| |
YAKAMOZ,
(Bioluminicence)
Türkçe okunuşu Biyoluminesans.
Genellikle yanlış bilinen "Yakamoz" ayışığının suya, denize
vuran yansıması değildir. Yakamoz bir canlıdır, latince ismi
Noctiluca Milliaris olan bu
canlı, bir biçimde ateş böceğinin denizde yaşayan versiyonudur.
Luminisens maddesini vücudunda barındıran bu canlıya
dokunulduğunda bir ışık saçar. Bu canlı bir planktondur, yani
milimetrik boyutlarda bir canlıdır. Bunlardan milyonlarcası bir
araya geldiğinde geceleri bir kayık geçerken, veya bir balık
sürüsü geçtiğinde bu canlılara çarparak ışık çıkartmalarına
neden olurlar.
O yüzden balıkçı sandallarında yüksek bir direk ve bu direğin
ucunda oturulacak bir yer vardır. Gırgır motorlarının
köprülerinin çok katlı ve en üst kattan bile kumanda
edilebiliyor olmalarının bir sebebi de budur. Balıkçılardan biri
buraya oturarak ay olmayan geceleri balıkların yakamoz yaparak
geçtikleri yolları görüp dümenciyi oraya yönlendirirler veya
doğrudan kendileri tekneye (gemiye) kumanda eder. O yüzden Lüfer
avlarken Lüks ışığı kullanılır, ışık balık gelsin diye değil
misinanın değdiği, yakamozların çıkardığı ışıktan Lüfer
korkmasın diye Lüks ışığı ile yakamoz ışığını öldürmek için
kullanılır.
Kelimeleri harcarken yanlışlara düşmeyelim. Esasında Yakamoz
(eğer göreniniz varsa bilir) olağan üstü bir şeydir, Yakamoz
olduğunda denizde uzun floresan lambalar yanıyormuş gibi olur.
Ama bunun için ay ışığı olmaması gerekir. Ay ışığında (daha
baskın olduğu için) göremezsiniz. O kadar muhteşemdir ki, o anda
tüm romantizm biter sanki uzaylılar gelmiş gibi denize
yönelirsiniz. Birde Yakamozlu ve Ay ışıksız gecelerde denize
girince pırıl pırıl uzaylı gibi olursunuz. Özellikle gece
dalışlarında (scuba) dalış sonrası su yüzeyine çıkınca
yakamozlar binlerce yıldız halinde parmaklarınızın arasından
büyüleyici biçimde geçerler.
Sayın Aydın Yardım'a ve Bülent Artüz'e
teşekkürlerimizle
Denizce
|
|
