu başkanına yazılı soru sorabilir. Bu sorulara verilecek yanıt(lar) iki hafta içinde verilmelidir. Taraflar temyiz duruşmasına yazılı yorum (RRS Ek F 4) yaparak katılabilirler. Ulusal otorite, gerekçeleri yetersiz bulmadığında temyiz kurulu atar ancak gerekçeler ve belgeler eksik ise tamamlanması için temyiz isteğinde bulunandan eksiklerin tamamlanmasını  ve protesto ve yarış kurulundan da ek belgeler ve bilgiler isteyebilir.

Temyiz isteğinde bulunan, karar verilmeden önce protesto kurulunun kararını kabul ederek, temyiz isteğini geri çekebilir.

Burada yeri gelmiş iken bir konuyu açıklığa kavuşturalım. Eğer yelken yarışçılığı yapmadan hakem olmuş iseniz kuralları öğreniniz ama lütfen protesto kurulunda yer almayınız. Neden diyebilirsiniz? Yekeyi tutmamışsanız, rüzgârı yarışırken okumamışsanız, havayı koklamamışsanız, dalganın sizi yükseltip aşağı çekmesini his etmemişseniz, şamandıra dönerken savrulmamışsanız, yarışta veya antrenmanda batmamış iseniz, akıntının sizi nasıl sürüklediğini bilmiyorsanız, kafanıza bumbayı yememişseniz, gibi, kuralları yutmuş olsanız dahi, başarılı olmanız çok zordur. Ayrıcalıklar bu anlatımı  bozmaz.

Hazırlayan: (Mayıs 2010)

HÜSNÜ LEVENT

ISAF Uluslararası Yelken Hakemi, 1986-2010

ISAF Uluslararası Yarış Kurulu Başkanı, 1994-2010

ISAF Bölgesel Oyunlar Kurulu (Balkanlar) Üyesi, 1998-2008

ISAF Stratejik Planlama Kurulu Üyesi, 2004-2008

FISU için ISAF Temsilcisi, 2000-2008

GSGM, Stratejik Planlama Kurulu Üyesi, 2009

ISAF, Üstün Hizmet Gümüş Madalya, 2008

Hüsnü Levent'e teşekkürlerimizle

Denizce

02.06.2010