| |
1. Cirrus
Jet Akımları

Başlıca
Öngörülenler:
Üst-rüzgârlarda mevcut şiddetli siklon dolayısıyla gelecek 8-15
saat içinde fırtına patlak verebilir.
Başlıca İpuçları:
-
Cirrus başlarından oluşan uzun
sıralar, altlarındaki daha yavaş rüzgârların üstüne buz
kristalleri yağdırmakta. Güçlü olarak geliştiğinde eğimli
çizgisel yağışlar üst rüzgârlar yönünde çekilen bantlar halini
alır. Bu yön normal olarak (fotoğrafta gösterildiği gibi)
batıdan doğuya veya kuzey-batıdan güney-doğuyadır (Güney Yarı-
küresinde güney-batıdan kuzey-doğuyadır).
-
Gökyüzünü bir baştan bir başa kat
eder görülen cirrus bulutları 80 knot'un (150 km./saat) üzerinde
bir hızla hareket eder görünmektedirler ama bu gözlemlenen
hareketleri 100-160 knot'luk bir gerçek jet akımı hızına işaret
etmektedir.
-
Dalga (görünümündeki) bulutlar (sağ
üstteki manzara), bunlar her zaman yaptıkları gibi, jet
akıntılarının yakınlarında rüzgârların, yük seklikle çok çabuk
hız değiştirdiği yerlerde şekillenirler.
Açıklaması:
Jet akımları, genç ve dinamik
yüzey alçak basınçlarının oluşumunda büyük rol oynarlar. Jet
eksenlerinin ekvator tarafında, birkaç yüz millik mesafe içinde
gelişirler. Karakteristik jet akımları bulutları da aynı
davranışta bulunurlar ve böylece dinamik bir alçak basıncın
gelişmekte olduğunu ve yakın zaman içinde bölgede olacağını
gösterirler. Oluşmalarını tamamladıklarında, yerleşik bulutlar
yoğun olduğundan dağılmaları vakit alır ve böylece varlıklarını,
oluşmalarına neden olan alçak basıncın gelişme fazından daha
uzun zaman sürdürebilirler. Birbirini kesen rüzgârlar kuralı
gerçek bozulmanın olasılığını algılamanıza yardımcı olacaktır.
|
Eleman |
Trend |
Normal değişim |
Geliş süresi |
Riski |
Olasılıkla |
|
Rüzgâr |
Artar ve güneye doğru geri
döner |
Batıdan kuzeybatıya (W-NW)
2 ila 4; güneybatıdan güneydoğuya (SW -SE) 5 ila
8 kuvvetinde |
6 ila 12 saat |
3-6 saat içinde 6
kuvvetinde |
Yılın kış yarısında
özellikle denizde şiddetli fırtına |
|
Görüş |
İyi veya olağanstü, sonra
azalır |
Başlangıçta 48 km. veya
daha fazla sonra 16 km. veya daha yakına azalır |
10 ila 15 saat |
Zaman diliminin sonuna
doğru deniz ve tepe sisi |
|
|
Yağış |
Yağmur veya kar |
Sürekli, sonraları mutedil |
10 ila 15 saat |
Daha sonra yoğun yağmur
veya kar |
Eğer hava koşulları
gelişmezse hafif veya kesikli yağış |
|
Bulut |
2/8 ila 4/8 batı yönünden
artarak |
Gerçek bozulma olduğunda
8/8 Cs, sonra 8/8 As, 8/8 Ns, Sc ve pannus |
10 ila 15 saat |
Belirsiz üst bulut
yapılanmasına dönüşen 6/8 ila 8/8 Sc |
Eğer koşullar gelişmezse
3/8 ila 6/8 yüksek ve orta bulutlar |
|
Sıcaklık |
Soğumaya başlar |
Güneş bulutla örtüldüğünde
daha soğuk hissedilir ve rüzgâr artar |
5 ila 10 saat |
Kışın acı soğuk |
Eğer rüzgâr çıkmazsa
değişim küçük olur |
|
Basınç |
Düşer |
Ci durumunda mutedil düşme
ama gittikçe hızlanır. Hızlı düşüş 6 ila 8 kuvvetinde
rüzgâr meydana getirir ama büyük düşüş denizde 9 ila 10
kuvvetinde rüzgâr yapabilir |
12 ila 24 saat |
Büyük düşüş ve alçak
basıncın çok daha hızlı geçmesi (yarı zamanda) |
Yavaş düşüş, rüzgârın ve
diğer olayların o ölçüde daha uzun zaman diliminde
artması |
2. Cirrus
ve Cirrostratus

Başlıca
Öngörülenler:
Olasılıkla alçak basıncın sıcak cephesi geliyor, bağlı olarak
rüzgâr artacak ve daha sonra yağmur -veya kışın kar- olası.
Başlıca İpuçları:
-
Kabaca tamamı bir yöne akan eğimli çizgisel yağışla birlikte
yukarıdaki oluşum hava koşulunun hızlı gelişecek gibi olduğunu
göstermektedir.
-
Birbirini kesen rüzgârlar (üst rüzgârlar gözlemcinin sol
tarafından eserken yüzey rüzgârları arkasından esmektedir) bir
sıcak hava kütlesinin bölgeye yerleşiminin yolda olduğunu
göstermektedir, yani batı tarafında sıcak hava cephesi var.
(Güney Yarıküresi için solu sağ olarak alınız.)
-
İyi görüş şartları (eğer varsa bile Cumulus bulutları var) bunun
mevcut hava kütlesiyle gelmekte olan arasında sıcaklıkta büyük
bir farka neden olacağı açık olan kutupsal hava kütlesi olduğunu
göstermektedir. Böyle bir farklılık kuvvetli rüzgârlar ve hava
koşulları meydana getirir.
Açıklaması:
Alçak basınç modeli, sıcak cephenin yüzeyle buluştuğu noktadan
yüzlerce kilometre öteye uzanan bir sıcak-hava kaması
beklentisini gerektirir. Fotoğraftaki cirrus, kamanın ince
ucundaki buluttur ve daha kalın bulut tabakaları batıdan
itibaren kamanın kalınlaştığı taraftan belirir. Bu çeşit bir
gökyüzüne dayalı büyük ölçekli hava bozması tahmini aşağıda
verilen bulutların sıcak-cephe dizisiyle de doğrulanmalıdır.
Ci
bulutlarını Cs'ler (güneş veya ayın etrafında haleler) ve ondan
sonra As ve son olarak da yağışa (Sc ve pannus) eşlik eden alçak
bulutlarla birlikte
Ns takip etmelidir. Kuzey yarıküresinde
alçak basınç merkezinin güneyi yönündeki rüzgârlar artar ve ters
döner ve kuzeye doğru olanlar artar ve doğru (saat yönünde)
dönerler, Güney Yarıküresi için tersi doğru olarak okuyun ve
hareket yönlerini tam ters olarak alın.
|
Eleman |
Trend |
Normal değişim |
Geliş süresi |
Riski |
Olasılıkla |
|
Rüzgâr |
Ters dönüp artarak |
2 ila 4 kuvvetinde
güneybatı-güney (SW-S), sonra 5 ila 7 kuvvetinde
güney-güneydoğu (S-SE) |
3 ila 8
saat |
8 ila 9 kuvvetinde |
Eğer alçak basınç zayıfsa
yazın 4 ila 5 kuvvetinde |
|
Görüş |
Artar sonra azalır |
16 ila 21 km. veya daha fazla,
yağmurda 3 ila 6
km., karda 800 m. ila 1.6 km. olur |
6 ila 12 saat |
Periyodun sonuna doğru sis |
Hafif yağmurda 6 ila 10
km. |
|
Yağış |
Yağmur veya kar |
Sürekli hafiften sürekli
orta dereceye döner |
6 ila 12 saat |
Yoğun yağmur, yılın yaz
yarısında gökgürültüsü |
Alçak basınç zayıfsa hafif
yağmur |
|
Bulut |
Tam bulutlanacak şekilde
artar |
8/8 Cs sonra 8/8 As sonra
8/8 Sc ve pannus birlikte Ns |
6 ila 12 saat |
Kıyıları ve tepeleri
kaplayan 8/8 alçak stratus |
Eğer alçak basınç zayıfsa
parçalı gökyüzü |
|
Sıcaklık |
Serin |
Rüzgâr artınca daha serin,
yağış durumunda daha da serin |
3 ila 8
saat |
Kışın karda acı soğuk |
Eğer alçak basınç zayıfsa
küçük değişiklik |
|
Basınç |
Düşer |
Orta derece düşmeyi hızlı
düşme takip eder |
10 ila 20
saat |
Daha sonra fırtınamsı
rüzgârla birlikte büyük düşme |
Alçak basınç zayıfsa
yavaş düşme |
3. Sıcak
cephe veya yukarı iteleme*
(oklüzyon) yaklaşıyor

Başlıca
Öngörülenler:
Orta derece bozulma.
Başlıca İpuçları:
-
Üst bulutlar (cirrus) ve orta seviye bulutlan (altostratus)
yaklaşıyor.
-
Üst rüzgârlar kuvvetli ve altostratuslar parçalanırken boydan
boya izler.
-
En alt seviyedeki
bulutlar (altostratuslar) üst bulutların ve rüzgârın, daha
alttakinin solundan geldiğini gösterir şekilde dizilmişler (sol
dipten sağ üste doğru).
Açıklaması:
Gökyüzünde sıcak cephenin
yaklaştığını gösteren işaretler mevcut ama bulut toplanmasında
kesintiler var. Ufuktaki
As şekilleri, resmin üst
tarafındaki cirruslarla aynı yönde dizilmişlerdir. Bu As
seviyesindeki rüzgarın
Ci seviyesindekine dik
olduğu anlamına gelir çünkü
Ci rüzgâra eşlik eden akış
yönü gösterirken As
esintiye dik doğrultuda (birçok kararlı bulutta olduğu gibi)
yayılma görüntüsü vermektedir. Sonuç olarak gökyüzü havanın
bozması için hazır ama kesiklikler, orta derecede ve belki yavaş
değişimle daha fazla rüzgâr ve yağmur geleceğine işaret
etmektedir.
|
Eleman |
Trend |
Normal değişim |
Geliş süresi |
Riski |
Olasılıkla |
|
Rüzgâr |
Orta derece artma
ve ters dönme |
Güneybatıdan güneydoğuya (SW-SE)
5 ila 6 kuvvetinde |
6 ila 12 saat |
6 ila 7 kuvvet |
2 ila 5 kuvvetinde
siklonik |
|
Görüş |
Sonraları azalır |
Yağmurda 3 ila 6 km. karda
800 m. ila 1.6 km. |
6 ila 12 saat |
Yoğun yağmurda 800 m.
karda 90 m |
Daha sonra yüksek
alanlarda sis |
|
Yağış |
Yağmur veya kar |
Sürekli orta derece |
6 ila 12 saat |
Tepelerde yoğun yağmur |
Daha sonra çiseleme |
|
Bulut |
Artar |
8/8 As ve Ns |
3 ila
6
saat |
Sonraları 8/8 alçak St |
Sonraları parçalı bulut |
|
Sıcaklık |
Serinler |
Rüzgârın artması nedeniyle
daha serin |
Takip eden birkaç saat |
Kışın soğuk |
Yazın sonraları sıcak |
|
Basınç |
Düşer |
Fazla olmayan düşme ama
hızlı olursa kuvvetli rüzgâr getirir |
8 ila
12 saat |
Hızlı düşme fırtına
getirir |
2 ila 3 kuvvetinde
rüzgârla yavaş düşme |
(*)
Bir
cephenin aşağı seviyelerden gelip, orada var olan hava kütlesini
yukarı doğru itmesi. Tersi de geçerli olmakla beraber,
çoğunlukla soğuk cephe, aşağı seviyelerden gelip orada bulunan
sıcak hava kütlesini yukarı iterek kaldırır.
4. Sıcak
cephe önünde altostratus veya yukarı iteleme

Başlıca
Öngörülenler:
Eğer bu gökyüzü
1 no.
da anlatılan gökyüzü yapısına arada
cirrostratus
(haleler) bulutları da olmak koşuluyla uyuyorsa o zaman büyük
bir bozulma bekleyin. Eğer
2 no.lu gökyüzü koşullarına
uyuyor ve bir miktar da Cs varsa o zaman bozulma bekleyiniz.
Eğer 3 no.yu,
sıklıkla olduğu gibi Cs olmaksızın ve bulut birikiminde büyük
parçalanmalarla birlikte andırıyorsa o zaman orta ölçekli bir
bozulma bekleyin.
Başlıca İpuçları:
-
Düz ve güneş ışınlarının gittikçe
artarak, aynı bir buzlu camın arkasından bakıyormuşsunuz gibi
azaldığı, çoğunlukla şekilsiz gri bir bulut olarak
yapılanmıştır.
-
Öncesinde
Ci ve Cs bulutları geçmiş olması gerekir, fakat güneş ışığı
tamamen kesilirken cumulus bulutları da parçalanacak ve tamamen
yok olacaktır.
Açıklaması:
Altostratuslar, burada olduğu gibi
Ci
ve Cs'leri
takip ederlerse yağmurun ve rüzgâr artmasının hemen hemen kesin
bir emaresidir. Yavaş ama sürekli kalınlaşma, belirgin
şekillerin eksikliği, çamur gibi grilik olmasının hepsi oldukça
yakın bir gelecekte hava bozacağı tahminine katkıda bulunur.
Rüzgâr güney çeyreklerine doğru (güney- batı veya güney-doğu)
ters dönmelidir ve alçak basıncın güney-ilerisine doğru
artmalıdır.
|
Eleman |
Trend |
Normal değişim |
Geliş süresi |
Riski |
Olasılıkla |
|
Rüzgâr |
Hızlı artar ve ters döner |
Kışın 6 ila 7 kuvvetinde
yazın 5 ila 6 kuvvetinde |
4 ila 6 saat |
8 ila 10 kuvvet |
Eğer sığ depresyon olursa
4 ila 6 kuvvetinde siklonik |
|
Görüş |
Artar sonra azalır |
Onlarca kilometre sonra,
yağış sırasında 3 ila 6 km |
2 ila 4 saat |
Karda 800 m. (veya daha
az) |
Genellikle iyi |
|
Yağış |
Yağmur veya kar |
Sürekli orta derece |
2 ila 4 saat |
Yoğun yağmur veya kar |
Kesikli, hafif yağış |
|
Bulut |
Artar ve aşağı iner |
Pannus 5 ve virga 6 ile
birlikte 8/8 Ns |
2 ila 4 saat |
Tepelerde ve denizde sis |
Daha sonra parçalı Sc ve
St |
|
Sıcaklık |
Daha soğuk |
Rüzgârın artmasına ve
güneşsiz olmasına bağlı olarak daha soğuk |
Sonraki bir iki saat |
Kışın çok soğuk |
Eğer bulutlar parçalanırsa
daha sonra göreceli olarak daha sıcak |
|
Basınç |
Düşer |
Orta ve hızlı düşme |
4 ila 6 saat |
Büyük düşme şiddetli
fırtınaya sebep olur |
Sığ alçak basınç varsa
yavaş düşme |
Kaynakça:
Anında Hava
Tahmini -
Alan Watts
|
|