Denizce
  e-mail
denizce@denizce.com
 





Ahmet Taner Kışlalı
Ataol Behramoğlu
Attila İlhan
Aziz Nesin
Bedri Rahmi Eyüpoğlu
Behçet Necatigil
Cahit Sıtkı Tarancı
Can Yücel
Edip Cansever
Faruk Nafiz Çamlıbel
Fazıl Hüsnü Dağlarca
Halide Edip Adıvar
Halikarnas Balıkçısı
Mevlana
Nazım Hikmet
Necati Cumalı
Neyzen Tevfik
Orhan Kemal
Orhan Veli
Ömer Hayyam
Özdemir Asaf
Rıfat Ilgaz
Uğur Mumcu
Yahya Kemal Beyatlı
  Ana Sayfa Yelken Su Altı Denizcilik Toplumsal Hobiler
 
  Ayın Güzeli
Bağlar
Denizci Dili
Faydalı Bilgiler
Püf Noktası
Resim Galerileri

 

 Yazarlarımız   

  Aziz Nesin                                                                                     

 

 

 

Aziz Nesin, asıl adı Mehmet Nusret, 1915 yılında İstanbul’da doğdu.

Türk gülmece yazarı. Gazetecilik, yayıncılık yaptı. Toplumun kimi tiplerini olağanüstü bir ustalıkla karikatürleştiren, bürokrasiyle alay eden, devlet çarkının işleyişindeki bozuklukları gülünçleştiren yapıtları, adının yurt sınırlarını aşarak başka ülkelerde de tanınmasını sağladı. Buna karşılık, savunduğu görüşlerden dolayı sık sık kovuşturmaya uğradı; yargılandı; hapis ve sürgün cezaları çekti. Toplumun her kesiminde, her gün yaşanan olayların çelişkili yanlarını, bunların doğurduğu gülünç durumları, her çevrede rastlanan tipleri konu edinen gülmece, romanlar yazdı.


Yapıtlarında toplumsal bozuklukları, haksızlıkları, fırsatçılığı, bürokrasiyi, yanlış değer yargılarını kıyasıya eleştirdi. Çok geniş toplulukların kolayca sevebileceği canlı, hareketli, dolambaçsız bir anlatım yolu izledi. Bir yandan güldürürken, bir yandan da duygulandıran ve düşündüren bir yazar oldu. Onun anlattıklarına benzer terslikler, güldürücü olaylar, küçük insanı, ilerici aydını ezen bozukluklar geniş topluluklarca "Aziz Nesinlik olay" diye adlandırılmaya başlandı. Günlük olaylardan, gazete haberlerinden, politikadan esinlenen A. Nesin'e zaman zaman masallar ve halk hikâyeleri de çıkış noktası oldu. Hikâye ve romanlarındaki bu tür konular ve somut insan ilişkilerine karşılık, oyunlarında insanın kişiliği, ahlaksal, toplumsal konumu gibi temaları yer yer somutlamalara yönelerek işledi. Ancak alışılmış yapıtlarının çizgisini sürdüren oyunlar da yazdı; kimi yapıtları sahneye aktarıldı. Yapıtlarının geliriyle, kimsesiz ve yoksul çocukları meslek edininceye kadar yetiştirmek üzere Nesin Vakfı'nı (Çatalca) kurdu (1972). Mayıs 1993'te Aydınlık gazetesini çıkaran Aziz Nesin gazetenin başyazarlığını da üstlenmişti. 5 Temmuz 1995’de Çeşme'deki imza günü sonrası, saat 01.05'te öldü.

 

 

 Yıllarla Aziz Nesin

 

1915   (20 Aralık) İstanbul, Heybeliada'da doğdu.
1925   İstanbul'da Süleymaniye'de 'Kanuni Sultan Süleyman İptidai Mektebi'nin 3.sınıfına girdi. (Sonradan okulun adı, İstanbul 7. ilkokul oldu.)
1935   Kuleli Askeri Lisesi'ni bitirip Harp Okuluna geçti.
1937   Ankara'da Harp Okulunu bitirip asteğmen oldu.
1941   2.Dünya Savaşı yıllarında 2 yıl Trakya'da çadırlı ordugahta görev yaptı.
1942   Erzurum Mustahkem Mevkii İstihkam Tb.Bölük Komutanlığına atandı. Bir bomba kazasında yaralandı. Erzincan'da depremde yıkılmış olan ordu cephaneliğinin boşaltılmasıyla görevlendirildi.
1944   Ankara'da Harp Okulu'nda açılan ilk tank kursuna katıldı.
1944   Zonguldak'ta uçaksavar top mevzileri yaptırmakla görevlendirildi.
1945   Askerlikten ayrıldıktan sonra Karagöz Gazetesinde ve Yedigün Dergisinde redaktörlük ve yazarlık yaptı, profesyonel olarak yazarlığa başladı.
1945   Tan Gazetesi'nde köşe yazarlığına başladı. (4 Aralık'ta tek parti iktidarı üniversite gençlerine Tan Gazetesi'ni yaktırdı.)
1945   Yayınlanmış ilk bağımsız yapıtı 'Parti Kurmak Parti Vurmak' adlı 16 sayfalık broşürü çıktı.
1946   Sabahattin Ali ile birlikte Markopaşa ve süreği olan gülmece gazetelerini çıkardı.
1947   Bursa'ya sürgün edilerek güvenlikte gözaltında tutuldu.
1948   İkinci kitabı olan 'Azizname' adlı taşlama kitabını çıkardı. Bu kitap için İstanbul 2.Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldı. 4 ay tutuklu olarak süren dava sonunda aklandı.
1949   İngiltere Prensesi Elizabeth, İran Şahı Rıza Pehlevi, Mısır Kralı Faruk her üçü birden Ankara'daki elçilikleri aracılığıyla Türkiye Dışişleri Bakanlığı'na resmen başvurarak, bir yazısında kendilerini aşağıladığı savıyla aleyhine dava açtılar. 6 ay hapse mahkum edildi ve ceza infaz edildi.
1952   İstanbul'da yeni kurulmaya başlanan Levent'te bir dükkan kiralayarak Oluş Kitabevi'ni açtı. Sabahları Levent'teki evlere gazete dağıtıyordu.
1953   İki küçük çocuğuyla birlikte Levent'teki kitabevinden geçimini sağlayamayınca Beyoğlu'nda Bursa Sokağı'ndaki yeni yapılmış hanın bir odasında 'Paradi Fotoğraf Stüdyosu'nu bir ortağı ile birlikte kurdu.
1955   6-7 Eylül faciası olarak tarihimize gelen İstanbul'daki azınlıkların ev ve dükkanlarının korkunç yıkımına suçlu aranmaya başlanmıştı. Aziz Nesin'de suçlu olarak Sıkıyönetimce tutuklandı.
1955   Halil Lütfü Dördüncü'nün 'Yeni Gazetesi'nde köşe yazarlığına başladı.
1956   İtalya'da (Bordighera'da) yapılan uluslararası (yirmi iki ulus) gülmece yarışmasında birincilik ödülü olan Altın Palmiye'yi 'Kazan Töreni' adlı öyküsüyle kazandı.
1957   Yine İtalya'daki aynı uluslararası yarışmada 'Fil Hamdi' adlı Öyküsüyle ikinci kez birincilik ödülü olan Altın Palmiye'yi kazandı.
1960   İtalya'da kazandığı ilk Altın Palmiye'yi devlet hazinesine bağışladı.
1961   Tanin Gazetesi'nde köşe yazarlığına başladı.
1961   Zübük adlı haftalık bir gülmece gazetesi çıkarmaya başladı.
1962   Sahibi bulunduğu Düşün Yayınevi anlaşılamayan bir nedenle bir gece yandı. Üst fiyatları 3 milyon lira olan (bugünkü para değeriyle en az yarım milyar lira) depodaki kitapları yandı.
1965   Elli yaşındayken ilk kez pasaport alabildi ve yurtdışına çıktı. Çağrılı olduğu Berlin ve Weimar'daki Antifaşist Yazarlar Toplantısı'na katıldı. Altı ay süren bu ilk yurtdışı gezisinde, Polonya, Sovyetler Birliği, Romanya ve Bulgaristan'a gitti.
1966   Bulgaristan'da yapılan uluslararası gülmece yarışmasında birincilik ödülü olan Altın Kirpi'yi 'Vatani Vazife' adlı öyküsüyle kazandı.
1968   Milliyet Gazetesi'nin açtığı Karagöz oyunu yarışmasında 'Üç Karagöz' oyunuyla birincilik ödülü aldı.
1969   Moskova'da yapılan uluslararası gülmece yarışmasında 'İnsanlar Uyanıyor' adlı öyküsüyle Krokodil birincilik ödülü kazandı.
1970   Türk Dil Kurumu'nun oyun ödülünü 'Çiçu' adlı oyunuyla kazandı.
1972   Kimsesiz çocukları yetiştirmek için Nesin Vakfı'nı kurdu.
1974   Asya-Afrika Yazarlar Birliği'nin Lotus ödülünü kazandı.
1975   Lotus ödülünü almak için Filipinler'in başkenti Manila'da yapılan törene katıldı.
1976   Bulgaristan'da Gabrovo kentinde düzenlenen gülmece kitabı uluslararası yarışmasında birinciliği elde ederek Hitar Petar ödülünü kazandı.
1977   TürkiyeYazarlar Sendikası Başkanı seçildi.
1978   'Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz' adlı romanıyla Madaralı Roman Ödülünü kazandı.
1982   Vietnam'daki Asya-Afrika Yazarlar Birliği toplantısından dönüşte Moskova'da kalp hastalığından hastaneye kaldırıldı. 'Kalp Hastalıkları Araştırma Merkezi'nde bir ay kalarak tedavi gördü.
1983   ABD'de Indiana Üniversitesi'nin düzenlediği uluslararası toplantıya çağrıldı. Pasaportu geri alındığı için bu toplantıya katılamadı.
1984   (20 Aralık) Şan Sinema Salonu'nda 70. Doğumgünü töreni yapıldı.
1984   Aydınlar Dilekçesi girişiminde bulundu.
1985   Ekin A.Ş'nin kurulması girişiminde bulundu.
1985   İngitere'de PEN Kulüp onur üyeliğine seçildi.
1985   TÜYAP'ın düzenlediği 'Halkın Seçtiği Yılın Yazarı' ödülünü kazandı.
1989   'Demokrasi Kurultayı'nın toplanmasında etkin görev aldı. Oluşturulan 'Demokrasi izleme Komitesi'nin iki başkanından biri oldu.
1989   Sovyet Çocuk Fonu'nun ilk kez verilen 'Tolstoy Altın Madalyası'na değer görüldü.
1990   (19 Mart) Ankara'da Sanat Kurumu'nda 75.Yaşı kutlandı.
1995   5 Temmuz Çeşme'deki imza günü sonrası, saat 01.05'te öldü.

 
 

 Aziz Nesin Hakkında

 

İsmet İnönü

 

  İnönü, 'Aziz Nesin'in her yazısını yeni Türkçe'nin bir ileri eseri olarak görmeye çalıştığını, bu inançla ve zevkle okuduğunu ' belirtikten sonra şunları söylemiştir:
'Siyasi bakımdan bir yazısı aleyhimde olsa bile, onu da Türk Edebiyatı'nın ve dil devriminin bir başarısı sayarak değerlendiririm.

 

Dilimizin, büyük amacına, az çok zaman geçse de mutlaka erişeceğine inanıyorum. Bu amaca varmada, Aziz Nesin adı, safta saygı kaplayanlardan biri olacaktır. (Akşam, 24.5.1969)

 

Yüksel Pazarkaya

Bir Nazım Hikmet'in, bir Aziz Nesin'in büyüklüğü her dile, her çağa, her ulusa en büyük onuru verebilir. Bu onur, dünya halkları içinde, en başta biz Türkçe'nin çocuklarınındır.   (Gürola, F.Almanya)  
 

Leonid Lenç

Aziz Nesin, bugün, yazdığı ve yazmakta olduğu öyküler, anlatılar, yergi romanları ve oyunlarla ülkesinin onurudur. Fakat o sadece yazar değil, tıpkı yazarlık yeteneğinde olduğu gibi, zaptolunmaz bir toplumsal canlılığa sahip toplum eylemcisidir de. (Literaturnaya Gazetta, 16.3.1983)  
 

Cemal Süreya

Aziz Nesin'in, çağdaşları arasında tek kaldığı kanısındayım.(...) Kısacası, Aziz Nesin sivri, ama tek nitelikteki sanatıyla benzersiz kalıyor, tek kalıyor. Her olay, her yeni gereç onun için bir öykü kapısıdır. (Politika, 26.2.1976)  
 

Yaşar Kemal

Aziz Nesin'in bütün özellikleri, daha da çok direnme gücü, onu, çağımızın büyük bir güldürü yazarı yapmıştır. Gülmesini bilen yaratık, sevmesini de, düşünmesini de, oynamasını da bilir. Aziz'de tıpkı Nasrettin Hoca gibi güldürürken düşündürür de. (Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığı, 1976)

 

Server Tanilli

O bir bayraktı... Büyük bir uyarıcıydı! Sarsıp silkeleyen bir aydındı! Türkiye'nin de bir şansıydı.. Böylesi bayrak açan aydınların kıtlığını yaşıyor dünyamız da. (11 Temmuz 1995, Cumhuriyet Aziz Nesin Özel Eki)  
 

Fikret Otyam

Azizim Aziz... Gerçeğe hu!..Ne ki binlerce öyküsünden, seksen yüz kitabından, seksen yıl haykırdığı düşüncelerinden, dobra dobra sözlerinden nasıl kurtulacaklar? (11 Temmuz 1995, Cumhuriyet Aziz Nesin Özel Eki)
 

Alpay Kabacalı

Gülmece ve gözyaşı... O, bütün yaşamı boyunca topluma borçlu olduğuna inandı. Yoktan var ettiği Nesin Vakfı, onun 'topluma borç ödeme' anlayışının somut göstergesi oldu. (11 Temmuz 1995, Cumhuriyet Aziz Nesin Özel Eki)

 

 

 Eserleri

 

ŞİİR

1984   Sondan Başa

1986   Sevgiye On Ölüme Beş Kala

1988   Kendini Yakalamak

1990   Hoşçakalın

1995   Sivas Acısı

 

HİKAYELER

1948   Geriye Kalan

1955   İt Kuyruğu

1955   Yedek Parça

1955   Fil Hamdi

1956   Damda Deli Var

1957   Koltuk

1957   Kazan Töreni

1957   Toros Canavarı

1957   Deliler Boşandı

1957   Mahallenin Kısmeti

1957   Ölmüş Eşek

1957   Hangi Parti Kazanacak

1958   Havadan Sudan

1958   Bay Düdük

1958   Nazik Alet

1959   Gıdıgıdı

1959   Aferin

1959   Kördöğüşü

1959   Mahmut ile Nigar

1960   Gözüne Gözlük

1960   Ah Biz Eşekler

1961   Yüz Liraya Bir Deli

1961   Bir Koltuk Nasıl Devrilir

1962   Biz Adam Olmayız

1965   Sosyalizm Geliyor Savulun

1965   İhtilali Nasıl Yaptık

1965   Rıfat Bey Neden Kaşınıyor

1965   Yeşil Renkli Namus Gazı

1968   Bülbül Yuvası Evler

1968   Vatan Sağolsun

1969   Yaşasın Memleket

1978   Büyük Grev

1980   Hayvan Deyip Geçme

1984   70 Yaşım Merhaba

1984   Kalpazanlık Bile Yapılamıyor

1987   Maçinli Kız İçin Ev

1988   Nah Kalkınırsın

 

ROMAN

1955   Kadın Olan Erkek

1957   Gol Kralı Sait Hopsait

1957   Erkek Sabahat

1959   Saçkıran

1961   Zübük

1967   Şimdiki Çocuklar Harika

1974   Tatlı Betüş

1977   Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz

1976   Surname

1978   Tek Yol

 

ANILAR

1957   Bir Sürgünün Hatıraları

1966   Böyle Gelmiş Böyle Gitmez (1. Bölüm 1966, 2. Bölüm 1976)

1967   Poliste

1982   Yokuşun Başı

1987   Salkım Salkım Asılacak Adamlar

1990   Rüyalarım Ziyan Olmasın

 

MASALLAR

1987   Memleketin Birinde

1960   Hoptirinam

1971   Uyusana Tosunum

         Aziz Dededen Masallar

 

TAŞLAMA

1970   Azizname

 

FIKRALAR

1958   Nutuk Makinası

1959   Az Gittik Uz Gittik

1971   Merhaba

1982   Suçlanan ve Aklanan Yazılar

1985   Ah Biz Ödlek Aydınlar

1988   Korkudan Korkmak

 

OYUNLAR

1958   Biraz Gelir misiniz

1959   Bir Şey Yap Met

1963   Toros Canavarı

1968   Düdükçülerle Fırçacıların Savaşı

1970   Çiçu

1970   Tut Elimden Rovni

1970   Hadi Öldürsene Canikom

1979   Beş Kısa Oyun

1982   Bütün Oyunları (Adam Yayınları)

 

GEZİ NOTLARI

1976   Duyduk Duymadık Demeyin

1977   Dünya Kazan Ben Kepçe

 

KONUŞMALAR

1988   İnsanlar Konuşa Konuşa

1995   Çuvala Doldurulmuş Kediler

 

ALDIĞI ÖDÜLLER

Üç Karagöz Oyunu (1968) ile 6. Karacan Armağanı birinciliğini (1968)

Çiçu ile Türk Dil Kurumu 1970 Tiyatro Ödülü’nü

Altın Palmiye (İtalya 1956, 1957)

Altın Kirpi (Bulgaristan, 1966)

Krokodil (Sovyetler Birliği, 1069)

Lotus Asya-Afrika Yazarlar Birliği Ödülü 1975

Bulgaristan Uluslararası Gülmece Kitapları Yarışması’nda Büyük Ödül 1977

 

 

 Şiirlerinden...

 

 

ÖLÜME EĞİLMEK

  

Uyumaya değil

Rüyalarıma gidiyorum

Orada yaşayacağım isteğimce

Uyanıkken hiç yaşayamadığım

 

Hepsi de gençti güzeldi

Sevdim sevildim diye aldanarak

Son gördüğüm onlar olacak

Bunca yıldır sevgiye dayanamadığım

 

Ölüme değil

Sonsuzluğa gidiyorum

Orda dinleneceğim gönlümce

Yaşarken hiç mi hiç dinlenemediğim

 

Kalemim yine elimde

Kağıtlarım da önümde

Son uykusunda düşecek başım

Sağlığımda hiç eğmediğim

 

 

 

SUSARAK

 

Güneş altında söylenmedik söz yokmuş...

Bu yüzden geceleri söylüyorum sevdiğimi...

Ne gece ne gündüz yokmuş söylenmemiş söz...

Ben de söylenmişleri söylüyorum yeni biçimde...

Hiç bir biçim kalmamış dünyada denenmedik...

Ben de susuyorum sevgimi saklayıp içimde...

Duyuyorsun değil mi suskunluğumu nasıl haykırıyor...

Susarak sevgisini ilan eden çok var sevgilim...

Ama bir başka seven yok benim sustuğum biçimde...

 

 

 

 

 

   Kaynakça: Nesin Vakfı
                   Firariadam.Net

                   Yitikülke

                        Büyük Larousse