| |
Sahip Akosman'ın derlemiş olduğu
"Merak Ettiğim Konularla İlgili
Sorular ve Bulabildiğim Yanıtları"
isimli iki ciltlik eserinden birinci cildi maalesef
tükenmiştir. Bu köşede, özellikle birinci cildinden
örnekler vererek hem keyifli bir birlikteliği, hem de tatlı bir
baskı oluşturarak kitabın tekrar basımını amaçladık.
Kitapların başındaki alfabetik dizin, merak edilenin
bulunabilmesi için büyük kolaylık.
Örnekleri zamana yayılı biçimde aktaracağımızdan, yayınlanma
tarihini belirterek izleyenlere kolaylık sağlayacağımızı
düşündük.
Denizce

25.01.2002
|
20.11.2007 |
Acı biber
veya acılı bir yiyecek yenildiğinde, ağız yanmasını
hafifletmek için ne yemeli veya içilmelidir?
Öncelikle,
çok acı yiyecek yenilmemesi tavsiye olunur. Ancak,
dalgınlıkla acılı bir yemek yenilmiş ve ağız yanması
başlamışsa, hemen süt istenmeli, arka arkaya birkaç yudum
sütle ağız çalkalandıktan sonra içilmelidir.
Ağzı yakan,
biberde bulunan "capsaicin" denen maddedir. Capsaicin ağız
içindeki tat alıcı sinir uçlarını (reseptörleri) sarar ve
yanma hissi başlar. Sütteki protein ise, sinir uçlarını
capsaicinden temizler ve yanma etkisi hemen hafifler.
Soğuk su
içilmesi, yanma hissini geçici olarak azaltırsa da, su,
capsaicini yok edemediği için biraz sonra yanma yeniden
hissedilmeye başlar.
Sütün temini kolay olmazsa, peynir yenilmesi de yanmayı
hafifletir. Çünkü peynirde, capsaicini temizleyen peynir özü
denen "casein" vardır.
|
|
|
Mit
nedir?
Mitoloji
nedir? Eski Yunan ve Roma tanrı ve tanrıçalarının isimleri
ve kimlikleri nedir?
Mit, Yunanca
"Mithos" kelimesinden alıntı olup hikaye, efsane demektir.
Mit, toplumun hayal gücü etkisiyle oluşan tanrıları,
tanrıçaları ve evrenin doğuşunu ve oluşunu anlatan halk
hikayeleridir.
Mitoloji ise,
belli bir halka, ya da kültüre özgü mitler topluluğudur.
Eski Yunanlıların
en büyük tanrısı Zeus'tur. Zeus, evrenin, göklerin,
fırtınaların, şimşeklerin tanrısı olduğu gibi, insanların ve
ölümsüzlüğün de tanrısıdır. Zeus'un kalabalık aile
bireyleriyle birlikte Olympos Dağı'nda yaşadığına
inanılırdı.
Romalılar,
Yunanlılar'la karşılaşıp Yunan tanrılarıyla ilgili ilginç
efsaneleri öğrendiklerinde, kendi kutsal ruhlarıyla bazı
Yunan tanrıları arasında benzerlikler kurdular. Sonunda
Romalılar da, Yunanlılar gibi tanrılarına insan özellikleri
verdiler, Yunan tanrılarıyla ilgili birçok öyküyü
kendilerine mal ettiler ve tanrıların isimlerini kendilerine
göre değiştirdiler.
Aşağıda, Yunan ve
Roma mitolojisin ünlü tanrı ve tanrıçalarının adlarını ve
kimliklerine kısa bir göz atalım.
| |
Yunan Mitolojisinde |
|
Roma Mitolojisinde |
|
Dünyayı ve
gökleri yöneten
büyük
tanrı |
Zeus'un |
karşıtının |
Jüpiter |
|
Zeus'un resmi karısı |
Hera'nın |
karşıtının |
Juno |
|
Zeus'un kardeşi
denizlerin tanrısı |
Poseidon'un |
karşıtının |
Neptün |
|
Zeus'un diğer kardeşi
yeraltı tanrısı |
Hades'in |
karşıtının |
Plüton |
|
Zeus'un oğlu, demirciler
tanrısı |
Hephaistos'un |
karşıtının |
Vulcanus |
|
Zeus'un oğlu, adalet ve
tıp tanrısı |
Apollon'un |
karşıtının |
Öğrenemedim |
|
Zeus'un oğlu, güç ve
kuvvet tanrısı |
Heracles'in |
karşıtının |
Hercules |
|
Zeus'un kızı, savaş ve
akıl tanrıçası |
Athena'nın |
karşıtının |
Minerva |
|
Zeus'un kızı, aşk ve
güzellik tanrıçası |
Aphrodit'in |
karşıtının |
Venüs |
|
Zeus'un oğlu, savaş
tanrısı |
Ares'in |
karşıtının |
Mars |
|
Zeus'un oğlu, şarap
tanrısı |
Dionysos'un |
karşıtının |
Bacchus |
|
Zeus'un
oğlu, Apollon'un kardeşi, Haberci |
Hermes'in |
karşıtının |
Mercury'i |
|
Aphrodit'le Ares'in oğlu,
aşk tanrısı |
Eros'un |
karşıtının |
Cupid |
|
Çobanlar,
kırlar, ormanlar ve
doğa
tanrısı |
Pan'ın |
karşıtının |
Silvanus |
olduğunu
görmekteyiz.
Tanrıların,
doğanın ve insanların tüm hareketlerini ve davranışlarını
yönettiğine inanılırdı. Mesela, tanrı Hephaistos'un Olympos
dağının altında bir mağarada yaşadığına, onun demir
ocaklarından çıkan ateş ve dumanın, volkanlara neden
olduğuna inanılırdı. Tanrı Poseidon'un denizleri kontrol
ettiğine, fırtınaların onun kızması sonunda çıktığına
inanılırdı.
Doğrusu, o çok tanrılı günlerde yaşamış olmak istemezdim.
Yirminci asırda yaşıyor ve tek rabbe kul olduğum için
şükürler olsun.
|
|
|
İstanbul'un görülecek yerlerinin başında gelenlerden biri de
"Kapalı
Çarşı"dır.
Kapalı Çarşı'nın ne zaman inşa edildiğini, Çarşı'da kaç
sokak, kaç dükkan, yapı ve sair bölümlerin bulunduğunu ve
Çarşının tarihini anımsayabilir misiniz?
Kapalı Çarşı, üstü
örtülü sokakları ile bir binalar topluluğudur. Çarşının
temeli, Türklerin İstanbul’u fethinden az sonra Fatih Sultan
Mehmed tarafından, evvela eski Bedesten'in inşaatı için
atılmış, sonra inşaata Sandal Bedesten'i ile devam edilmiş,
daha sonra da, yine Fatih ve devrinin zenginleri tarafından
sokaklar üzerinde dükkanlar, hanlar ve mahzenler inşa
ettirilerek, dükkanların üstü, tepe pencereli kemerler ve
çatılarla örtülmüştür.
Çarşıdaki hanların
ortalarına geniş iç avlular yapılmış ve hanların odaları bu
avlulardan gelen ışıkla aydınlatılmıştır.
Çarşının
sokaklarının her biri, bir başka iş kolunun faaliyetine
tefrik edilmiş ve dükkanlarında, sadece o iş koluyla iştigal
eden zanaat ve ticaret erbabı iş görebilmiştir. Bu nedenle
her sokak, yıllar boyunca o işin, o zanaatın adını taşıya
gelmiştir. Mesela, Kalpakçılar, Sahaflar, Kavaflar gibi.
Kapalı Çarşı bir
kaç defa mevzii yangın görmüştür. Yangın sonrasında, yanan
yerlerin aslına uygun tamir görmesine özen gösterilmiştir.
1894 yılında vuku
bulan büyük zelzelede, İstanbul’un en ağır tahribe uğrayan
yeri Kapalı Çarşı içindeki hanlar olmuştur. Türk han
mimarisinin güzel eserlerinden olan bu hanların bir çoğu
maalesef tamir edilememiş, zaman içinde yok olmuştur.
Kapalı Çarşı, 9
Eylül 1943 tarihinde bir yangın afeti daha geçirmiş ve büyük
kısmı hasar görmüştür. Bu yangından sonra, tarihi çarşının
muhteşem görüntüsü kaybolduğu gibi yaşamındaki o eski hava
da değişmiştir.
Kapalı Çarşı'nın
içinde elliden fazla sokak bulunmaktadır. Bu sokakların iki
yakasında 4400 dükkan, kapıları çarşı sokaklarına açılan 40
kadar han ve mahzenli depo vardır. Hanların içinde 220 kadar
oda ve işyeri, bir cami, 10 mescit, 19 çeşme ve tulumbalı
kuyu, bir mektep ve bir hamam vardır.
Kapalı Çarşının, "Eski Bedestan" ve "Sandal Bedestanı"
adında iki bedesteni vardır. Eski Bedestan'da, dolap tabir
edilen 497 adet dükkan bulunur. Bu dükkanların kapıları
yoktur.
|
|
|