“Dağ Başını Duman Almış”lı Günlerden
Cumhuriyetimizin 81. Yıldönümündeki Genç Kızlarımıza...

Dünya ileriye doğru gide dursun, bizler yitirilen zaman içinde gerilemek için çaba göstermekte başı çeken ülkeler arasında yer alıyoruz herhalde.

1943 yılında çekilmiş bir fotografta kız öğrenciler idman yaparken.

Şöyle bir geçmişe baktığımızda, insanın inanamayacağı bir süreç ve açı içerisinde oluşan, daha doğrusu oluşturulmaya çalışılan ve maalesef önlenemeyen geriye doğru gidişi gözlemlemesi bile düşünceleri alt üst ediyor ister istemez ve "acaba bizler Araplaşıyor muyuz?" sorusunu da beraberinde getiriyor.

Osmanlı İmparatorluğunun can çekişmeye başladığı batılılar tarafından "hasta adam" yakıştırmasıyla tanımlanan Türkiye'nin düşman çizmeleri altında çiğnendiği, esaret acılarının yaşandığı, kendi topraklarımızda bayraklarımızın gönderlerden indirildiği yıllarda, Gazi Mustafa Kemal'e gönül bağlayan insanlarımızın yaktığı özgürlük meşalesi, bu ülkeye yeni baştan can verip, yıkılan bir imparatorluğun kalıntıları üzerinde kurulan yeni Türkiye ile cumhuriyet, laiklik ve demokrasi ilkeleri benimsenmiş, zordan başarıya doğru atılan büyük adımlarla, dünya platformunda gerilerde kalmış Türkiye'nin çağdaş uygarlık içinde yer almasını sağlamıştır.

Çünkü, "her koyun kendi bacağından asılır" örneğin, inanç ve din kişinin kendi öz benliğinde, yüreğinde yer almıştır. Bu inanç felsefesi de tanrı ile kul arasında olan bir şeydir. Zorla yapılan veya yaptırılan ibadet ya da dini eğitim, inançlar arasında farklılaşmalara yol açacak, derin uçurumların, uzaklaşmaların ortaya çıkmasına yol açacak, düşmanlıkların, radikalleşmelerin, bunun beraberinde de insanların birbirlerini yok etme çabalarına neden olacaktır. Nitekim, günümüzde dünyayı kasıp kavuran, bitmez tükenmez kavgalar, savaşlar ve terör; İsrail’den Afganistan'a, Irak'tan Filipinler'e genel olarak ekonomik bozukluğun yanı sıra din faktöründen kaynaklandığı bir gerçektir.

Bugün, birçok İslam ülkesinde olduğu gibi din ile politikanın karışması ya da karıştırılmaya çalıştırılması, söz konusu bu ülkeleri geride bırakmıştır... Bugün, petrol kuyularına sahip olma şanslılığını devam ettiren Arap ülkeleri dışında, din ile devlet işlerini birbirine karıştıran tüm İslam ülkelerindeki geri kalmışlık ve de ekonomik bozukluk içler acısıdır. Gene bu ülkelerdeki çarşaflara bürünmüş kadınların, şeriat kanunları nedeniyle yasal haklar konusundaki şanssızlıkları bir başka büyük sorun olarak insanların karşısına çıkmaktadır.

1940'lı yılların başında kız izciler.

Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından hızla gerçekleştirilen reformlar, Türk kadınını karanlıkların içinden, peçelerin, çarşafların arkasından çıkartmıştır, onlara toplum içinde eşitlik ve güç kazandırmış, erleriyle omuz omuza ülkenin kalkınmasında alın teri ve bilek kuvvetiyle yer almalarını sağlamıştır. 1933 Yılında kutlanan Cumhuriyetin Onuncu Yılı kutlamalarını gösteren fotoğraflara, belgesel filmlere baktığımızda gençliğin ayrılmaz parçası kız öğrencilerimizin, art düşüncesiz ve kompleksiz şekilde üzerlerine giydikleri üniformalarının diz hizasındaki etekleri, beyaz soketleri, açık başları modern Türk gençliğinin çağdaş dünyaya ayak uyduran görüntüsünü ortaya çıkartmış, doktorundan pilotuna, tarihçisinden mimarına Atatürk'ün kızlarının daha ileriye, daha yüksek seviyelere doğru çıkmalarına ön ayak olmuştur.

Cumhuriyet Türkiyesi'nde "İdman Bayramı" olarak tanımlanan ilk spor şenlikleri Atatürk'ün Samsun'a çıkışının on yedinci yıldönümüne rastlayan 19 Mayıs 1939 tarihinde yapılmış , bu tarihten itibaren de, Selim Sırrı Tarcan'ın notalarını İsveç’ten getirdiği, İsveçli besteci Felix Korbig tarafından derlenmiş "TraTrallande Jamtar" (Tra-lalla Diyen Üç Kız) adlı ünlü halk şarkısı, Darülmuallimin edebiyat öğretmenlerinden Ali Ulvi Elöve tarafından Türkçeleştirilerek "Gençlik Marşı" adıyla bilinen ünlü "Dağ Başını Duman Almış" marşımız ortaya çıkmıştır.

ellerini kapatıp, erkeklerin ellerini sıkmanın günah sayıldığı, ya da yalnızca egolarını rahatlatacak erkeklerin kıskançlıkları nedeniyle böyle bir ortama doğru sürüklendikleri gerçektir.

Son yirmi yıldır, 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı törenlerindeki yanlış politikalarla kimi zaman büyük bir sorun haline getirilen kıyafet yönetmelikleri genç kızlarımızın şort ya da kısa etek giymelerine bir takım kısıtlamalar getirmiş, bu zihniyet her geçen yıl biraz daha kapanmalarına neden olmuştur.

Geçmişin fotoğraflarına bakıp imrendiğimiz genç kızlarımızın çağdaş kıyafetlerinin yerini alan Arap vari kıyafetler, acaba bizim Suudileşmeye ya da İranlılaşmaya doğru gittiğimizin bir göstergesi midir?. "Dağ Başını Duman Almış" Gençlik Marşımızın pek bilmediğimiz son dörtlüğünde şunlar yazılıdır:

Her geceyi güneş boğar,
Ülkemizin günü doğar;    
Yol uzun olsa da ne var,  
Yürüyelim arkadaşlar...   

1930'lu yıllar. Atatürk'ün kızları jimnastik dersinde.

Acaba, ülkemizin günleri eskisi gibi doğuyor mu? Yoksa yollar kısaltılacağına daha da uzatılmaya mı çalışılıyor? Eskiden olduğu gibi yürüyebiliyor muyuz arkadaşlar?

Yazı ve fotoğraf arşivi: Turgay Tuna

Kaynakça: Kimlik Dergisi

               S:8 Ekim 2004

Turgay Tuna'ya teşekkürlerimizle

Denizce