Kemal Baral   

Tekağaç burnu güneye doğru geçildiğinde kıyıların doğuya doğru geniş bir girinti yaparak oluşturduğu Güllük Körfezi’ne girilmiş olur; körfezin kıyılarında tabi güzellikleri olan pek çok koy ve doğal liman bulunmaktadır.

Çukurcuk Limanı

Tekağaç burnunun güneye doğru hemen dibinde alçak ve kumsal olan Çukurcuk koyu kuzey ile imbat havalara limandır; güney rüzgarlarına tamamen açıktır. (N 37,21,00 – E 27,12,20) Doğudaki koy daha derin ve büyücektir ancak güney kıyıları kayalıktır, batıdaki koy daha küçüktür ve batı yakası balık çiftliği tarafından kapatılmıştır. Küçük koyun kuzeybatısına doğru fazla sığa düşmeden 3-4m derinlikte kum zemine demirlenebilir. Büyük koy melteme açıktır ancak kuzey havalarda işe yarar. Bu liman körfeze girmeden transit geçip yollarına devam etmek isteyen yatlar için kısa süreli bir mola yeridir.

Didim Sahilleri

Son senelerde büyük bir yapılaşma ile büyüyen ve o ölçüde de çirkinleşen Didim’in sahilleri kuzey rüzgarlarına kapalı fakat, güney ve batı havalara tamamen açık bir bölge halinde doğuya doğru uzanır. Bu sahil şeridinde önünde küçük bir mendireği bulunan parlamenterler sitesi vardır fakat, büyük bir egoizm ile zaruri hallerde bile bu mendireğe yatçıların girmesine izin verilmediğini bir çok arkadaştan duydum ve olay yaşamamak için de kendim tevessül etmedim. Biraz daha doğuya doğru Didim’in önündeki Altınkum plajlarının hemen batısında bir mendirek inşaatı devam ediyor, tamamlandığı zaman bu sahillerin gerçekten ihtiyacı olan bir liman olacaktır.

Karakuyu koyu veya diğer adıyla Altınkum olarak adlandırılan koyun batısındaki Karakol burnu önünde kayalıklar, döküntüler vardır ayrıca bu burunun bir gomina doğusunda da sığlık bir topuk bulunmaktadır, yöre balıkçıları buraya bir şamandıra koymuşlarsa da sert havalarda kopup gitmesi muhtemel bu işarete pek güvenmeyip yine de dikkatli olunmalıdır. Koyun içinde batıda kalan burnun önünde beton bir iskele vardır, gezi motorları ve feribotlar yanaşır, bu iskelenin 400 m doğusunda kaya döküntüleri olan bir alan yaklaşık 200 metrelik bir alana yayılır tam yol üstünde kalan bu bölgeye dikkat edilmelidir bazen üzerine işaret konulduğu oluyor ama, sabit ve haritalara geçmiş bir şamandıra olmadığı için güvenilmez. Sığlık alan geçildikten sonra plajın önünde 5m civarında demirlenebilir, dip kumdur. Bu koyda sadece kuzey yönlü havalarda barınmak mümkün olup güney rüzgarlarına tamamen açık olduğu unutulmamalıdır.

Akbük Körfezi (Limanı)

Kıyı boyunca doğuya doğru devam edildiğinde üzeri makilik yeşillik Panayır adası üzerindeki fenerle (Fl3 15s 35m 12M) belirgin olarak görünür. Ada geçilip kuzeye doğru yönelindiğinde Akbük Körfezine girilmiş olur. Güllük körfezi içinde yer alan Akbük limanı (körfezi) iki kola ayrılır, büyük bölümü kuzey doğu yönünde 5 mil kadar içerilere uzanır, diğer kol ise kuzey batıya doğru hemen Didim sahillerinin arkasında daha küçük bir girinti oluşturur bu koya Kuruerik bükü denilmektedir ve yatçılar için çok uygun bir limandır.

Kuzey doğu yönünde kıyıdan içerilere giren asıl Akbük limanının denizi çok berrak ve güzel olmakla beraber, güney yönlü havalara tamamen açık olması ve sahillerin sığ olması nedeniyle yatçılar için elverişli değildir. Akbük limanı ağzında İnceburuna yakın konumda üzerinde ortalama 3m su bulunan İkikat kayaları (N 37,19,50-E 27,22,50) ve bunların biraz güneydoğusunda üzerinde ortalama 1,5m su bulunan İsabel kayaları vardır, bu alandan uzak geçilmelidir.

Kuruerik Bükü

Bük’ün (güney Ege’de koylara bük derler) güney batı sahili kumsal zeminde demirlemeye uygundur ve hem imbata hem de tüm güney rüzgarlarına karşı korunma imkanı verir. Fakat, asıl limanlık ve en mahfuz yeri bükün kuzeybatı sonunda yer alan Dalyan koyudur. (N37,22,30 – E 27,20,10) Panayır adası dönülüp büke girilirken kıyıdan bir gomina kadar açıkta etrafı kayalık döküntü olan küçük bir ada göze çarpar, haritalarda Gökada diye geçer ama adadan ziyade büyücek bir kayadır; buradan uzak geçilmelidir. Panayır adasının 400 m kuzeyinde sudan biraz dışarı çıkmış kara kayaya dikkat edilmeli ve özellikle gece seyrinde bu bölgeden açık geçilmelidir. Yaklaşımda, iki büyük verici anten kulesi belirgindir, geceleri de kırmızı ışıklarıyla çok uzaktan seçilirler, bunlara doğru rota tutularak bük içerisinde ilerlendiğinde ortada bir gemi dubası görülecektir, bu duba iskelede bırakılarak devam edilirse iki küçük burun arasından Dalyan koyuna girilmiş olur. (Yanılıp da minareye doğru gitmeyin, oradaki sitenin önü birden sığlaşır ve aniden karaya oturabilirsiniz.) Ayrıca, Dalyan koyu iki küçük koydan oluşur; doğuda kalan daha küçüktür ve hemen sığlaşır, batıda kalan ise daha büyücektir ve derindir, 4-5m derinlikte güvenle demirlenebilir, genelde tüm havalara kapalıdır ama, keşişleme ve gün doğusunda solugan alabilir. Sahilinde bir kamu kuruluşuna ait dinlenme tesisi yer almaktadır, karaya çıkılmasında mahzur yoktur.

Kazıklı Limanı

Kuzey yönünde karadan içerilere uzanan geniş bir koydur, esas Kazıklı Limanı denilen yer koyun kuzey sonundaki bölgedir. (N 37,20,00 – E 27,28,48)

Koyun doğu sahilleri melteme tamamen açık, sarp kayalık ve rüzgar altı yerlerdir buralarda barınılmaz. Buna mukabil koyun batı yakası yeşillik, rüzgara kapalı irili ufaklı koyların bulunduğu güzel bir sahil şerididir. Koyun içerisi hemen hemen tamamen balık çiftlikleri ile dolmuş vaziyettedir, seyirde dikkatli olunmalıdır; özellikle kafesleri birbirine bağlayan halatları boşta bırakıyorlar dümene veya pervaneye sarmak ihtimali var, bazılarının gece işaret ışıkları yanmaz. Koyun kuzey sonu kumsal sazlık ve bataklıktır, diğer kıyılar yüksek yamaçlı olup aralarda kalan küçük kumsal alanlar vardır. Koyun kuzey sonundan önce doğu kıyısından küçük bir burun çıkar, bunun güney sahilinde Kazıklı iskelesi bulunur, tüm rüzgarlara kapalı doğal bir limandır; bu sahilde önünde tahta iskele bulunan bir lokanta önüne bağlanılabilir ve gerekli bazı ihtiyaçlar sağlanabilir. Koya adını veren Kazıklı Köyü 3 km kuzeyde yer alır. Yaklaşımda, 420 m yüksekliği ile Kışla tepesi belirgindir.

Çam Limanı

Çevresi çam ormanları ve zeytinliklerle kaplı bu geniş koyun doğu sahilleri melteme açık durumdadır ve büyük siteler kıyı yamaçlarını kapatmış vaziyettedir. Koyun içerisinde demirlemeye ve barınmaya müsait iki yer mevcuttur. Bunlardan Haruplu Koyu Çam limanının kuzeybatı köşesinde yer alır dip kum derinlik 4 m olan melteme kapalı güzel bir yerdir (N 37,16,59 – E 27,30,10). Liman içerisindeki diğer uygun yer içerilere karayel yönüne uzanan etrafı zeytinlik tepeler ve çam ormanları ile kaplı Aydeniz Koyudur 5-6 m derinlikte demirlenip batı kıyısına koltuk alınabilir.

Asin Körfezi ve İçindeki Koylar

Mandalya (Güllük) körfezinin içinde 6 mil kadar kuzey doğu istikametine doğru karadan içerilere uzanan büyük ikincil (tali) Asin Körfezinin içerisinde yatçılar için cazip güzel koylar vardır. Genel olarak körfezin içi fazla derin değildir dip balçık olduğu için iyi demir tutar. Buradaki dikkate değer koy ve limanlardan bahsedeceğiz. Körfezin kuzey kıyısında ucunda fener kulesi (Fl3s 13m 12M) ile belirgin İnceburun ve onun biraz doğusunda ve üzerinde yine bir fener (FlR 5s 18m 5M) bulunan Karaburun belirgin noktalardır. Bu burunların arkasında kalan Tahtakoz koyu meltemde korunaklıdır; bu koy ile Gökliman arasında denizi güzel küçük bir koy daha vardır.

Gök Limanı

Genişçe bir koy olan Gök Limanın (N 37,15 – E 27,23,20) girişinde iskele tarafında kalan küçük koy güney havalarda iyi bir demir yeridir ancak, büyük bir balık çiftliği vardır.

Liman içindeki diğer demir yeri batı yakasındaki bölgedir, dip kum ve balçık olup derinlik 5 m civarındadır, keşişlemeden rüzgarlarda barınılmaz diğer havalar için uygundur. Limanın en sonu sığlıktır.

Kıyıkışlacık - İassos

Asin körfezi içindeki en tanınmış ve ilginç koydur (N 37,16,50 – E 27,35,00) girişinde su seviyesinin altında kalıntıları olan eski bir mendirek ve  restore edilmiş bir Bizans kulesi vardır. Koyun doğu kıyısını teşkil eden yarımada üzerinde antik İassos şehri harabeleri ve kale duvarları bulunmaktadır. Batı kıyısındaki yarımada üzerinde ise tamamlanmamış bir otel inşaatı bütün çirkinliği ile gözleri tırmalamaktadır. Koyun girişinde batıda kalan eski kuleye yakın geçilmelidir, zira kuleden 30-40 m kadar mesafede kalıntıları su içinde kalmış eski mendireğin ucu belirli değildir ve görülmeyebilir. (bazen ucunu belirlemek için bir kazık veya şamandıra konulduğu olur ama her zaman orada olacağına güvenilemez). Her ne kadar su seviyesinin altında kalmış olsa da eski mendirek kalıntısı güneyden gelen havalarda dalgaları epeyce kırarak halen bile işlevini sürdürmektedir.

Girişten sonra batı sahili hafif bir girinti yapar burada alargada kalınabilir. Batı yakasından koyun sonuna doğru devam edildiğinde uzunca bir rıhtım görülecektir kenarında 2-3 m su vardır, buraya kıçtan kara bağlanılabilir, elektrik- su vardır yakıt tankerle getirtilebilir.

Antik İassos şehrinde kazılar devam etmektedir. Bu şehri Dor asıllı göçmenler kurmuş ve sonra Miletoslularla ittifak yaparak İyon–Dor karışımı bir halk ortaya çıkmıştır. Attika Delos deniz birliğine üye olan şehir Perslilerle savaşırken Atina donanmasından yardım istemiş ve gelen gemileri müttefikleri sanmışlardır ancak bunların düşman taraf olan Spartaya ait olduğunu fark ettiklerinde iş işten geçmiş ve şehir istila edilerek yağmalanmış halkı öldürülmüştür. Bilahare Büyük İskender’in eline geçmiştir. Bu döneme ait meşhur “yunusun kurtardığı ve sonra arkadaş olduğu çocuk” efsanesini ve bunu tasvir eden muhtelif heykelcikleri herhalde bilirsiniz veya en azından duymuşsunuzdur. Ören yerinde M.Ö 4. yy’a ait tiyatro, agora, kent meclisi binası görülmeye değer. Mendireğe yakın sahilde içi mozaiklerle bezeli Roma devrine ait bir yapı bulunmaktadır.

Güllük Limanı

Asin körfezinin güneyi tarafında yer alan ve önünde gemi iskelesi bulunan Güllük, (N37,14,40 – E 27,35,59) yakınındaki perlit madeninin sevkıyatı için liman haline gelmiş bir beldedir. Konumu liman olmaya hiç müsait olmamasına rağmen maden ihracatı için giriş – çıkış gümrüğü ve limanı olmuştur. Vaktiyle ufak motel, pansiyon ve kampinglerin bulunduğu kendine has sakin bir yerleşimdi. Kamping alanında çadırlarımızda geçirdiğimiz güzel günleri ve asude kasabayı artık eski resimlerde bıraktık. Günümüzde yakınına kurulan Bodrum havaalanının işletmeye açılmasıyla birlikte büyük bir hızla yapılaşmaya başladı, pek çok tatil siteleri ve oteller koyun etrafındaki yamaçları doldurdular, plansız programsız bu inşaat furyası beldenin çirkinleşmesine ve büyümesine neden oldu. Bana göre gidilecek bir yer olmaktan çıktı. Zaten liman vasfı itibariyle de yatçılar için hiç uygun olmayan bir yerdir melteme (batı ve karayel) tamamen açıktır, sahilinde bulunan sandal mendireği tıka basa doludur. Ancak, zaruri bir ihtiyaç temini için gidilip iskelenin kuzey tarafına demirlenip meltem çıkmadan ayrılınacak bir yerdir. Sandal barınağının arkasında tekne inşaatı da yapılan bir çekek yeri vardır. Burada faaliyet gösteren ustalar aile geleneğini sürdürmektedirler, büyük dedeleri zamanında meşhur bir usta imiş. Fakat şimdilerde torunların yaptığı teknelerde eleştirilecek o kadar çok şey var ki, bu yazının konusu değil elbette. Güllük koyunun batı ucundaki Çamlık burnunda bir fener vardır (Fl2 5s) ve burnun önünde döküntü halinde kayalıklar bulunmaktadır, açık geçilmelidir.

Bargilya Koyu

Günümüzde görülecek pek bir şey kalmamış olan antik Bargilya kentinin (henüz kazı yapılmadı) bulunduğu bu koya yerel adı ile Ülelibük denilmektedir. (N 37,12,50 – E 27,35,10) Güneydoğu yönünde karaya doğru girinti yapan koy yarı yoldan sonra hemen sığlaşır ve bataklık bir göl oluşturur, Tuzla veya Varvil denilen bu gölden yakın tarihlere kadar tuz üretimi yapılırmış. Antik kent bu gölün batısında kalır. Koyun girişinde batı tarafında büyük bir otel vardır bunu takiben bir sürü balık çiftliği batı kıyısını tamamen kapatmış haldedir. Bu çiftlikleri geçtikten sonra fazla ilerlemeden ve sığlık alana düşmeden 4-5 m de demirlenebilir, sahilde birkaç balık lokantası bulunur. Koy melteme açık ve solugan alan bir yerdir. Doğu kıyıları yüksek yardır.

Güvercinlik Koyu

Bodrum yolu üzerindeki Güvercinlik köyünden ismini alan bu koy yatların uzun süre barınması ve demirlemesi için uygun bir yer değildir. Meltem özellikle karayele yakın yönden estiğinde bu koya hem rüzgar hem de kaldırdığı denizle birlikte girer rahatsız eder. Ancak, hava müsaitse geçici olarak girip çıkılacak bir yerdir, köyün önünde 7 m derinlikte alargada geçici olarak kalınabilir dip kumdur. Köyden alışveriş imkanı ve Bodruma daimi ulaşım vardır.

Güvercinlik koyundan önce yer alan Kuyucak limanı tamamen balık çiftlikleri ile kapatıldığı için bahsetmeye değer bir durumu kalmadı. Ayrıca Güvercinliğin biraz kuzeyindeki Pina yarımadasının doğusunda kalan koy da eskiden güzel bir demir yeri idi ama onu da balık çiftliği kapattı ve bitti. (Bu konu gerçekten ciddiyetle ele alınması ve önlenmesi, kontrol altında tutulması gereken bir vahim hal arzetmektedir. Ara sıra konuşuluyor ve hiçbir gelişme olmuyor. Denizi korkunç kirletiyorlar, sınır yasak dinlemiyorlar, kabadayılık yöntemleri ile kafa tutuyorlar ve maalesef yönetenler susuyor. Savunmaları ihracat yapıp döviz kazandırıyorlarmış ama, bunların kontrolsüz varlığının kaybettirdiği dövizi kimsenin hesapladığı yok, birçok yatçı bunlar yüzünden Yunan adalarını tercih eder hale geldiler ve menfi propagandaları da dikkate alınınca turizm sektörümüze verdikleri zarar ortaya çıkıyor. Oysa ki kıyıdan belli uzaklıkta ve turizm açısından önemli yerlerin dışında, çevreyi kirletmeyecek önlemler ve teçhizatla üretim yapmaları doğrultusunda mevzuat çalışmaları yapıldı fakat, kimsenin aldırdığı yok, herhangi bir denetim yapıldığı da yok.)

Salih Adası

Güvercinlik koyunun biraz kuzeyinde bulunan geniş ve yüksek adanın tepeleri çam ormanları, yamaçları ise zeytinliklerle doludur. Antik çağlarda burada Karianda kenti varmış, geriye görülecek pek bir şey kalmamış. Adada melteme karşı korunaklı birkaç koy vardır: Adanın poyraz ucundan çıkan yarımadanın güneyindeki koy balık çiftliği tarafından işgal edilmeden önce güzel bir demir yeri idi, şimdi bu yüzden kullanılamaz durumda.
Adanın güneydoğusunda etrafı ağaçlık ve dibi kum olan güzel bir koy vardır; 5 m de demirlenebilir ama, denizi civardaki balık çiftliklerinin yaydığı pislikten ötürü kirlenmiş. Adanın güneyinde, sahilinde 8 villanın bulunduğu bir koyda 8-10 m derinlikte alargada kalınabilir.

Mandalya körfezinin güney kıyılarını Bodrum yarımadasının kuzeyi teşkil eder, burada bahsedilecek yatçılar için önemli yerler vardır; onun için bu bölgeyi gelecek yazımızda tüm Bodrum yarımadası kapsamı içinde ele alacağız.

Kemal Baral'a teşekkürlerimizle

Denizce

12.07.2007