|
Yenice Ormanları sonbaharda büründüğü renk cümbüşü ile sizi
kendine çeker. Bu çağrıya kulak verip içlerine adımınızı
attığınızda doğanın tüm güzellikleri önünüze serilir…
Yenice Ormanları’nı görmek için ilk yola çıkışım trenle,
90’lı yılların sonunda olmuştu. Ankara’dan başlayıp Karabük’e
varan bu yolculuğa daha sonra pek çok kez çıktım. Her defasında
ayrı zevk, ayrı tatlar alarak, yeni dostluklar kurarak döndüm
evime. Ormanların dört mevsimi de bir başkaydı ama beni en çok
sonbaharı etkiledi. Nedenini soracak olursanız, size en güzel
cevabı bu yazıya eşlik eden fotoğraflar verecektir…
Yenice Ormanları’na yüksek bir noktadan baktığınızda uçsuz
bucaksız bir denizi andırdığını görürsünüz. Bu manzara yöre
halkına, Hodulca Tepe’nin kuzeyindeki Şimşirdere Vadisi’ne bakan
bir noktaya ‘orman denizini seyir iskelesi’ adını bile
verdirtmiş.
Türkiye’nin En
Bakir Ormanlarından
Türkiye’nin odunsu tür çeşitliliği en yüksek olan Yenice
Ormanları, anıt niteliğindeki ağaçları, derin vadileri,
akarsuları ve barındırdığı yaban hayatı çeşitliliğiyle
Avrupa’nın 100 orman sıcak noktasından biri kabul ediliyor. Doğa
Derneği’nin Türkiye’de belirlediği 305 Önemli Doğa Alanı’ndan da
biri aynı zamanda.
Bolu Dağları’nın kuzeybatısında İncedere, Şimşirdere, Çitdere
su toplama havzalarını ve Safranbolu ilçesinin batısında yer
alan ormanları içeren bölge, 100 metreden başlayarak yaklaşık
2000 metreye kadar yükselen engebeli yeryüzü şekillerine sahip.
Ve bu topografya sayesinde bakirliğini ve biyolojik
çeşitliliğini koruyabilmiş. Alanda, Yenice Nehri’nin ve
kollarının çevresindeki arazilerde kurulmuş birkaç köy dışında
yerleşim alanı bulunmuyor.
Ormanın
Derinliklerinde
Ormanın içlerine doğru adım attığınızda bir ağaç müzesinde
olduğunuzu düşünebilirsiniz. Ana çatısını altı ağaç türünün
oluşturduğu ormanda, otuz farklı ağaç, ağaçcık ve çalı türü
bulunuyor. Ayrıca dere kenarları, yol boyları ve kuytu yerlerde
kalmış on yedi ağaç, ağaçcık ve çalı türünü de bu listeye
eklemeliyiz.
Yenice Ormanları, geniş ve iğne yapraklı karışık doğal yaşlı
orman yapısına sahip. 1000-1200 metre yükseklikte doğu kayınının
baskın olduğu geniş yapraklı ormanlar hakim. 1200 metreden sonra
Uludağ göknarı ve sarıçam gibi iğne yapraklı ağaçlar sıklıkla
görülmeye başlar ve 1400 metrenin üzerinde saf ormanlar
oluştururlar. Bölgenin en yüksek yeri olan Keltepe zirvesinde
ise açık kireçtaşlı alanlarda alpin kuşak bitkileri görülür.
Yenice Nehri’nin güneyindeki kesimlerde nemli çalı türleri
yetişir. Denizin etkisiyle İncedere ve Şimşirdere’nin nehre
karıştıkları aşağı kesimlerde ise, Akdeniz Bölgesi’nde görmeye
alışık olduğumuz odunsu türler karışmıza çıkar: Sandal, funda,
beyaz çiçekli laden, akçakesme, menengiç, erguvan ve sumak...
Türkiye’de ormanların yönetiminden sorumlu kurum olan Orman
Genel Müdürlüğü’nün Genel Müdürü Osman Kahveci: “Anıt ağaçları,
kesintisiz ormanları, doğal yaşlı orman ve çok katmanlı yapısı
ile Türkiye’nin en önemli ve verimli orman alanlarının başında
gelen Yenice Ormanları bitkiler, kuşlar, memeliler, sürüngenler
ve kelebekler gibi pek çok canlı türüne yaşam ortamı sağlıyor”
diyor. Kahveci’nin de vurguladığı gibi bu ormanların en önemli
özelliklerinden biri, dünyada eşine ender rastlanan anıtsal
niteliklere sahip çok sayıda ağaç ve ağaç topluluklarını
içermesi.
Yenice Ormanları’nın her köşesinde başka bir dünya ile
karşılaşırsınız. Çitdere çevresinde porsuk, fındık, karaçam,
çınar yapraklı akçaağaç, kayın gövdeli akçaağaç, sapsız meşe ve
dağ karaağacı anıt ağaçları sizi selamlar. Kavaklı bölgesinde
ise anıt porsuk ve fındık ağaçları..
Yenice Ormanları nesli tehlike altındaki dokuz endemik
bitkiye de ev sahipliği yapar. Dünyada sadece burada yaşayan
Onosma bozakmanii türü gibi.
Farklı Türlerin
Yaşam Alanı
Yapılan çalışmalar bölgenin bozayı, vaşak, yaban kedisi,
kurt, çakal, tilki, karaca, ulu geyik, yaban domuzu, porsuk ve
ağaç sansarına ev sahipliği yaptığını gösteriyor. Farklı kuş
türlerine de yaşam olanağı sunan bölge, aksırtlı ağaçkakan,
ortanca ağaçkakan, alaca sinekkapan, küçük yeşil ağaçkakan ve
çizgili ötleğen gibi ılıman kuşak orman biyomu türlerinin büyük
popülasyonunu da barındırıyor. Nesli küresel olarak tehlike
altında olan Apollo (Parnassius apollo) ve bölgesel ölçekte
tehdit altındaki çokgözlü Eros mavisi (Polyommatus eroides) ile
orman güzelesmeri (Erebia medusa) adlı kelebek türleri de
ormanın sessizliğinde kendine yer buluyor.
Yenice’de Hayat
Bugün Yenice Ormanları’nın bir kısmı Kavaklı Tabiatı Koruma
Alanı, Çitdere Tabiatı Koruma Alanı ve Yenice Yaban Hayatı
Geliştirme Sahası olarak koruma altına alınmış durumda. Bölgede
ormancılık araştırmalarının yapılabilmesi için bazı bölümler
Karabük-Büyükdüz Araştırma Ormanı ve Yaylacık Araştırma Ormanı
olarak ayrılmış.
Misafirperver yöre halkının temel geçim kaynağını kömür
madeni işçiliği, ormancılık ve arıcılık oluşturuyor. Bölgedeki
tarım ve hayvancılık faaliyetleri sadece hane ihtiyacını
sağlamaya yönelik. Ormanın yanı sıra mağaraları, yaylaları ve
Şeker Kanyonu ile de dikkat çeken bölgede son yıllarda artan
günübirlik turizm faaliyetlerinin kontrol altında yapılması
bölgenin doğal geleceği açısından büyük önem taşıyor.
Bir ormanın içinde yürümenin en güzel yanı ağaçları yakından
görmek, onlara dokunabilmek ve yılın farklı zamanlarında biraz
dikkat ederseniz farklı canlı türlerini bir arada görmektir.
Uçsuz bucaksız orman denizi Yenice de, onu yaşamanız,
hissetmeniz, doğaya duyulan saygıyı dostlarınızla paylaşmanız
için sizleri bekliyor. Biz de son sözü Prof. Dr. Hikmet
Birand’ın ‘Anadolu Manzaraları’ adlı eserinde Yenice’yi
anlattığı satırlarına bırakıyoruz: “Her yer orman; her şey yeşil
sessizlik içinde. Birbiri ardına sıralanan, önden arkaya doğru
benizleri yağızlaşan ve ufukta akşam bulutlarıyla bir olan
tepeler, hep orman…”
Yazı: Yıldıray Lise
Foto: Aykut İnce
Kaynakça:
SkyLife - Ekim 2007
Yıldıray Lise ve
Aykut İnce'ye teşekkürlerimizle
Denizce
17.10.2008
|
