Kemal Baral   

İrili ufaklı birçok ada ve adacığın oluşturduğu bir havzada, ortalama derinliği 6 metre kadar olan Dalyan boğazı adlı dar bir geçitten geçilerek ulaşılan Ayvalık limanı (N39,18,90 – E26,41,30) iki mil kadar genişlikte adeta büyük bir havuzu andırır. Su kesimi 6 m den derin olan gemiler giremez. Ayvalık ilçesinin sahili bu doğal limanın doğusunda ve Alibey adasının sahili bu kapalı limanın kuzeyinde yer alır. Ayrıca güney yönünde iki önemli iç koy daha vardır bunlar Cennet Koyu ve Paşa Koyu’dur.

Alibey (Cunda) adası ana karaya kısa bir köprü ile bağlanmıştır. Ayvalık doğal limanı içinde iki önemli mendirek ve barınak bulunmaktadır; bunlar, Setur Ayvalık Marina ve Alibey adası sahilinde bulunan barınaktır.

Ege denizinden Ayvalık limanına giriş kuzey ve güney yönlerden gelişe göre ayrı özellikler arz eder. Kuzeyden gelirken Alibey adasının batısında kalan Maden adası iskelede kalmak üzere üzerinde fener bulunan (Fl3s8M) Güneş adasına ulaşılır ve ada sancakta bırakılarak bu ada ile Kara ada arasındaki geçitten geçilerek Dalyan boğazı geçidine varılır. Geçide varmadan Dalyan sığlığı olarak adlandırılan beş metre derinlikteki topuk tam rota üzerinde kalır bu nedenle Kara adayı iskele bordada bıraktıktan sonra Yemiş adası ve Alibey adasına hafifçe yaklaşılarak geçide yönelinirse sığlık sancak bordada bırakılmış olur.

Güneyden gelişte ise üzerinde fener bulunan (FIR8M) Çıplak ada iskelede bırakılarak anakara ile bu ada arasından geçilerek Dalyan boğazı geçidine ulaşılır.

Güney veya kuzey geçitlerinden geçildikten sonra anakarada bulunan Korkut burnu feneri (Fl3s) ile Alibey adası tarafında kalan Dalyan boğazı giriş feneri (üzerinde kardinal işareti vardır ve gece VQ+ LFl15 s çakar) görülecektir. Giriş fenerinin kuzeyi sığlıktır kesinlikle geçilmez, mutlaka güneyinden geçilir. Ayrıca bu fenerin biraz güneybatısında bir şamandıra ile sığ alanın güney ucu belirtilmiştir onun da güneyinden geçmek daha isabetli olur. Bu fenerler geçilince Dalyan boğazının işaret fenerleri görülür; limana girişte iskelede kalanlar kırmızı, sancakta kalanlar yeşil boyalı ve ışıklı olan bu üç çift fenerlerin tam ortasından geçilir. Ortadaki beton fenerlerden biri yıkılmış olduğu için onun yerine metal bir fener konulmuştur. 

Geçitten çıkıldıktan sonra Ayvalık doğal limanına girilir iskele tarafında Alibey adası barınağı, sancakta üzerinde eski bir kilise harabesinin bulunduğu Tavuk adacığı görülecektir. Ayvalık merkezi tam karşıda kalır Setur marina ise hafif sancakta görünür.

Ayvalık limanı ve civarı

Setur Marinanın uzun mendireği bir dirsek yaparak kuzeydoğuya doğru uzanır ve karadan ona doğru çıkan kısa mendirekte girişini belirler her iki mendireğin ucunda fenerler vardır.

Marina dört esas yüzer ponton ve çekek yeri ile karada muhafaza alanından oluşmaktadır. Tamir bakım olanağı, lift mevcuttur; market ve kafeteryası vardır. Her pontonda elektrik ve su kutuları vardır, yakıt ikmali imkanı bulunmaktadır. Mütevazı kalitede sıcak su ve duşları da mevcuttur. Marina içinde yapılamayan tamir ve bakımlar için Sanayi sitesinden ve kasaba içinden yararlanılabilmektedir. 

Alibey adası barınağı mahalli tekneler, balıkçı tekneleri ve gezi motorları ile dolu olup yaz aylarında yer bulmak biraz zordur. Liman her havaya kapalıdır. Sahil boyu rıhtımdır ve bir çekek yeri rıhtımların ortasında kalır. Çekekten sonra mendirek dibine doğru olan rıhtımlarda yer bulup bağlanmak nispeten daha olasıdır. Mendirek girişine yakın bir sahil güvenlik iskelesi ve botu bulunur. Bu adada terk edilmiş güzel ve süslü Rum evleri ile büyücek bir kilise halen durmaktadır ve gezilip görülebilir. Balık ve kabuklu deniz mahsulleri açısından zengin bir yöredir, uygun rakamlarla lokantalarda iyi deniz mahsulleri yemek mümkündür. Ayvalık merkeze devamlı minibüs ve otobüs çalışır, ayrıca denizden saatte bir gidip gelen yolcu motoru da vardır. Epey bir müddettir, yazlık evler, villalar ve kooperatifler bu adaya rağbet etmekteler bu nedenle de yapılaşma artmış ve artmaktadır.  

Ayvalık limanının güneyinde güzel üç koy vardır (Çamlık, Cennet, Paşa koyları) demirlemeye müsait dibi balçık iyi demir tutan koylardır, hemen her hava için elverişlidirler.

Ayvalık limanının güney ucunda Çamlık semtinde uygun bir demir yeri olan Çamlık Koyu Tımarhane burnunun karşısında yer alır. Şehir merkezinden yalı boyu takip edilerek gelinirse alçak bir kum bankı yüz metre kadar batıya uzanır, bunun açığından dönünce Çamlık koyuna girilmiş olur. Bir çok mahalli tekne burada demirlidir, sahilinde mesire yeri ve çay bahçeleri vardır, Sarmısaklı’ya giden yol buradan geçer ve vasıta çoktur.

Çamlık koyunun biraz daha güneyinde bir gomina genişlikte ve 7 metre kadar derinlikte bir boğazdan geçilerek Paşa koyuna girilir; adeta büyük bir havuzu andırır, ortalarda derinlik 4 m civarında ve sahilleri sığdır, sahil boyunda büyücek bir otel, siteler ve apartmanlar yapılmıştır. Kuzey yakası boyunca demirlenebilir.

Cennet koyu daha büyüktür ve kendi içinde iki küçük koy ve bir minik adacık vardır, etrafında yerleşim yoktur.. Suyu temiz olmakla beraber dip balçık olduğu için berrak olarak dip gözükmez bulanık yeşilimsi bir renkte görünür. Cennet koyunun güneyinde kalan tepenin üzerine Şeytan sofrası derler, karadan ulaşımı olan bir mesire yeridir, manzarası çok güzeldir ve tüm Ayvalık çevresi panoramik olarak gözler önünde serilidir. Burada bir de Şeytanın ayak izi diye uydurulmuş taşa oyuk ayak izi biçiminde bir çukur vardır, sözüm ona dilek dilenir rivayeti ile bazıları içine bozuk para atarak dilek dilerler. Restoran ve çayhane mevcuttur.

Ayvalık limanı coğrafi yapı olarak kapalı bir havza olmasına rağmen, ara sıra özellikle kış aylarında sürpriz şekilde şiddetli boralar görmüş bir yerdir. Sanırım 2003’de şiddetli bir bora Marinayı allak bullak etmiş, karadaki teknelerin bir çoğunun devrilmesine sebep olduğu gibi yüzer iskeleleri kopartarak sürüklemiş, büyük hasarlara yol açmıştır. Aynı olay bir yıl sonra daha hafif olarak tekrarlandı.

Doğal limanın içinde Alibey adası ile ana kara arasında üzerinde bir köprü bağlantısı olan Dolap boğazı adı verilen ufak geçit bile bir noktada Edremit körfezine bağlantı noktası oluşturmaktadır; direksiz küçük tekneler buradan geçebiliyor ve bu küçücük bağlantı epeyce su sirkülasyonuna ve liman içinin kuzey soluganlarından etkilenmesine yol açabiliyor.

Ayvalık limanı dışındaki  koylar ve demir yerleri

Alibey adası kuzey ucunda alçak bir boyun şeklinde uzanır ve bilahare doğu batı yönünde genişleyerek yükselir. Bu bölgenin doğusunda kalan Koya Patriça koyu derler (N39,22,70 – E26,37,50) başka isimlerde veriliyor Gökçeliman veya İğdeli koyu da denildiği oluyor fakat bilinen ve kabul görmüş adı Patriça koyudur. Koyun ortasında küçük Güvercin adacığı vardır üzerinde eski bir manastır harabesi görülür. Koyun sahilleri sığdır, batı yönünde güzel plajlar mevcuttur, yerleşim yoktur. Doğu tarafından koya girişte burun önündeki Kırlangıç ve Mırmırca kayalarına dikkat edilip açık geçilmelidir. Koy içindeki en uygun demir yeri kuzeybatı köşesi olup 3 m suda rahat demirlenebilir. Ayvalıktan buraya günübirlik gezi motorları ile de gelinebilmektedir.

Patriça koyunun batısında Alibey ve Maden adaları arasında kalan geniş koy Gümüş koyudur, kuzey havalarda bu koyun kuzey doğu köşesi sakin olur. Sahilde bir kulübe göze çarpar, onun önünde 4m civarı suda demirlenebilir. Maden adası ile Alibey adası arasındaki boğaz çok sığdır geçmeye kalkmak karaya oturmak demektir, derinlik 50 cm kadardır. Bu koya, Maden adasının güneyinden girmek gerekir fakat, burada ortada Semizhoroz sığlığı denilen kayalık ve sığlık bölge tehlike arz eder. Maden adasının güney ucuna yakın seyrederek, sığlık bölge sancak bordada bırakılarak koya girilmelidir. 

Poyraz adası Alibey adasının batısında uzaktan bakıldığında iki hörgüçlü gözüken bir adadır; adanın güney tarafında kuzey rüzgarlarına kapalı güzel kumsal bir koy yüzme molası için uygundur.

Güney girişinde ise, Çıplak adanın güneyindeki geniş koyun sonu kuzey rüzgarlarına kapalı bir demir yer olarak düşünülebilir.

Güneş adası ile Yumurta adacığı arasındaki koy berrak suyu ve kuzeye kapalı konumu ile sadece yüzme molası için düşünülebilecek bir yerdir.

Kemal Baral'a teşekkürlerimizle

Denizce

05.04.2007