Kemal Baral   

Çeşme Limanı

Uç Burun sığlıkları kuzeyde kaldıktan sonra yarımadanın güneybatı dibinde bulunan Çeşme limanına yaklaşımda, kuzeyden gelirken belirgin nesneler olarak Uç Burunun bulunduğu yarımadanın üzerindeki büyük Üniversite ve sahilindeki yüksek otel binaları, şehrin kuzeyindeki anten direkleri ve liman ağzından 1 mil uzakta olup kuzeybatıya doğru 300 m yayılan Kaleyeri Sığlığı fenerinin beton kulesi (QR) görülür. Biraz daha yaklaşılınca liman girişindeki iskelede bekleyen büyük gemiler ve liman girişinin batısında kalan Kızıl Burunun üzerindeki fener kulesi (Fl 3s) seçilir. Güneyden yaklaşımda ise liman Kızılburunun arkasında kalır ve burundaki fener ile Kaleyeri sığlığının feneri görülür.

Liman ağzına doğru yönelindiğinde tarihi kale ve mendirekler belirir.

Ana mendirek feribot iskelesinin dibinden çıkar ucunda belirgin bir fener kulesi vardır( FlG 5s). Şehrin önünden daha kısa beton bir iskele mendirek ucuna doğru uzanır. Bu sene mendireğin dışına büyük gemilerin yanaşması için yeni bir iskele mendirek işlevi de görecek şekilde inşa edilmiş ve her iki tarafı da gemi yanaşmasına uygun şekilde rıhtımlanmıştır. Henüz bu yeni mendireğin ucuna fener konulmamıştı ama, bir kırmızı şamandıra ile ucu işaretlenmişti. Çeşme limanının içi rüzgar alır ve çırpıntı yapar, bu ikinci mendirek epeyce önleyici ve koruyucu bir etki yapmış.

Çeşme limanının (N 38,19,30 – E 26,17,45) içi Yat limanı olarak hazırlanmıştır. Dört yüzer iskele vardır ve bunlarda elektrik su bağlantı kutuları mevcuttur, tonoz döşenmiştir. Limanın etrafı da rıhtımdır ve bunların üzerinde de elektrik su kutuları vardır. Girişte şehir tarafında kalan kısım bir yat firması tarafından kiralanmış ve yabancı yatların bağlanması için ayrılmış durumda. Marinanın işletmesi halen Belediye tarafından yapılmakta ve her şey iki ikiz kardeşe emanet edilmiş vaziyette. Biri gündüz diğeri gece nöbetleşe çalışırlar ve ellerinden geleni yapmaya çabalıyorlar, palamar botları yoktur fakat, görüp gelirlerse yanaşıp bağlanmanıza yardım ederler. Limanın dip tarafında kullanılmayan atıl kalmış bir çekek rampası ve lift havuzu var ama önlerine ve üstlerine tekneler terk edilmiş işlevsiz kalmışlar. Rıhtım boyundaki elektrik su kutularının bir çoğu kırılmış, bakımsızlık her yerde kol geziyor, limanın etrafını çeviren tel örgüler alçak olduğu için üstünden atlamak için birkaç yerde ezilmiş, giren çıkan belli değil. Dip tarafta ikizlerin kullandığı bir prefabrik yapı var onun içinde duş ve tuvalet mevcut ama pislik ve bakımsızlık içerisinde. Bu liman nedense ciddi bir marina işletmesi tarafından alınmadı ve görünen o ki belediye bu işi kıvıramıyor; böyle giderse yapılanlar yıkılacak ve yatırıma yazık olacak. Fakat, bu kadar sallapati davranan ve limanı ihmal ederek yıpranmaya terk eden, doğru dürüst hizmet vermeyen belediye, iş para almaya gelince bir çok marinadan fazla para istemeyi biliyor, minimum 30 YTL den aşağı günlük ödeme yok. Bu konuya acilen ve ciddi olarak ilgi gösterilmesi lazım.

Sahildeki rıhtımlara aborda olunur, yüzer iskelelere kıçtan koltuk verilerek bağlanılır. Marina tam şehir merkezinde olduğu için alışveriş ve ulaşım açısından çok iyi bir konumdadır, yakıt tankerlerle getiriliyor, tamirler için usta bulunabiliyor; ikizler bu konuda iyi niyetle yardımcı oluyorlar. İki adamın koskoca liman için bundan fazla bir şey yapabileceğini beklemek pek doğru olmaz. Limanın hemen arkasında Liman başkanlığı binası ve feribot iskelesinin üzerinde polis – gümrük binaları bulunmaktadır.

Çeşme tarihimizde acı bir olay olan ve donanmamızın yakılması ile sonuçlanan 1770 Çeşme deniz savaşının cereyan ettiği yerdir; kale 1508 yılında günümüzdeki haliyle yeniden inşa edilmiştir, içindeki müzede daha ziyade Eritrea kazılarında çıkarılan eserler sergilenmektedir.

Çeşme otoyol ile İzmir’e bağlantısı yapıldıktan sonra ulaşımı çok kolaylaştı ve o ölçüde de gelen giden sayısı arttı, festival zamanlarında ve yazın hafta sonlarında kalabalıktan yürümek bile zorlaşabiliyor. Yat limanından tüm bu hareketliliği, kaleyi, aktiviteleri rahatça izleme olanağı yatçılar için hoş bir ayrıcalık oluşturmaktadır.

Limandan sonra şehir meydanının önünden kuzeye doğru rıhtım devam eder, bu bölge yürüyüş yolu olarak kullanılır ve gezi motorları ile guletler bağlanır rıhtımın sonunda küçük bir sandal barınağı yer alır.

Çeşme limanından çıkıp güneye yönelindiğinde Sakız adası ile Anadolu kıyılarının ortasında yer alan ve üzerinde fener bulunan (Fl5s) Süngükaya adası ve onun yarım mil kadar doğusunda kalan ince uzun yapıdaki Boğaz adası Sakız boğazını ikiye böler her iki taraf da derin su dur.

Çeşme yarımadasının batı ucundaki Akburun ismine uygun olarak beyaz yarlardan oluşur ve gayet belirgindir, bu noktadan sonra sahil 20 mil boyunca Sığacık körfezinin kuzey ucunu teşkil eden Teke burnuna kadar devam eder, bu kıyılarda korunaklı doğal limanlar vardır.

Alaçatı

Akburundan 7 mil keşişleme yönünde iki mil kuzeye doğru girinti yapan ve başlangıcında bir mil genişlikte olan Alaçatı körfezi yer alır, körfez ağzının doğusunda Bozalan burnu üzerindeki fener kulesi ile belirgindir (Fl2 5s 33m6,5M). Körfezin iki kıyısından ortaya doğru sığlıklar uzanır, orta kısım derin sudur; körfezin ortalarında batıdan denize doğru çıkan bir burun ve üzerinde büyük bir otel binası görülür, bu noktadan itibaren geniş sığlık bir alan körfezin ortasına doğru yayılır. Körfezin kuzeyinde ortalarda bir gemi şamandırası bulunmaktadır, rahatça görülür; derin su bölgesinden bu şamandıraya doğru gidilirse sığlıklar iskele tarafında kalır. Alaçatı limanı (N 38,15,32 – E 26,23,21) bahsettiğimiz sığlık alanın kuzeyindedir. Yan yana iki barınak halindedir; küçük olan sandallar için  barınaktır, büyük olan yat limanı olarak inşa edilmiştir. Sahilden Poyraz yönüne doğru uzanan ana mendireğin ucunda girişe doğru kısa bir mahmuz çıkıntısı vardır; tali mendirek sahilden doğuya doğru çıkıp bir kavis yaparak güneye doğru devam eder. Mendirek uçlarında fenerler vardır. Yat limanı özel bir kuruluş tarafından işletilmektedir, elektrik su, tonoz sistemi, duş, tuvalet mevcuttur. Derinlik girişte 4 m, içeride 3 m civarındadır.

Körfezin sonu sığ bataklık halindedir ve bir azmak denize kavuşmaktadır; yat limanına girmek istemeyenler gemi şamandırasının civarında demir atabilirler, bu bölge kuzey ve meltem rüzgarlarına karşı korunaklı konumdadır.

Alaçatı rüzgarının devamlılığı ve buna mukabil deniz kaldırmayan özelliği nedeniyle, Windsurf meraklılarının çok rağbet ettiği bir yerdir, windsurfçülere hizmet veren tesisler mevcuttur.

Bu yöreye adını veren Alaçatı beldesi limandan 5 km mesafededir. Bakımlı ve otantik yapıları ile ilgi çeken, son yıllarda gördüğü rağbet artmakta olan beldeden İzmir ve Çeşmeye her an ulaşım imkanı vardır.

Mersinli Körfezi

Alaçatı körfezinden güneye doğru bakıldığında sahile yakın iki küçük ada görünür, bunlara Dümbelek adaları denir. Kuzey yönde kalanı Carufa adası daha basık ve karaya döküntü halindeki kayalarla bağlıdır; güneyde kalan Çırakan adası daha yüksektir. İki adanın arasında 500m den fazla genişlikte bir geçit ve bu geçidin ortasında da 40m lik bir alana yayılmış su altı kayaları vardır. Bu kayalık alan ile Bozalan adası arasında 7 m derin su olan geçitten Mersinli körfezine girilebilir. Ayrıca, körfez ağzının doğu burnu önünde sahile kayalıklarla irtibatlı olan Böğürtlen adacığı bulunur, bu ada ile Bozalan adası arasından körfeze girmek daha emniyetlidir. Körfez kuzey batı yönünde karaya 1,5mil girinti yapar; kıble ve keşişleme dışındaki havalara kapalı bir limandır, içerideki derinlik 10m den başlayarak sahile doğru azalır. Fakat, günümüzde gerek adaların önü ve gerekse körfezin içi balık çiftliklerinin istilasına uğramış vaziyette, bunların kırmızı şamandıraları arasından yol bulup geçmek bile mesele, ayrıca çevreyi çok kirlettikleri için bu körfezin yatçılar açısından hiçbir cazip tarafı kalmamıştır.

Zeytineli Koyu

Dümbelek adalarının biraz güneyinde kuzeye doğru yarım millik girinti yapan bir koydur, kumsal plajla sona erer. Koyun etrafını kamu kuruluşuna ait bir dinlenme tesisi kapatmıştır; yakındaki Zeytineli köyünden gelen bir yol sahile ulaşır ve orada küçük bir sandal mendireği bulunur. Plajın önündeki alana 4m civarında demirlenebilir, zemin kumluk ve yosunluktur. Kuzey rüzgarlarında vadiden kuvvetli bir anafor oluşur, rahat edilmez ancak meltemde barınılabilir.

Sarpdere Limanı ve Nergis Koyu

Bu bölgede doğal liman olarak yatçıların istifade edebilecekleri hem korunaklı ve hem de tabiat olarak güzel iki limandan biridir. Diğeri Gök limandır.

Dümbelek adalarından itibaren güneye doğru 3,5mil mesafede liman ağzına varılır, giriş uzaktan bakıldığında genel arazi yapısından ayırt edilmez ancak önüne gelindiğinde belli olur (N 38,11,50 – E 26,29,30) Kuzeye doğru yarım milden fazla girinti yapar ve kumsal bir plajla sonlanır. Burada 15 evlik bir site sahili kapatmış vaziyettedir, tel örgülerle çevrilmiştir, camileri ve çağdışı kalmış kadınlara mahsus deniz hamamları vardır. Kendilerine kapalı bir dünya yaratma çabalarından olsa gerek, yaz kış bekçiler devriye gezer ve sahile çıkmaya izin vermezler. (Yani, bunları 21 yy da halen ve maalesef ülkemizde görmek çok acı.) Neyse ki şimdilik denize müdahale edemiyorlar, (kimbilir belki yakında devriye botu kullanmaya da kalkabilirler hiç şaşmam!) plajın önünde 4-5 m kum zeminde demirlenebilir.

Doğal liman girişinin hemen güneyinde içeriye doğru kıvrılan Nergis koyu gerçekten çok güzel bir tabiat köşesidir, pırıl pırıl berrak suyu az görülür güzelliktedir. (Girişinde 10 m kadar olan derinlik tatlı bir meyille sığlaşarak kumsal bir plajda son bulur. Kıyıda telefon link istasyonunun küçük bir binası ve önünde çekili duran sandallar vardır.

Bu koy her havada korunaklı bir yerdir bilhassa güney yönlü rüzgarlarda mahfuzdur. 8 ila 10m derinlikte zemin sert olduğu için demir tutturmak nispeten zordur, 4 ila 5 m derinlikte ise dip kumluk ve yumuşak olduğu için demir daha iyi tutar. Sahilden çıkıp koyun ortasından güney burnu istikametinde dipten giden bir telefon hattı kablosu vardır, demirlerken buna dikkat edilmelidir.

Kırkdilim Limanı 

Sığacık Körfezinin kuzeydeki başlangıç noktası olan Teke burnunun hemen kuzeyinde yer alan geniş körfeze Kırkdilim limanı adı verilmiştir. (N 38,07,05 – E 26,34,52)

Kuzey istikametinde 1,5 mil karaya girinti yapar sonuna doğru daralarak kuzeybatı yönünde çakıllık bir plajla sonlanır. Etrafı kayalık ve makilik dağlarla çevrili geniş bir limandır, plajın önünde 4-5m derinlikte çakıllık zemin üzerinde demirlenebilir. Güney havalarda barınılmaz.

Kuvvetli kuzey havalarda ise dik yamaçlar ve tepelerden aşağı rüzgar anafor yaparak daha güçlü eser ve liman içini etkiler, bu nitelikleri itibariyle yatçılar için pek tavsiye edilecek bir liman değildir. Etrafında herhangi bir yerleşim yoktur, denizinin suyu epeyce serin olur yüzmek için de pek cazip değildir.

Kemal Baral'a teşekkürlerimizle

Denizce

14.06.2007