Yüzyılın Yazarları  

  Aleksandr Isayeviç Soljenitsin                                                          

Otuzlu yılların sonunda ayrıca Moskova Felsefe ve Edebiyat Enstitüsünde mektupla öğrenim gördü. 1940'ta Natalya Reşetovskaya ile evlenerek karısının çocuğuna üvey babalık yaptı. (1973'te ikinci evliliğini Natalya Svetlova ile yaptı ve ondan üç çocuk sahibi oldu.) 22 yaşına geldiğinde Rostov yakınlarındaki Morosovsk'da fizik öğretmenliğine atandı. 1942'de yüzbaşı olarak II. Dünya Savaşı'nda cephede çarpıştı. 1945 başlarında cepheden yazdığı mektuplarla Josef Stalin hakkındaki eleştirilerini belirtince tutuklandı ve sekiz yıl ceza kampında hapis cezasına çarptırıldı.

1945'ten Sonra: Tutuklu Savaş bittikten sonra Soljenitsin Moskova yakınlarında bir hapishaneye konuldu. 1950'de Ekibastus/Kazakistan'da siyasal tutuklular için özel bir kampa atılarak 1953 yılına kadar burada kaldı. Arkasından da persona non grata (istenmeyen kişi) olarak sürgüne gönderildi. Kazakistan'ın Kok-Terek adlı köyünde öğretmenlik yapmasına izin verildi. Bu dönemde ortaya çıkan kanser hastalığı Taşkent/Özbekistan'da tedavi edildi. Yeni parti şefi Nikita Kruşçev tarafından başlatılan Stalin'in etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik Stalin karşıtı hareketler çerçevesinde Soljenitsin'in hakları geri verilerek Ryasan'da çalışmasına olanak tanındı.

1962'den Sonra: Yazarlık Dikkatleri pek çekemeyen iki tiyatro oyunu yazdıktan sonra 1962'de Odin den İvana Dennisovitşa (Ivan Denisoviç'in Bir Günü) adlı kitabı çıktı. Bu öyküsünün başarısı Soljenitsin'i kendini tamamen yazarlığa vermesi için cesaretlendirdi. Zorunlu çalışmayı anlatan bu Stalin karşıtı yapıt, Kruşçev tarafından tasvip edildi ve Soljenitsin 1963'te Sovyet Yazarlar Birliğine kabul edildi. Ne var ki Matrenin dvor (1963) ve Dlya polsu dela (1963) adlı öyküleriyle yeniden partinin hedef tahtası haline geldi. Bilim adamlarının Sovyet-Rusya Komünist Partisiyle yaşadıkları sorunları gözler önüne serince 1964'te Lenin ödülü adaylarının listesinden adı silindi. Sürgün yıllarındaki deneyimlerini anlattığı W kruge pervam (1964) ve Rakoviy korpus (Kanser Koğuşu, 1966) adlı romanları ancak kaçak olarak basılarak 1968'de Rusya dışında Batı'da yayınlandı. 1966'da Soljenitsin'e ülke dışına çıkma yasağı kondu; ondan üç yıl sonra da Yazarlar Birliğinden çıkarıldı.

1973-75: Archipelog Gulag Soljenitsin kendisine 1970'te verilen Nobel Edebiyat Ödülünü ancak 1974'te alabildi. Sovyet fizikçisi Andrey Sakharov'un başını çektiği yurttaşlık haklarını savunan bir topluluğa katıldı.

Gizli Servis KGB Archipelag Gulag (Gulag Takım Adaları) adlı 1958'de başlanan belgesel çalışmaların ilk bölümünden haberdar olunca, Soljenitsın 1974'te ülke dışına sürüldü. 1973'ten sora Paris'te yayınlanan üç ciltlik bu yapıtında yazar, Sovyet konsantrasyon kamplarının varlığını ve uyguladıkları işlemleri anlatarak iktidar mekanizmasının insanlık dışılığını suçladı. Memleketinden sürüldükten sonra kısa bir süre Alman yazarı Heinrich Böll'ün evinde kaldı. 1976 yılında ABD'de Cavendish/Vermont'a yerleşti, izleyen yıllarda açık mektuplarıyla Sovyet yönetimine hitap ederek demokratik reformlara geçilmesini ve SSCB'yi dağıtılması için taleplerde bulundu. Batıdaki siyaset adamlarını Sovyet iktidarındakilere aşırı ödün vermeye razı oldukları için eleştirdi.

Bodalsya telenok s dubom / The Oak and the Calf (Meşe ve Buzağı, 1975) adlı otobiyografik yapıtında yazar yurdundaki edebiyat hareketlerini eleştirdi.

80'li Yıllar: Tarihsel Roman Dizisi

Soljenitsin bundan böyle 20 ciltlik anıtsal bir yapıt olarak tasarladığı, Ekim Devrimini anlatan Krasnoye kolesso (Kırmızı Tekerlek) adlı eseri üzerinde çalıştı. 1971'de yayınladığı Avgust 1914 (Ağustos 1914) adlı kitabı 1983'te yeni bir baskı yaparak yayınlandı. Arkasından Noyabr 1916 (Kasım 1916,1986) ve üç ciltlik Mart 1917 (1987) çıktı. Bu yapıtları umduğu başarıya ulaşamayınca 72 yaşındaki Soljenitsin 1991'de roman dizisi üzerinde çalışmaktan vazgeçti. Yurdundaki reformdan sonra Soljenitsin 1989'da yeniden Yazarlar Birliğine alındı. Mikael Gorbaçov yazara yurttaşlık haklarının iadesi için gerekli emirleri verdi; sürgünüyle ilgili karar da 1991 'de resmen kaldırıldı. 1994'te Rusya'ya dönen yazar parlamento önünde Rusya'nın hatalı demokrasiye geçiş yolunu eleştirdi.

Soljenitsin 03 Ağustos 2008 tarihinde kalp yetmezliği nedeniyle; babasının Moskova’daki evinde yaşamını yitirdi.

   Kaynakça: Yüzyılın 100 Yazarı (Yeni Binyıl)