İstanbul'un Fethine Zonaro'dan Bakmak

Sultan II. Abdülhamid irade buyurmasaydı, Fatih Sultan Mehmed’i sadece Gentile Bellini’nin tablosuyla hayal edebilecektik

Sultan II. Abdülhamid’in emriyle, dönemin Saray Baş Ressamı Fausto Zonaro aylarca çalışarak Sultan II. Mehmed’in İstanbul’u fethini, Haliç’te kadırgalarını denize indirişini, muzaffer bir kumandan edasıyla Bizans’ın başşehrinden içeri girişine dek resmetmiştir.

Osmanlı padişahlarının 34.sü ve İslâm halifelerinden olan Sultan II. Abdülhamid 1876-1908 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nu 33 yıl ayakta tutmayı başarmıştı.

Devr-i saltanatında giriştiği ve başardığı imar hareketleri yanında, sahiplendiği kültür faaliyetleri için saygı duyulacak ve teşekkür edilecektir. “Sultan II. Abdülhamid Dönemi Yıldız Fotoğrafları” olarak bilinen büyük görsel arşiv günümüze ulaşan ve dünyanın en önemli fotoğraf koleksiyonlarından biridir. Resim sanatına da derin bir alaka duyan Sultan II. Abdülhamid, İtalyan Oryantalist ressam Fausto Zonaro’yu  “Saray Ressamı” tayin etmişti.

Oryantalist Bir Ressam Fausto Zonaro

1854’te, İtalya’daki Veneto’nun küçük bir köyünde doğan ve gayet fakir bir aileden gelen Zonaro’nun yaşamı, çok renkli ve heyecan yüklüdür. Göç ettiği İstanbul’da Sultan II. Abdülhamid’in 1896 başlarında kendisini Osmanlı Saray Ressamı olarak atamasıyla Zonaro, sanatının en yüksek mertebesine İstanbul’da erişti. 

Yıldız Sarayı’nın Teşrifat Nazırı Münir Paşa ile tanışması yaşamında çok önemli bir dönüm noktası olmuştur. Ardından Osman Hamdi Bey ile tanıştı. Osman Hamdi Bey Zonaro’nun eserlerinin Sultan II. Abdülhamid’e takdim edilmesini sağladı. 1896 yılında Zonaro artık Saray Baş Ressamı (Ressam-ı Hazret-i Şehriyâri) olmak gibi çok onur duyacağı bir unvanı ve mevkii kazanmıştı.

İnişler, Çıkışlar

Jön Türkler ve İttihat ve Terakki Fırkası’nın ortak girişimiyle 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesi ve Sultan II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle tüm yaşamı tehdit altında kalan sanatçı derin üzüntülerle karşılaştı. Bu süreçte sanatçı olarak bu uygulamanın dışında tutulması gerekirken, pek çok Saray erkânı gibi Zonaro da sanatçı kişiliği bir kenara itilerek küçümsenmiş ve sonuçta İstanbul’dan ayrılmak zorunda kalmıştı.

Zonaro İstanbul’dan ayrılıp İtalya’ya, yaşamının son yıllarını geçireceği San Remo’ya döndü. 1929 yılında öldüğü güne kadar canlı sanat yaşamını sürdürerek yüzlerce eser ortaya koydu ve İstanbul’u asla unutmadı.

Zonaro ve Fetih Tabloları

Dizinin ilk tablosu Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u fethe hazırlanış resmi olmuştur. İki yüz topçunun kullandığı ve yirmi mandanın çektiği dev top, surların önüne yerleştirilmişti ve bu tablo dahi Bizanslıların içine korku salmaya yetmişti.

Zonaro taslaklar yapıyor yırtıyor, birbiri üstüne desenler çiziyordu. Zonaro o süreci Abdülhamid’in Hükümdarlığında Yirmi Yıl adıyla kitaplaştırdığı hatıralarında anlatır. “Canlandırmam gereken dönem için eski baskılarda güvenilir izler aramak üzere İstanbul Müzesi Kütüphanesi’ne gitmem gerekti. Böyle bir tablomu sona erdirdim ve aynı zamanda Saray’ın yaldız ve çerçeve ustaları da gösterişli çerçeveyi hazırladılar.

Tablonun Padişah’a gösterileceği gün geldi. Bu görevi Arif Bey almıştı. Kısa bir süre sonra, onun soluk soluğa ve titreyerek dışarı çıktığını gördüm. “Sultan II. Mehmed nerede? Ne yaptınız? Padişahımız II. Mehmed’in resmini gördüğünde kendi resmini gördüğünü sandı. Ne demeliyim?”

“Sakin olunuz efendim. Padişah Hazretleri’ne II. Mehmed’in yüz hatlarını Venedik’te Lajard Galerisi’nde, İstanbul’a gelen Venedikli ressam Gentile Bellini’nin yaptığı orijinal tablodan incelediğimi lütfen bildiriniz. Bellini buraya bizzat II. Mehmed tarafından portresini yapmak için davet edilmişti ve Padişah Abdülhamid Hazretleri’ne benziyorsa, bunda şaşılacak bir şey yoktur. Sultan II. Mehmed kendilerinin ataları değil midir?”

Bizans İmparatorluğu’nun tarih sayfalarına intikal ettiren Fatih Sultan Mehmed’in Zonaro imzalı tabloları artık Dolmabahçe Sarayı’nın duvarlarını süslemektedir. Böylesine benzersiz tabloları gelecek kuşaklara armağan eden fikrin ve iradenin sahibi ise Sultan II. Abdülhamid  olmuştur.

   Kaynakça:
   SkyLife - Mayıs 2011